
Fronty radzieckie – wielkie zgrupowania wojskowe (fronty)Armii Czerwonej o kompetencjach zarówno administracyjnych, jak i operacyjnych, formowane na kierunkach i teatrach planowanych działań operacyjnych. Na czele stał dowódca frontu podległy naczelnemu dowódcy iRadzie Wojennej. Fronty radzieckie swoją wielkością odpowiadały mniej więcej alianckim lub niemieckimgrupom armii, a ich stan liczebny mógł przekraczać milion żołnierzy. W radzieckiej doktrynie wojennej dowództwo frontu zajmowało się koordynacją działań poszczególnych jego armii, natomiast koordynacją bojowych działań frontów zajmowało sięNajwyższe Naczelne Dowództwo.
Pierwsze fronty radzieckie powstawały już w trakciewojny domowej z lat 1918–1921 i obejmowały wszystkie wojska znajdujące się akurat na danym teatrze operacyjnym. Po zakończeniu walk stopniowo reorganizowano je w dowództwa okręgów wojskowych, czyli zgrupowania wojsk wyłącznie o kompetencjach administracyjnych. W niektórych rejonach struktura frontowa utrzymała się dość długo, np. do 1926 roku istniałFront Turkiestański wAzji Środkowej przekształcony następnie wŚrodkowoazjatycki Okręg Wojskowy. Pod koniec lat trzydziestych w Armii Czerwonej przystąpiono do formowania specjalnych okręgów wojskowych, będących praktycznie w pełni przygotowanymi dowództwami frontów. Dzięki ich istnieniu spodziewano się wyraźnego skrócenia czasu potrzebnego na mobilizację w razie wojny. Fronty te określano jako specjalne np.Kijowski Specjalny Okręg Wojskowy,Białoruski Specjalny Okręg Wojskowy. W sytuacjach kryzysowych, w zagrożonym rejonie tworzono na doraźne potrzeby specjalne fronty. W 1938 roku, w okresie walk z Japonią w rejonie jezioraChasan utworzonoFront Dalekowschodni, który zaledwie po miesiącu rozwiązano. W 1939 roku, doinwazji na Polskę utworzono 2 fronty:Front Białoruski iFront Ukraiński. W 1940 roku, w celu aneksjiBesarabii utworzonoFront Południowy
W latach 1940–1941 ZSRR podzielony był pod względem wojskowym na 16 okręgów wojskowych i 1 dowództwo frontu (ponownie pojawił sięFront Dalekowschodni). Plan mobilizacyjny zakładał, że 8 okręgów zostanie przekształconych w dowództwa frontów, a reszta w dowództwa armii. W momencie wybuchu wojny miało istnieć więc 9 frontów. W rzeczywistości w momencieniemieckiego uderzenia bezpośrednio po 22 czerwca 1941 wystawiono 6 frontów:
Nazwy tych frontów pochodziły od kierunków spodziewanych działań. W następnym okresie wojny pojawiały się kolejne dowództwa frontów, likwidowano stare, dzielono je i łączono, a wszystko w zależności od sytuacji operacyjnej na teatrze działań wojennych. Dowództwa tych nowych frontów tworzono najczęściej na bazie dowództw rozwiązywanych armii, doraźnie kompletowanych sztabów lub przez podział dotychczasowych dowództw uzupełnianych następnie z rezerw. W ten sposób powstały kolejne fronty:
Powstało też kilka frontów na starej zasadzie przekształcania okręgów wojskowych:
Do ważnej reorganizacji doszło nafroncie wschodnim II wojny światowej jesienią 1943 roku. 20 października doszło do przemianowania walczących tutaj frontów. Do tego momentu od północy do południa istniały następujące fronty:
W takiej strukturze Armia Czerwona rozpoczęła marsz na zachód. W miarę uwalniania poszczególnych teatrów operacyjnych zaczęła się likwidacja zbędnych frontów. Do końca 1943 roku rozwiązano fronty Północno-Zachodni i Północnokaukaski. Do końca 1944 roku ich los podzieliły fronty: Karelski, Leningradzki i Wołchowski. Zmieniono także nazwy Frontu Zachodniego na3 Front Białoruski (2 Front Białoruski powstał na styku 1 Frontu Białoruskiego i 1 Frontu Ukraińskiego). Pozostałe fronty rozwiązano po zakończonej wojnie wEuropie.
Do realizacjioperacji kwantuńskiej podzielono Front Dalekowschodni na dwa mniejsze –1 i2 Front Dalekowschodni. Po wygranej z Japonią fronty również i tutaj rozwiązano.
W czasachzimnej wojny w wojskach radzieckich pojęciefront ustąpiło na rzeczgrupy armii lubgrupy wojsk (np. woperacji „Dunaj” brały udział grupy armiiPółnoc iPołudnie, a na terenie Polski stacjonowałaPółnocna Grupa Wojsk), lecz wciąż funkcjonowało w planach konfliktu zbrojnego zNATO.
| Zobacz multimedia związane z tematem:Armia Czerwona w II wojnie światowej |