 | |||
| Data i miejsce urodzenia | 22 lipca 1849 | ||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce śmierci | 19 listopada 1887 | ||
| Dziedzina sztuki | literatura | ||
 | |||
| |||
| |||
.jpg)
Emma Lazarus (ur.22 lipca1849 wNowym Jorku, zm.19 listopada1887 tamże) – amerykańska poetka pochodzenia żydowskiego[1][2].
Emma Lazarus przyszła na świat jako jedno z siedmiu dzieci Mosesa (Mojżesza) i Esther (Estery) Lazarusów[3]. Ojciec poetki wywodził się z dobrze zadomowionego w Stanach Zjednoczonych rodu o sefardyjskich, portugalskich korzeniach[2]. Rodzice byli dość zamożni, ponieważ czerpali dochody z intratnej produkcji cukru[3]. Stan majątkowy rodziny pozwolił na gruntowne wykształcenie potomstwa i umożliwił młodej Emmie rozpoczęcie mało konkretnej kariery literackiej. Osiągnięcie statusu intelektualistki było w drugiej połowie XIX wieku trudne dla każdej kobiety, bez względu na pochodzenie narodowe i wyznawaną religię. W konserwatywnym społeczeństwie amerykańskim droga kobiety do niezależności była wręcz trudniejsza niż w Europie. Rodzice poetki sprzyjali jej literackim skłonnościom. W roku 1866 opublikowany został jej debiutancki tomik zatytułowanyPoems and Translations[3]. Po dwóch latach poetka zdecydowała się wysłać goRalphowi Waldo Emersonowi, który dostrzegł w nim oznaki autentycznego talentu poetyckiego[2]. Wsparcie Emersona niewątpliwie pomogło początkującej poetce wejść do świata literackiego. W późniejszych latach Emma Lazarus spotkała się z innymi cenionymi przedstawicielami poezji i prozy anglojęzycznej,Robertem Browningiem,Williamem Morrisem iHenrym Jamesem. W 1871 roku poetka wydała tomAdmetus and Other Poems[3]. Trzy lata później opublikowała powieśćAlide: An Episode in Goethe’s Life. Równocześnie Emma Lazarus otwarcie wypowiadała się przeciwko antysemityzmowi i prześladowaniom[4], zwłaszcza w carskiej Rosji. Organizowała też pomoc dla żydowskich uchodźców, tłumnie przybywających zza Atlantyku. Umarła w wieku 38 lat nachorobę Hodgkina.
Podobnie jak wielu Amerykanów, Emma Lazarus miała podwójną tożsamość narodową i kulturową. Będąc wykształconą Amerykanką, myślącą i piszącą po angielsku, świadomie zwróciła się ku dziedzictwu swojego narodu[5], stając się tym samym rzeczniczką nowoczesnego syjonizmu na długo przed powstaniem państwaIzrael.
Emma Lazarus była autorką między innymi cyklu lirycznegoEpoki, dramatuThe Spagnoletto i tragediiThe Dance to Death, opowiadającej o prześladowaniu Żydów w średniowiecznych Niemczech[6]. Tę ostatnią sztukę zadedykowała brytyjskiej pisarceGeorge Eliot, dziękując jej za powieśćDaniel Deronda, istotną dla żydowskiego odrodzenia narodowego[7]. Ważnym polem działalności literackiej Emmy Lazarus była translacja. Tłumaczyła poezjęHeinricha Heinego[8] jak również lirykę średniowiecznych żydowskich poetów z terenu Hiszpanii.
Jest autorkąsonetuThe New Colossus (1883), który w 1903 został wygrawerowany na płycie z brązu i umieszczony wewnątrzStatuy Wolności[9]. Kamila Sławińska trafnie zauważa, że utwór ten najpełniej wyraża ideę Ameryki jako nowej ojczyzny dla wszystkich jej szukających[10]. Był wykorzystywany przez przeciwników polityki antyimigracyjnej gabinetuDonalda Trumpa[11]. Cytat z wiersza pojawia się na transparentach noszonych przez demonstrantów.
Twórczość poetycka Emmy Lazarus charakteryzuje się dyscypliną formalną i melodyjnym, eufonicznym brzmieniem. Poetka stosuje regularne strofy znane z tradycji poezji angielskiej, w tymsekstynę,strofę królewską,oktawę idecymę, jak równieżwiersz biały.
Na cześć poetkiRichard Watson Gilder napisałsonet[12].
Polskie tłumaczenia wierszy Emmy Lazarus znalazły się w internetowej Antologii poezji angielskiej[13].
 | Zobacz kolekcję cytatówEmmy Lazarus w Wikicytatach |
