 | |||
 | |||
 | |||
| Król Rumunii | |||
| Okres | od 10 października 1914 | ||
|---|---|---|---|
| Koronacja | 15 października 1922 | ||
| Poprzednik | |||
| Następca | |||
| Dane biograficzne | |||
| Dynastia | |||
| Data i miejsce urodzenia | 24 sierpnia 1865 | ||
| Data i miejsce śmierci | 20 lipca 1927 | ||
| Ojciec | |||
| Matka | |||
| Żona | |||
| Dzieci | |||
| Odznaczenia | |||
                  | |||
| |||
Ferdynand I (ur.24 sierpnia1865 wSigmaringen, zm.20 lipca1927 wSinai) – królRumunii w okresie od 10 października 1914 do 20 lipca 1927, następcaKarola I. Jego sukcesorem był wnuk –Michał I.Mareșal.
Był synem księcia Leopolda, brata króla Karola I, oraz księżniczkiportugalskiej,Antonii. Delikatny i łagodny Ferdynand został poddany bardzo surowemu wychowaniu. Brak okazywania uczuć wywołał skłonność do jąkania, co jeszcze bardziej pogłębiło jego skrępowanie wśród innych ludzi. 18 marca 1899 został wyznaczony na następcę tronu. Otrzymał tytuł księcia Rumunii i Wysokości Królewskiej. W młodości zaprzyjaźniony był z późniejszym generałem,Tadeuszem Jordan Rozwadowskim[1].
10 października 1914 został królem Rumunii po śmierci Karola I. Po objęciu tronu prowadził twardą politykę wspierającąEntentę, jednak militarnie trzymał się neutralności, oczekując na czyją szalę przechyli się przewaga. W 1916, po operacjiFrontu Południowo-Zachodniego i rozbiciu armii austro-węgierskiej, podjął decyzję o wejściu do wojny po stronie Ententy. Sankcjonował podpisanie 17 sierpnia 1916 politycznej i militarnej Konwencji z państwami Ententy.
28 sierpnia Ferdynand przejął dowodzenie armią i tytuł Naczelnego Dowódcy Sił Zbrojnych Rumunii. Po mobilizacji Siły Zbrojne Rumunii liczyły 564 tys. żołnierzy, w tym 23 dywizje piechoty i 2 dywizje kawalerii. W rzeczywistości w jednostkach bojowych służyło 250 tys., tylko 10 dywizji pierwszego rzutu miało artylerię szybkostrzelną, było po kilka haubic na dywizję, artylerii ciężkiej i nowoczesnego uzbrojenia w armii nie było, oficerowie nie byli wyszkoleni do prowadzenia nowoczesnej wojny. Rumuńska 4 Armia była na styku z rosyjską 9 Armią (dowódca gen.Platon Aleksiejewicz Leczicki w składzie Frontu Południowo-Zachodniego). 1 i 2 Armia rumuńska zajmowały front od Oituzu do Orșowy. 3 Armia od Orșowy wzdłużDunaju. Ogólny plan działania armii rumuńskiej przewidywał przeprowadzenie głównego uderzenia armiami skoncentrowanymi na granicy zSiedmiogrodem, w kierunku ogólnym naBudapeszt. W czasie natarcia w sierpniu Armia Rumuńska poniosła szereg klęsk, ale była ratowana przez podchodzące wojska rosyjskie. 28 października armia niemiecka uderzyła na wojska rumuńskie, rozgromiła 1 i 2 Armię rumuńską i wyszła podBukareszt. W tej sytuacji Ferdynand I przekazał Front Mołdawski 9 Armii rosyjskiej gen. Leczickiego, a Dobrudżę armii gen. W.W. Sacharowa. Do obrony Bukaresztu ześrodkowano ok. 120 tys. żołnierzy. W czasie obrony Bukaresztu w dniach 14–18 listopada wojska rumuńskie zostały rozgromione. 20 listopada Bukareszt został zdobyty, a wojska rumuńskie w panice rozpoczęły wycofywanie. Straty rumuńskie wyniosły 73 tys. zabitych i rannych, 147 tysięcy dostało się do niewoli, Rumuni stracili także 359 armat i 346 karabinów maszynowych.
