Glin jest trzecim najpowszechniej występującym pierwiastkiem wskorupie ziemskiej[7]. Od jego symbolu (oraz symbolukrzemu) wywodzi się dawna nazwa najbardziej zewnętrznej warstwy globu –sial.
Próby produkcji glinu sięgają 1760 roku[9]. W 1761 rokuLouis-Bernard Guyton de Morveau zaproponował nazwęalumine dla zasady ałunu[10]. Pierwsza udana próba została przeprowadzona dopiero w 1824 roku przez duńskiego fizyka i chemikaHansa Christiana Ørsteda. W reakcji bezwodnegochlorku glinu zamalgamatempotasu uzyskał on bryłę metalu wyglądającą podobnie docyny[11]. W 1825 roku przedstawił swoje wyniki i zaprezentował próbkę nowego metalu[12]. W 1827 roku niemiecki chemikFriedrich Wöhler powtórzył eksperymenty Ørsteda, ale nie stwierdził obecności glinu[13]. W tym samym roku przeprowadził podobny eksperyment, mieszając bezwodny chlorek glinu zpotasem (proces Wöhlera) i uzyskał sproszkowany glin[14]. W 1845 roku udało mu się otrzymać małe kawałki metalu i opisać niektóre z jego właściwości fizycznych[15]. Przez wiele lat Wöhler był uznawany za odkrywcę glinu[16].
Glin w stanie czystym szybkoutlenia się na powietrzu, ulegającpasywacji[18][19]. Pierwotnie pokrywa się warstwąAl 2O 3 o grubości kilku nm. Pod wpływem wilgoci zewnętrzna warstwa tej powłoki ulega częściowej hydrolizie i składa się zAl 2O 3 iAl(OH) 3. Natomiast wewnętrzną warstwę tworzyAl 2O 3, częściowo uwodniony do Al(O)OH. Stanowi ona ścisłą powłokę chroniącą metal przed dalsząkorozją w zwykłych warunkach[19][20]. Jest ona odporna na działanie roztworów wodnych opH 4–9[18].
wg Richarda J. Lewisa, Sr., reaguje jedynie z gorącym stężonymH 2SO 4, natomiast na działanie kwasu rozcieńczonego lub zimnego stężonego jest odporny[20].
W stężonymkwasie azotowym ulega silnej pasywacji, dzięki czemu jest odporny na jego działanie[19][20] i jest wykorzystywany w przemyśle do wytwarzania zbiorników do jego transportu[19]. Z kolei z chlorowanymi węglowodorami reaguje gwałtownie[19]. TakżeH 2O w wysokiej temperaturze (180 °C) utlenia glin szybko[20].
Ten jest powszechnie wykorzystywany jako reduktor zarówno w chemii organicznej, jak i nieorganicznej. Wspomniany wcześniej chlorek glinu wykorzystywany jest m.in. jako katalizator wreakcji Friedla-Craftsa[26].
Wodorotlenek glinu (Al(OH) 3) występuje w dwóch odmianach krystalicznych:gibbsyt i otrzymywany sztuczniebajeryt(inne języki). Istnieje takżehydroksotlenek glinu(inne języki)AlO(OH), występujący w postaci minerałówdiasporu ibemitu. Wodorotlenek glinu jestamfoteryczny. OgrzewanieAl(OH) 3 do temperatury ok. 1500 K skutkuje powstaniemtlenku glinuAl 2O 3, występującego w naturze jako minerałkorund.Al 2O 3 w wyniku ogrzewania z tlenkami metali na II stopniu utlenienia tworzy związki zwanespinelami[27]:
MgO + Al 2O 3 → MgAl 2O 4
Duże znaczenie przemysłowe mająaluminoksany(inne języki), a zwłaszcza MAO (metylowy aluminoksan), z którego produkuje sięsita molekularne, oraz powszechnie wykorzystuje jako stałe podłoże dla wielu katalizatorów.Glina ikaolin, powszechnie wykorzystywane przy produkcji ceramiki, to złożone mieszaniny glino-krzemianów[potrzebny przypis].
Jest srebrzystobiałym metalem o niskiej gęstości, bardzo dobrej kowalności i dużej plastyczności. Jest łatwy wodlewaniu i obróbce, podczas której nie tworzy iskier. Wykazuje dobreprzewodnictwo elektryczne, jestparamagnetyczny. W postaci czystej jego właściwości mechaniczne są słabe, które jednak można znacząco poprawić poprzez niewielkie ilości dodatków stopowych. Cienkie powłoki naparowanego glinu są trwałymi, bardzo dobrymi zwierciadłami dla światła widzialnego i promieniowania cieplnego[28].
Ze względu na swoje właściwości, takie jak mała gęstość i odporność na korozję, stopy glinu zmiedzią imagnezem zwaneduraluminium znalazły wiele zastosowań i są używane do wyrobu szerokiej grupy produktów – od części karoserii i silników samochodów, przez poszycia i elementy konstrukcyjne samolotów, po części statków kosmicznych[25]. Tak zwanealuminium utwardzane dyspersyjnie jest wykorzystywane w produkcji koszulek elementów paliwowych i konstrukcyjnych rdzeni niektórych badawczychreaktorów jądrowych. Stopów aluminium zmanganem i magnezem używa się do produkcji puszek do napojów (stopy 3004 lub 3104 na ścianki oraz 5182 na wieczka).
