Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Floryda

Na mapach:28,1°N 81,6°W/28,133333 -81,631667
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy stanu USA. Zobacz też:inne znaczenia.
Floryda
State of Florida
stan
27. stan od 3 marca 1845
Ilustracja
Jezioro whrabstwie Orange
PieczęćFlaga
PieczęćFlaga
Hymn:Old Folks at Home
Dewiza:In God We Trust
Państwo

 Stany Zjednoczone

Stolica

Tallahassee

KodISO 3166-2

US-FL

Gubernator

Ron DeSantis (R)

Powierzchnia

170 312 km²[1]

Populacja (2024)
• liczba ludności


23 372 215

• gęstość

168,3 os./km²

Strefa czasowa

UTC-05:00
UTC-04:00

Języki urzędowe

angielski

Położenie na mapie USA
Położenie na mapie
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa

Floryda (ang. Florida,State of Florida;wymowa: /ˈflɒrɪdə/) –stan na południowym wschodzieStanów Zjednoczonych, na półwyspieFloryda otoczonym przez wodyZatoki Meksykańskiej na zachodzie iOceanu Atlantyckiego na wschodzie. Floryda graniczy na północy zAlabamą iGeorgią.

Floryda jest trzecim pod względem liczby ludności (23,4 mln) i ósmym pod względem gęstości zaludnienia (168,3 mieszk./km²) stanem USA[2].

Obszar metropolitalny Miami, liczący 6,2 mln mieszkańców, jest największąaglomeracją Florydy i dziewiątą co do wielkości w Stanach Zjednoczonych. Inne duże aglomeracje to:Tampa (3,3 mln),Orlando (2,8 mln) iJacksonville (1,7 mln). Stolicą stanu jestTallahassee.

Floryda to najpopularniejszy cel podróży na świecie, a turystyka wnosi do gospodarki stanu ponad 65 miliardów dolarów rocznie. Stan znany jest jakoSunshine State (Słoneczny Stan)[3].

Historia

[edytuj |edytuj kod]

Geografia

[edytuj |edytuj kod]
Floryda widziana z ISS (2014)

Teren jest nizinny, płaski lub pofałdowany, liczne jeziora i bagna, głównie na południu (Everglades). Lasy zajmują około połowy obszaru Florydy; większość z nich leży na północ od Orlando[4]. Płaskowyż na północy Florydy to zazwyczaj otwarte lasy zdominowane przezsosny[5].

Floryda jest w większości położona na wielkim półwyspie pomiędzyZatoką Meksykańską,Oceanem Atlantyckim iCieśniną Florydzką. Graniczy ze stanamiGeorgia orazAlabama na północy. Floryda leży niedalekoKaraibów, w tymKuby i archipelaguBahamów. Rozległy pas przybrzeżny Florydy był postrzegany przez rząd Stanów Zjednoczonych jako potencjalne miejsce ataku w trakcieII wojny światowej, dlatego wybudowano lądowiska i pasy startowe na terenie całego stanu oraz dookoła niego. Do dziś około 400 z nich jest wciąż w użyciu[potrzebny przypis].

Klimat stanu jest podrównikowy i zwrotnikowy morski.Prąd Zatokowy sprawia, że stan ten jest jednym z najbardziej wilgotnych w kraju z częstymi letnimi burzami i sporadycznie niszczycielskimihuraganami[6]. Średnia roczna suma opadów dochodzi do 1500 mm. Roślinność jest śródziemnomorska, na południu zwrotnikowa.

Na terenie Florydy znajdują się trzyparki narodowe:Biscayne,Dry Tortugas iEverglades.

Główną rzeką jestSt. Johns.

Stan leży w dwóch strefach czasowych:UTC-05:00 (większa część stanu, w tym cały półwysep Floryda) orazUTC-06:00 (część północno-zachodnia, tzw.Florida Panhandle(inne języki)).

 

Obszary metropolitalne

[edytuj |edytuj kod]

Największe obszary metropolitalne Florydy (dane z 2017 roku)[7]:

Miejscowości

[edytuj |edytuj kod]
Największe miasta w stanie Floryda, powyżej 175 000 mieszkańców (2021)[8]
Plaża wFort Lauderdale

Na terenie stanu Floryda znajduje się 411 miast (city lubtown) i wsi (village), w tym 22 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, 169 powyżej 10 000 mieszkańców, a 329 powyżej 1000 mieszkańców (2021 r.)[8].