12 grudnia 1916, po utworzeniu nowego (głównie z armii rosyjskich)Frontu Rumuńskiego, Ferdynand I został jego naczelnym dowódcą, faktycznie dowodził pomocnik naczelnego dowódcy, gen.Dymitr Szczerbaczew. W składzie Frontu były dwie armie rumuńskie 1 (dowódca gen. Cristescu) i 2 (dowódca gen.Alexandru Averescu), które zostały doprowadzone do stanu bojowego przez specjalistów francuskich. Ferdynand I zatwierdził plan natarcia Frontu naWołoszczyznę. Już po rozpoczęciu natarcia premier nowego rządu rosyjskiego,Aleksander Kiereński zerwał natarcie Frontu Rumuńskiego w dniu 25 lipca 1917 i rozkazał jego prowadzenie tylko siłami armii gen. Averescu. W związku z rozpadem armii rosyjskiej i przerwaniem pomocy ze strony tego kraju rządAlexandru Marghilomana podpisał 7 maja 1918traktat pokojowy zpaństwami centralnymi. W traktacie tym Rumunia utraciła całą Dobrudżę, oddała Austro-Węgrom pas terytorium przy granicy siedmiogrodzkiej (5,6 tys. km²), zobowiązała się na 90 lat powierzyć eksploatację złóżropy Niemcom. W czerwcu parlament rumuński zatwierdził warunki pokoju, lecz Ferdynand I wstrzymywał się z jego ratyfikacją, czekając na rozwój wydarzeń. Kiedy klęska Niemiec była wiadoma, rząd gen.Constanina Coandy 9 listopada 1918 denonsowałpokój bukareszteński i zażądał wycofania wojsk niemieckich z terytorium Rumunii w ciągu 24 godzin albo ich kapitulacji. Tym samym Rumunia weszła w skład państw zwycięskich w I wojnie światowej.
W rezultacie I wojny światowej w skład Rumunii wszedłSiedmiogród (obszar Rumunii zwiększył się o 131,3 tys. km², a ludność o 7,9 mln). Straty Rumunii w wojnie wyniosły ok. 250 tys. zabitych i zmarłych od ran. Straty wojenne wyniosły ok. 17,7 mld złotych lei (przy majątku ocenianym w 1914 na 36 mld złotych lei). Po wojnie Ferdynand I pozostał na tronie, jednak realna władza pozostawała w rękach premiera.
Po podpisaniu sojuszu z Polska 3 marca 1921, odznaczony został w BukareszcieOrderem Orła Białego, a 15 września 1922Józef Piłsudski nadał mu wSinaia Krzyż SrebrnyOrderu Wojskowego Virtuti Militari (nr 0006)[2][3]. 21 czerwca 1923 prezydent RPStanisław Wojciechowski, na wniosek Ministra Spraw Wojskowych generała broniStanisława Szeptyckiego i na mocy uchwałyKapituły z 20 czerwca 1923, nadał Ferdynandowi I – Krzyż Wielki Orderu Wojskowego Virtuti Militari (Nr 3)[4][5]. Oficjalnym adiutantem rumuńskiej pary królewskiej podczas wizyty w Polsce był Generalny inspektor kawalerii gen. Tadeusz Jordan Rozwadowski[6].