Aluminium słabo pochłanianeutrony termiczne (ok. 20 fm²), przez co wykorzystywane jest w technice reaktorowej na koszulki elementów paliwowych[29].
Pył glinu używany jest w hutnictwie do otrzymywania metali z ich tlenków w procesiealuminotermii. Stosowana w tym procesie mieszanina glinu oraz tlenków metali jest znana pod nazwątermit. Termitu używa się dospawania rur i szyn kolejowych, a także do produkcji broni zapalającej. Jest także stosowany wmateriałach wybuchowych np.amonal.
Jest też składnikiemfarb metalicznych odpowiedzialnym za charakterystyczny połysk[31].
Stosowany jest również w przemyśle spożywczym, jako barwnik metaliczny. Używany jest przy srebrnych dekoracjach ciast i tortów. Parlament Europejski uznał, że dodawanie aluminium powinno być zakazane, ponieważ istnieją przesłanki, że ma związek zchorobą Alzheimera, choć do tej pory nie udało się tego jednoznacznie udowodnić.
Folie aluminiowe o różnej grubości stosowane są do pakowania (m.in. żywności) oraz do różnorodnych celów w technikach laboratoryjnych. Folia aluminiowa jest także wykorzystywana jako tzw. lustro lub ekran cieplny (odbijającypromieniowanie podczerwone) do zapobiegania utraty ciepła. W tym celu stosuje się albo samą folię aluminiową (np. o grubości 0,05 mm), albo połączoną trwale z materiałem termoizolacyjnym.
W pewnych określonych warunkach dopuszczony jest do użytkowania w gastronomii, jednak w przypadku termicznej obróbki żywności, przy bezpośrednim kontakcie z wodą, glin wykazuje wysoką rozpuszczalność i w nadmiernych ilościach przenika do pożywienia. Z tego powodu w Polsce już w latach 80. systematycznie wycofywano z użytku naczynia aluminiowe i obecnie jego znaczenie jest marginalne. Nadmiar glinu nadmiernie obciąża wątrobę, a przyjmowanie dużych dawek tego pierwiastka, zwłaszcza w okresie dzieciństwa, skutkuje upośledzeniem funkcji i mniejszą wydajnością tego organu w późniejszych latach. Ponadto należy wspomnieć, że glin łatwo asymiluje się ze związkami wapnia łatwo przyswajalnego do związków trudno przyswajalnych. Dlatego też należy ograniczać jego spożycie w okresie wzrostu i rozwoju układu kostnego. Nie jest również wskazane, aby w nadmiarze spożywały go osoby w trakcie leczenia złamań i cierpiące na odwapnienie kości.[potrzebny przypis]
Glin, podobnie jak krzem, nie jest pierwiastkiem niezbędnym dla życia roślin. Mało tego, w dużych ilościach może być toksyczny zarówno dla roślin, jak i dla zwierząt zjadających roślinę zawierającą glin. Obecność glinu w glebie związana jest z obecnością jonówH+. Aby pozbyć się glinu z gleby, najczęściej stosuje się równolegle neutralizacje pH oraz sadzenie roślin, które pobierają glin z gruntu w większych ilościach[37].
↑ Podana wartość stanowi przybliżoną standardową względną masę atomową (ang.abridged standard atomic weight) publikowaną wraz ze standardową względną masą atomową, która wynosi 26,9815384 ± 0,0000003. Zob.Prohaska i in. 2021 ↓, s. 584.
↑CarstenC.DohmeierCarstenC.,DagmarD.LoosDagmarD.,HansgeorgH.SchnöckelHansgeorgH.,Aluminum(I) and Gallium(I) Compounds: Syntheses, Structures, and Reactions, „Angewandte Chemie International Edition in English”, 35 (2),1996, s. 129–149,DOI: 10.1002/anie.199601291 [dostęp 2023-03-29](ang.).
↑D.C.D.C.TyteD.C.D.C.,Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide, „Nature”, 202 (4930),1964, s. 383–384,DOI: 10.1038/202383a0 [dostęp 2023-03-29](ang.).
↑Harry N.H.N.HolmesHarry N.H.N.,Fifty Years of Industrial Aluminum, „The Scientific Monthly”, 42 (3), marzec 1936, s. 236–239 [dostęp 2025-10-14](ang.).url-auto
↑Ignacy Eichstaedt: Księga pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 145–151.OCLC839118859.
↑abVolkan Cicek, Bayan Al-Numan: Corrosion Chemistry. Scrivener Publishing/John Wiley & Sons, 2011, s. 24–25.ISBN 978-0-470-94307-6.
↑abcdaluminum. W: Richard J. Lewis (Sr): Hawley’s Condensed Chemical Dictionary. Wyd. 15. John Wiley & Sons, Inc., 2007, s. 44–45.ISBN 978-0-471-76865-4.
↑CRC Handbook of Chemistry and Physics. Wyd. 88. Boca Raton: CRC Press, 2008, s. 4-3.
↑Ryszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982.ISBN 83-11-06723-6. Brak numerów stron w książce
↑ZhenZ.ShenZhenZ.,JinqiJ.ZhangJinqiJ.,HuixianH.ZouHuixianH.,MinminM.YangMinminM.,A novel one-pot reformatsky type reaction via bismuth salt in aqueous media, „Tetrahedron Letters”, 38 (15),1997, s. 2733–2736,DOI: 10.1016/S0040-4039(97)00456-5 [dostęp 2021-08-05](ang.).
.JPG)