Lista miast zamieszkanych przez 30 000 lub więcej osób (2021 r.)[8]:

Hrabstwa

[edytuj |edytuj kod]
 Zobacz też:Lista hrabstw w stanie Floryda.

Stan podzielony jest na 67hrabstw. Największym pod względem powierzchni jestPalm Beach, a pod względem zaludnienia –Miami-Dade.

Demografia

[edytuj |edytuj kod]
Gęstość zaludnienia na Florydzie

Spis ludności z roku 2020 stwierdza, że stan Floryda liczy 21 538 187 mieszkańców, co oznacza wzrost o 2 736 877 (14,6%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2010[9]. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,3% populacji, 19,7% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 20,9% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,1% ludności stanu stanowią kobiety[10].

Rasy i pochodzenie

[edytuj |edytuj kod]

Według danych pięcioletnich z 2023 roku, 59,9% mieszkańców stanowiła ludność biała (51,4%, nie liczącLatynosów), 16% miało rasę mieszaną, 15,3% toczarnoskórzy Amerykanie lubAfroamerykanie, 2,9%Azjaci, 0,3%rdzenna ludność Ameryki, 0,06%Hawajczycy i mieszkańcy innych wyspPacyfiku. Latynosi stanowią 26,7% ludności stanu[11].

Poza osobami pochodzenia afroamerykańskiego, do największych grup należą osoby pochodzenianiemieckiego (8,9%),irlandzkiego (8,2%),angielskiego (7,9%), „amerykańskiego” (7,8%),kubańskiego (7,1%),włoskiego (5,7%), portorykańskiego (5,5%) imeksykańskiego (3,3%). Istnieją także duże grupyHaitańczyków (508,2 tys.),Francuzów lub osób pochodzenia francusko–kanadyjskiego (489,3 tys.),Polaków (475,7 tys.),Szkotów lub osób pochodzenia szkocko–irlandzkiego (447,8 tys.),Kolumbijczyków (443,3 tys.), nieokreślonych Europejczyków (372,4 tys.),Wenezuelczyków (334,4 tys.),Jamajczyków (312,9 tys.) iAfrykańczyków lubArabów (311,1 tys.)[11].

Mieszkają tu największe populacje Kubańczyków, Portorykańczyków, Kolumbijczyków i Wenezuelczyków w całych Stanach Zjednoczonych[12]. Hrabstwa o największej koncentracji Kubańczyków, to:Miami-Dade,Broward,Hillsborough iPalm Beach. Hrabstwa te razem skupiają ponad połowę wszystkich Kubańczyków w USA[13].

Wśród ludności azjatyckiej największe grupy stanowiąHindusi,Filipińczycy iChińczycy[11].

Język

[edytuj |edytuj kod]

Najpowszechniej używanymi językami są[14]:

Religia

[edytuj |edytuj kod]
Pierwszy Kościół Baptystów wTampa
Katedra Najświętszej Marii Panny wMiami

Struktura religijna w 2014 roku[15]:

70% mieszkańców Florydy wyznajechrześcijaństwo, aKościół katolicki pozostaje największą pojedynczą organizacją w stanie[15].

Do największych ewangelikalnych kościołów (z ponad 500 tys. członków), należą: lokalne kościoły bezdenominacyjne (np.Christ Fellowship),Południowa Konwencja Baptystów iKościoły zielonoświątkowe. Protestantyzm głównego nurtu reprezentowany jest głównie przezZjednoczony Kościół Metodystyczny, który jest trzecią co do wielkości organizacją religijną na Florydzie. Do innych dużych organizacji protestanckich, należą:Narodowa Misyjna Konwencja Baptystyczna Ameryki,Kościół Adwentystów Dnia Siódmego,Afrykański Kościół Metodystyczno-Episkopalny,Kościoły Chrystusowe iKościół Episkopalny[16].

