Gimnazjon (gr. γυμνάσιον,gymnasion od γυμνός,gymnos 'nagi', gdyż ćwiczono nago) – zespół częściowo krytych budowli wstarożytnejGrecji, które były przeznaczone do ćwiczeń fizycznych. Jego centralną część stanowił kompleks bieżni, boisk iportyków. W gimnazjonie znajdowały się teżpalestra istadion. Plan gimnazjonu zrekonstruowano na podstawie wykopalisk prowadzonych wDelfach, naDelos,Epidauros,Aleksandrii iOlimpii.
Znajdowały się tam:
- szatnia (apodyteron),
- sale do nacierania ciał oliwą (elaiothesion),
- sale do nacierania ciał piaskiem – do masażu (konisterion),
- salki z workami piasku do ćwiczeń w zadawaniu ciosów,
- eksedry,nisze z ławkami – sale wykładowe, rekreacyjne, do rozmów i dyskusji,
- sala ćwiczeń dla młodzieży (ephebeidon),
- boiska do gry w piłkę (sphairisterion),
- bieżnie (dromos),
- miejsce do ćwiczeń w zapasach (palestra),
- łazienki (balaneion) i łaźnie (pyriaterion).
Gimnazjony były integralną częścią greckich miast. Początkowo budowano je z drewna, a odIV wieku p.n.e. zaczęto stawiać gimnazjony z kamienia. W gimnazjonach ateńskich również nauczano i stąd późniejsze szkoły nazywanogimnazjum. WSparcie służyły one tylko rozwijaniu ciała, ale za to inaczej niż wAtenach do walk zapaśniczych dopuszczano kobiety[1].
Głównym celem gimnazjonu było kształtowanie własnego ciała przez młodych mężczyzn w środkowej i późnej faziedojrzewania oraz celebrowanie nagości. W czasachTukidydesanagość uważano zarazem za dar natury, jak i pozwalało odróżnić cywilizowanego człowieka od barbarzyńców osłaniających genitalia w czasie zawodów[2]. Szczególnie ważnym był moment, gdy wykształcały się wtórne cechy płciowe. Dla Greków był to moment krytyczny, w którym młodzieńcy powinni przeznaczać czas na kształtowanie mięśni i dbać o odpowiednią ciepłotę ciała, np. poprzez tarcie w trakciezapasów. Także w gimnazjonach młodzieńcy zapoznawali się ze starszymi mężczyznami, z którymi w innych miejscach wchodzili w kontakty seksualne. Stosunki płciowe odbywały się bez penetracji, często był tostosunek międzyudowy w pozycji stojącej. W samym gimnazjonie natomiast młodzi mężczyźni uczyli sięgodności wpożądaniu, a poza tym także uczyli się rywalizacji w przemawianiu i argumentowaniu (w przypadku gimnazjonów ateńskich). Zamiast uczenia się na pamięć, wykorzystywano współzawodnictwo w prowadzeniu debat[3].