W sobotę 23 czerwca 1923 o godz. 16.20 pociąg wiozący rumuńską parę królewską wjechał na stację kolejowąŚniatyń, dając początek sześciodniowej oficjalnej wizycie w Polsce[7]. W niedzielę 24 czerwca 1923 o godz. 10.30 naDworcu Wiedeńskim w Warszawie nastąpiło oficjalne przywitanie pary królewskiej przez prezydenta RP Stanisława Wojciechowskiego z małżonką. Po przywitaniu nastąpił przejazd ulicami Warszawy do Łazienek, gdzie para królewska wzięła udział w mszy św. odprawionej przez księdza prałata Michała Tokarzewskiego. O godz. 13.30 w Belwederze para królewska wzięła udział w śniadaniu wydanym na jej cześć przez prezydenta RP. O godz. 18.00 w pałacu Łazienkowskim u Królestwa rumuńskiego odbył się „cercle dyplomatyczny”. Od godz. 20.00 wZamku prezydent RP podejmował obiadem parę królewską. Po obiedzie miał miejsce raut, a po nim koncert uroczysty Opery Warszawskiej pod dyrekcjąEmila Młynarskiego[8]. W poniedziałek 25 czerwca 1923 o godz. 9.30 w sali recepcyjnejBelwederu odbyła się ceremonia wręczenia Królowi Ferdynandowi I odznak Orderu Virtuti Militari[9]. O godz. 10.15 para królewska wzięła udział w wielkiej rewii napolu mokotowskim. „Wzorowy porządek utrzymywała żandarmeria wojskowa pod dowództwem ppłk. [Mieczysława] Piątkowskiego oraz Policja z inspektorami Ludwikowskim i Charlemagne na czele”. O godz. 13.30 para królewska wzięła udział w przyjęciu w Radzie Miejskiej, a od godz. 17.00 uczestniczyła w „garden party” wWilanowie. O godz. 20.00 w Poselstwie rumuńskim został wydany obiad na cześć pary królewskiej, a po nim raut[10]. We wtorek 26 czerwca 1923 para królewska uczestniczyła w „wielkich ćwiczeniach wojskowych na poligonie rembertowskim”. Ćwiczeniami dowodził generał broniTadeusz Rozwadowski. „Podkreślić należy, że na całym terenie ćwiczeń nie było żadnej policji, a służbę bezpieczeństwa pełniła tylkożandarmeria wojskowa, której energicznej postawie zawdzięczać należy wzorowy porządek, utrzymany przez nią wśród tłumów publiczności”. Następnie para królewska wzięła udział w „gonitwie Swego Imienia” na polu mokotowskim. O godz. 21.00 para królewska z prezydentostwem Wojciechowskimi wzięła udział w przedstawieniu galowym wTeatrze Wielkim. O godz. 23.00 para królewska zwiedziłaŁazienki Królewskie[11]. W środę 27 czerwca 1923 Rumuńska para królewska zwiedzała Kraków ikopalnię soli Wieliczka[12]. W piątek 29 czerwca 1923 o godz. 3.30 pociąg wiozący parę królewską przekroczyłgranicę na moście nadPrutem. Przed odjazdem, na stacji kolejowej w Śniatyniu król odznaczyłOrderem Korony Rumunii: dowódcę Okręgu Korpusu Nr VI, generała dywizjiWładysława Jędrzejewskiego (Wielką Wstęgą)[13], dowódcę 6 Dywizjonu Żandarmerii, pułkownika żandarmeriiBrunona Baduszka (Krzyżem Komandorskim), nadkomisarza PP Litowskiego (Krzyż Oficerskim) i rotmistrza Tarczyńskiego (Krzyżem Kawalerskim)[14][15].
Mołdawski rzeźbiarzWiaczesław Żyglicki instalował rzeźby (popiersia) króla w różnych miastach Mołdawii (Bielce, Curătura,Rezina, Verejeni,Orgiejowe,Nisporeni,Varnița) w latach 2015–2023.[16]
Zakochał się wHelenie Vacarescu, damie do towarzystwakrólowej Elżbiety. Król Karol I potępił ten związek, postanowił jak najszybciej znaleźć żonę dla młodego Ferdynanda. Jego wybór padł na pięknąMarię Koburg, wnuczkę cara rosyjskiegoAleksandra II. Uroczysta koronacja Ferdynanda i Marii odbyła się 15 października 1922.
Maria i Ferdynand doczekali się szóstki dzieci:
| Zjednoczone Księstwa Mołdawii i Wołoszczyzny (1859-1861) Księstwo Rumunii (1861-1881) |
|
|---|---|
| Królestwo Rumunii (1881-1947) |