Floryda jest trzecim (poNowym Jorku iKalifornii) co do wielkości skupiskiem społeczności żydowskiej w Stanach Zjednoczonych[17]. Zdecydowana większość populacji żydowskiej skupiona jest wobszarze metropolitalnym Miami[18].

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]
Goście na plaży wNaples
Elektrownia węglowa w pobliżuApollo Beach

Gospodarka Florydy jest niezwykle zróżnicowana, a turystyka i rolnictwo należą do najważniejszych gałęzi przemysłu. Produkt krajowy brutto Florydy osiągnął 1 bilion dolarów w 2018 roku. Gdyby Floryda była niepodległym państwem, miałaby 17-ste co do wielkości PKB na świecie, plasując się tuż zaIndonezją. Na Florydzie nie płaci się stanowegopodatku dochodowego. W obszarze rolnictwa głównym towarem eksportowym jest mięso. Jednak w ogólnym eksporcie USA pochodzącym z Florydy, największy udział mają samoloty cywilne i części do nich[19].

Rolnictwo

[edytuj |edytuj kod]

Floryda jest największym na świecie producentemgrejpfrutów i produkuje ponad 70%cytrusów w kraju[3]. Stan regularnie zajmuje pierwsze miejsce w krajowej produkcjipomarańczy, a także jest czołowym producentemogórków,pomidorów,papryki,truskawek,arbuzów, świeżejkapusty targowej, rynkowejsłodkiej kukurydzy,fasoli szparagowej,orzeszków ziemnych itrzciny cukrowej[20].

Ważną rolę w stanie odgrywa hodowlabydła, a najwyżej pod tym względem w rankingu plasują się hrabstwaOkeechobee,Highlands iOsceola[20]. Pospolite są także hodowladrobiu, ogrodnictwo, mleczarstwo, oraz produkcja siana[20].

Przemysł i bogactwa naturalne

[edytuj |edytuj kod]
  • elektroniczny i kosmiczny (Ośrodek KosmicznyNASAKennedy Space Center na przylądkuCanaveral)
  • elektrotechniczny
  • środków transportu
  • spożywczy
  • wydobywczy (fosforyty)
  • turystyczny
  • połowy: ryby, ostrygi, krewetki, żółwie

Energia

[edytuj |edytuj kod]

W 2019 roku Floryda jest drugim co do wielkości producentemenergii elektrycznej w kraju, poTeksasie. Za trzy czwarte produkcji energii odpowiadagaz ziemny, który zasila 7 z 10 największych elektrowni w stanie. Floryda posiada niewielką ilość własnego gazu ziemnego, a większość odbierana jest międzystanowymi rurociągami[6].

Drugim co do wielkości źródłem jestenergia jądrowa. Dwie stanowe elektrownie jądrowe, zlokalizowane na wybrzeżu Atlantyku, zazwyczaj generują więcej niż jedną dziesiątą energii elektrycznej. Na trzecim miejscu jestwęgiel, który odpowiada za mniej niż jedną dziesiątą produkcji (w 2003 odpowiadał za jedną trzecią). Odnawialne źródła energii, główniebiomasa ienergia słoneczna, oraz koks naftowy stanowiły prawie całą pozostałą produkcję energii elektrycznej na Florydzie[6].

Biblioteka na kampusie Uniwersytetu w Miami

Oświata

[edytuj |edytuj kod]

Administracją szkół podstawowych i średnich na Florydzie zajmuje się Florydzki Departament Edukacji. System szkolnictwa wyższego na Florydzie obejmuje kilkanaście uniwersytetów stanowych i prawie 30 szkół wyższych. Niektóre z godnych uwagi uniwersytetów publicznych toUniversity of Florida wGainesville iUniwersytet Stanu Floryda wTallahassee.Uniwersytet Miami jest instytucją prywatną[3].

W 2000 roku gubernator stanu podjął decyzję o zlikwidowaniu Florida Board of Regents, która kierowała systemem uniwersytetów stanowych (SUS). Na jej miejsce powstały komisje które zarządzały każdym uniwersytetem oddzielnie. Nowy system się jednak nie przyjął i w 2002 roku pierwszy gubernator stanu oraz senator Stanów Zjednoczonych Bob Graham zwołali referendum na temat przywrócenia systemu board-of-regents, ostatecznie w 2003 r. powstała Florydzka Komisja Gubernatorska, której podlegają uczelnie.

