W formie zgermanizowanej jego imię i nazwisko bywa zapisywane jako Franz Prescheren, szczególnie w dokumentach z epoki, kiedySłowenia wchodziła w skład państwaaustriackiego. Najbardziej znany utwór Prešerna, „Sonetni venec” (Wieniec sonetów) powstał pod wpływem nieszczęśliwej miłości do Julii Primic (utwór zawiera dedykację dla niej w formieakrostychu) i śmierci bliskiego przyjaciela, krytyka literackiegoMatii Čopa.
Dnia 8 lutego, dla upamiętnienia daty śmierci poety, w Słowenii obchodzi się święto kultury słoweńskiej, zwane teżDniem Prešerena; jest to dzień wolny od pracy.
Portret Prešerena znajdował się również na banknocie 1000 słoweńskichtolarów.
France Prešeren (Franc Ksaver Prešeren) urodził się w wiejskiej rodzinie. Jego matka, Mini pochodziła z Žirovnicy, a ojciec Šimen zVrby w słoweńskiejDolnej Krainie. Matka Prešerna, wyuczona na dobrą gospodynię wiedziała, jak bardzo ważną rolę spełnia wykształcenie. Chciała, aby jej syn został księdzem.France zaczął naukę w roku 1808 u swojego wujka, księdza w miejscowościKopanje. Od roku 1810 zaczął jednak uczęszczać do wiejskiej szkoły wRibnicy. Od roku 1812 kontynuował naukę wLublanie i w roku 1813 rozpoczął tam naukę wgimnazjum. Po skończeniu gimnazjum przez dwa lata przygotowywał się do podjęcia studiów i w tym celu zaczął kursfilozofii. W związku z pragnieniem podjęcia studiów prawniczych wyjechał doWiednia, gdzie dokończył w 1821 r. trzeci rok studium filozoficznego. Następnego roku zapisał się na wydział prawa w Wiedniu.Przy wyborze studiów doszło do konfliktu między nim a rodzicami, jako że jego matka wyrażała głęboką chęć, aby został księdzem. Żeby móc wyjechać na studia, France potrzebował pieniędzy. Pomagał mu jego wuj Jožef, ale także on sam starał się zarobić na wyjazd poprzez udzielanie korepetycji młodzieży katolickiej. W czasie, kiedy przebywał w Wiedniu czytał dzieła wielu poetów wszystkich epok i w ten sposób zaczął odkrywać świat poezji.W czasie wakacji wracał do ojczyzny, odwiedzał wujostwo, a w roku 1824 zakochał się w córce karczmarza zLublany Zalice Dolenčevej.
Domniemana podobizna F. Prešerna (Litografia na podstawie fotografii z epoki)
W roku 1828 Prešeren ukończył studia, latem wyjechał naMorawy, a później powrócił do Lublany, gdzie u mecenasa Leopolda Baumgartnera podjął praktykę jako aplikant adwokacki. Następnego roku otrzymał jeszcze niepłatną pracę w urzędzie państwowym.W Lublanie Prešeren nawiązał bliskie kontakty z profesorem i bibliotekarzemMatiją Čopem, który bardzo dobrze znał współczesną literaturę romantyczną. Był nadzwyczaj wykształconym człowiekiem i znał 19 języków.W roku 1832 France zdał wCelovcu egzamin sądowo-adwokacki. w tym czasie popadł też w pierwszy życiowy kryzys związany z zaplanowanym przez rodziców Franca ślubem z bogatą Niemką Marią Johanna Khlun zGrazu. Związek z Niemką nie był udany. Gdy zafascynowanie narzeczoną minęło, Prešeren zaczął się wycofywać ze związku i zaniechał odpisywania na jej liczne listy. Wkrótce zerwał z nią kontakty. Z tego okresu pochodzą jegoSonetje nesreče (Sonety nieszczęścia).Prešeren, za namową Matiji Čopa zaczął stosować włoskie formy poetyckie, pisał w tercynach, układałsonety, i zapoczątkował tym nowy rozdział w słoweńskiej poezji. Owocem współpracy Prešerna i Matiji Čopa jestelegiaSlovo od mladosti, cyklLjubezenski sonetje isatyra programowaNova pisarija.Został także głównym poetą almanachuKranjska čbelica, który redagowałMiha Kastelic.Čbelica została wydana pięciokrotnie: w 1830, 1831, 1832, 1834 i 1848 roku. W okresie wydawania almanachu w 1834 roku France Prešeren wszedł w konflikt zJernejem Kopitarem, dotyczącycenzury, a także opinii na temat almanachu. Prešeren iMatija Čop uważaliČbelicę za wysokąliteraturę zaś Kopitar za popularną, opartą na wiejskim słownictwie na wzórSerbów.Kolejny konflikt z Kopitarem, dotyczący nowej słoweńskiej ortografii, którą Kopitar chciał wprowadzić wraz ze swym uczniem Metelkom. Miało powstać 12 nowych liter, jednak ich zapis nie był jeszcze treściowo i estetycznie ugruntowany. Krytykę nowej ortografii, Prešeren zawarł m.in. w utworachSonet o kaši (Sonet o kaszy) orazNova pisarija. Prešernowi z pomocą przyszedł czeski poetaFrantišek Ladislav Čelakovský, który uniemożliwił reformę ortografii i chwalił poezje słoweńskiego poety. Była to pierwsza zagraniczna pozytywna ocena poezji Prešerna.
6 kwietnia 1833 Prešeren spotkał w kościele młodą, pochodzącą z bogatej, kupieckiej rodziny Juliję Primic. Stała się ona jegomuzą, zaś owocem jego miłości do Julii jestSonetni venec (Wieniec sonetów), wydany w 1834 roku. Wiersze, wchodzące w składWieńca wzbudziły złość matki Julii, która nigdy nie widziała w Prešernie kandydata na zięcia. Chociaż France był bardzo zakochany w Julii, ona nie przyjęła jego miłości i w 1839 roku wyszła za mąż za bogatego szlachcica Josefa Anselma von Scheuchenstuela.Rok 1835 był jednym z najgorszych w życiu poety. Tego roku zmarł jego wuj Jožef, w wodach rzekiSawy utonąłMatija Čop, a Julija była już zaręczona. Wszystkie te wydarzenia spowodowały, że Prešeren staczał się, upijając się w okolicznych gospodach. Podobno myślał też o samobójstwie. W tym czasie napisał poematKrst pri Savici, który poświęcił przyjacielowi – Čopovi.
Około roku 1836 Prešeren zaczął się interesować słoweńską poezją ludową. W życiu Prešerna pojawił się PolakEmil Korytko – działacz i orędownik kształtowania świadomości narodowej Słoweńców, miłośnik i zbieracz tamtejszej sztuki ludowej, którego władze austriackie wygnały z Ojczyzny doLublany z powodu działalności niepodległościowej. Prešeren i Korytko uczyli się nawzajem swoich ojczystych języków. Prešeren przetłumaczył dzięki pomocy polskiego przyjacielasonetMickiewicza pt.Rezygnacja. Korytko zaś zapisywał wiersze ludowe, podróżował po słoweńskich wsiach, a także posiadł znaczącą kolekcję zbiorów folklorystycznych, którą przekazał do tamtejszego muzeum. Niestety, tuż przed wydaniem zbioru wierszy ludowych, Korytko zachorował i wkrótce potem zmarł.
W tym czasie poznał w domu swego przyjaciela i pracodawcyCrobatha służącą Anę Jelovšek. Miał z nią trójkę dzieci. Niewykształcona Ana nie była w stanie pojąć poetyckiego spojrzenia na świat, jakie przejawiał France. Ważne jest, że przez cały okres ich wspólnego życia nie napisał żadnego wiersza miłosnego na cześć Any. Jedynie wierszNezakonska mati poświęcony jest matce jego dzieci.
W 1839 roku powrócił do kraju dawny przyjaciel PrešernaAndrej Smole, który wyjechał z kraju z powodu długów i znaczną część życia spędził za granicą. Prešeren często odwiedzał przyjaciela i wspólnie wydawali książki (m.in. wierszeValentina Vodnika i dramatAntona Tomaža LinhartaMatiček se ženi)
Prešeren coraz częściej pił. Po raz kolejny zakochał się nieszczęśliwie w córce karczmarki Metki – Jerici Podboj. Poświęcił jej nawet kilka wierszy.W roku 1843 zaczęły ukazywać sięKmetijske in rokodelske novice pod redakcją weterynarza i politykaJaneza Bleiweisa. Zaproponował on Prešernowi współpracę, jednak wyżej od jego wierszy cenił utworyJovana Vesela Koseskega. Później zaczął również publikować wiersze Franca, jednak w mniej widocznych miejscach czasopisma. Prešeren ponownie zaczął pisać i w roku 1846 przedłożył swoje dzieła cenzurze.Poezije Franca Prešerna ukazały się w końcu w roku 1847.
Porewolucji marcowej w roku 1848 Prešernowi udało się opublikowaćZdravljicę, która ukazała się wNovicach Bleiweisa. Później pojawiły się poważne oznaki choroby i twórczość poety zamarła. France Prešeren cierpiał namarskość wątroby. Był zadłużony i bez pieniędzy. Umarł w czwartek, 8 lutego 1849 roku.Jego śmierć oznaczała początek jego prawdziwej sławy. Janez Bleiweis postanowił rozsławić imię i poezję Prešerna. Dlatego zorganizował uroczysty pogrzeb i zatroszczył się o postawienie pomnika, dzięki któremu naród słoweński oddałby cześć pamięci wielkiego poety. Ogłoszono na ten cel publiczną zbiórkę pieniędzy, która trwała 4 lata. Dziś wszyscy Słoweńcy znają Prešerna i jego poezję.
Tone Pretnar.Prešeren in Mickiewicz: o slovenskem in poljskem romantičnem verzu. Prevedla Niko Jež in Mladen Pavičić. Ljubljana: Slovenska matica, 1998.ISBN 961-213-047-7.
Franc Drolc. Z kontaktów polsko-słoweńskich: Prešeren w Polsce.Sprawozdania Komisji naukowych oddziału PAN W Krakowie, 1967. 156–159.
France Prešeren,Poezje. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1965.
.jpg)
_02.jpg)