Flamingi amerykańskie na południu Florydy

Fauna

[edytuj |edytuj kod]

Floryda jest miejscem, w którym osiedliło się wiele gatunków zwierząt:

Symbole stanu

[edytuj |edytuj kod]

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. State Area Measurements and Internal Point Coordinates [online],U.S. Census Bureau [dostęp 2018-04-06] (ang.).
  2. Census Population Clock [online], Census.gov [dostęp 2025-01-28] (ang.).
  3. abcSarahS. Clarke SarahS.,10 Things to Know About Florida [online], US News, 2018 [dostęp 2021-01-13] (ang.).
  4. About Florida Forestry [online], Florida Forestry Association [dostęp 2021-01-13] .
  5. Pine Flatwoods – Florida Land Steward – University of Florida, Institute of Food and Agricultural Sciences – UF/IFAS [online], programs.ifas.ufl.edu [dostęp 2021-01-13] .
  6. abcFlorida – State Energy Profile Analysis – U.S. Energy Information Administration (EIA) [online], eia.gov [dostęp 2021-01-13] .
  7. United States CensusU.S.C. Bureau United States CensusU.S.C.,Annual Estimates of the Resident Population: April 1, 2010 to July 1, 2017 [online] [dostęp 2018-04-07] [zarchiwizowane zadresu 2020-02-14] .
  8. abcCity and Town Population Totals: 2020–2021. U.S. Census Bureau. [dostęp 2023-05-08]. (ang.).
  9. Change in Resident Population of the 50 States, the District of Columbia, and Puerto Rico: 1910 to 2020 [online], 2020 Census Apportionment Results [dostęp 2021-06-12] .
  10. U.S. Census Bureau QuickFacts: Florida; United States [online], census.gov [dostęp 2021-06-11] (ang.).
  11. abc2023: ACS 5-Year Estimates Data Profiles (DP05/DP02) [online], data.census.gov [dostęp 2025-01-28] .
  12. Colombian and Honduran Populations Surpassed a Million for First Time; Venezuelan Population Grew the Fastest of all Hispanic Groups Since 2010 [online], Census.gov [dostęp 2025-04-27] (ang.).
  13. Facts & Figures [online], Cubans in Florida – A Project of Cuban Studies Institute [dostęp 2021-01-13] (ang.).
  14. Data Center Results [online], apps.mla.org [dostęp 2019-01-20] .
  15. abAdults in Florida [online], Pew Research Center, 2014 [dostęp 2019-01-14] .
  16. abCongregational Membership Reports | US Religion [online], The Association of Religion Data Archives (the ARDA) [dostęp 2025-01-28] (ang.).
  17. Democrats’ Tolerance of Anti-Semitism Exposes Their Intolerance [online], U.S. Senator Rick Scott, 9 maja 2019 [dostęp 2025-01-28] (ang.).
  18. UrielU. Heilman UrielU.,Florida: It’s not just for old Jews anymore [online], timesofisrael.com [dostęp 2025-01-28] (ang.).
  19. Donald Trump przeprowadzi się na Florydę. Zraził się do Nowego Jorku [online], Business Insider, 1 listopada 2019 [dostęp 2021-01-13] (pol.).
  20. abcFlorida Agriculture Overview and Statistics – Florida Department of Agriculture & Consumer Services [online], fdacs.gov [dostęp 2021-01-13] .
  21. Florida Facts for Kids [online], kids.kiddle.co [dostęp 2025-01-29] (ang.).

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Hrabstwa w stanie Floryda

Flaga Florydy

Podział administracyjny Stanów Zjednoczonych
Stany
Dystrykt federalny
Terytoria zależne
Nieinkorporowaneterytoria stowarzyszone
Nieinkorporowaneterytoria zorganizowane
Nieinkorporowaneterytoria niezorganizowane
Inkorporowane terytorium niezorganizowane:

Flaga Stanów Zjednoczonych

PolitykaFlorydy
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Floryda&oldid=78448690
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp