_-_NH_57658.jpg)
Drednot (ang.Dreadnought[a]) – określenie generacjipancerników (okrętów liniowych) budowanych od1906 roku do1922 roku. Nazwa pochodzi od nazwybrytyjskiego pancernika HMS „Dreadnought”, który wszedł do służby w grudniu1906 roku jako pierwszy okręt zbudowany według nowych koncepcji. W stosunku do wcześniejszych pancerników (zwanychprzeddrednotami lub predrednotami), drednoty charakteryzowały się:
Powyższe cechy stanowiły nową jakość w budowie pancerników, powodującą ogromną przewagę drednotów nad starszymi pancernikami, które stały się od razu przestarzałe. Ponadto, na skutek dość szybkiego wówczas postępu w konstrukcji okrętów, drednoty wykorzystywały nowocześniejsze rozwiązania konstrukcyjne, przekładające się na ich większą odporność. Wejście do służby HMS „Dreadnought” spowodowało natychmiastwyścig zbrojeń w konstruowaniu nowych pancerników – w1910 roku weszły do służby pierwsze niemieckie drednoty typuNassau i amerykańskie typuSouth Carolina. Oprócz tych państw, w mniejszej liczbie budowały je Japonia, Francja, Włochy, Austro-Węgry, Rosja i Hiszpania.
W toku dalszego rozwoju pancerników, charakterystyki drednotów ulegały dalszemu polepszeniu, zwłaszcza ichopancerzenie i uzbrojenie. Kaliber dział wzrastał od 280–305 mm, przez 343–356 mm, do dział kalibru 380–406 mm. Pancerniki o kalibrze dział przewyższającym 305 mm określane są także jako „superdrednoty”. Ulepszano przy tym rozmieszczeniewież artylerii, tak że wszystkie późniejsze drednoty miały artylerię główną w osi symetrii okrętu, mogącą strzelać jednocześnie wszystkimi działami na jedną burtę (układ taki stosowany był jedynie na niektórych z wczesnych drednotów). Zwiększała się także wielkość (wyporność) okrętów, od ok. 18-20 000 ton, do 27-33 000 ton, długość kadłubów od ok. 160-180 do 180–200 m (przy szerokości kadłuba ok. 25–29 m). Na skutek ewolucji konstrukcji i ulepszania podziału wewnętrznego na grodzie, wzrastała ich niezatapialność. Większość okrętów miała siłownie o mocy ok. 23-30 000KM, jedynie na niewielu typach zwiększono tę wartość ponad 40 000 KM. W niewielkim również stopniu zwiększała się prędkość – większość drednotów osiągała 20-21 w., a tylko niektóre typy osiągały prędkość do 23 w (m.in. brytyjskiQueen Elizabeth z 1915 o mocy siłowni 56 000 KM). Szczytowym osiągnięciem ery drednotów były japońskie pancerniki typuNagato (1920), osiągające prędkość 26 w. i uzbrojone w 8 dział 406 mm.
Drednoty były główną siłą bojową flot wojennych podczasI wojny światowej, zwłaszcza stanowiąc uzbrojenie brytyjskiej i niemieckiejfloty liniowej. Największym ich starciem byłabitwa jutlandzka 31 maja/1 czerwca1916, w której żaden z drednotów nie został zatopiony, w przeciwieństwie do innych rodzajówokrętów liniowych.
Cechy drednotów, takie jak silna i jednolita artyleria oraz potężne siłownie, zdolne do rozwijania jeszcze większych prędkości, miały także powstałe równocześnie z nimikrążowniki liniowe, mające jednak słabsze opancerzenie. Generację drednotów zakończyłTraktat Waszyngtoński z 1922 roku, podpisany przez główne potęgi morskie, zabraniający budowy nowych pancerników do 1931 roku, co następnie przedłużono do 1936 roku. Następnym etapem rozwoju okrętów liniowych były dopiero znacznie doskonalsze tzw.szybkie pancerniki, budowane od połowylat trzydziestych XX wieku. Szybkie pancerniki połączyły cechy drednotów, takie jak silne opancerzenie i duża wytrzymałość, z podstawową zaletą krążowników liniowych, czyli dużą prędkością.
Duża liczba drednotów, zmodernizowanych w okresie międzywojennym, wzięła następnie udział wII wojnie światowej, okazując się wciąż na ogół wartościowymi i potężnymi okrętami. Część modernizowanych okrętów otrzymała nowesiłownie, pozwalające na zwiększenie prędkości. Na większości modernizowanych okrętów wzmocniono lub wymieniono artylerię średniego kalibru i przeciwlotniczą.
Podstawowe dane reprezentatywnych drednotów:
| Nazwa, państwo | Rok wodowania/ wejścia do służby | Wyporność normalna /pełna, t | Artyleria główna (układ dział / liczba działsalwy burtowej) | Maks. pancerz, mm: burty/ pokład/ wieże | Moc maszyn, KM / prędkość, w. (jeśli nie zaznaczono inaczej – turbiny parowe) | Uwagi |
|---|---|---|---|---|---|---|
| HMS Dreadnought (Wlk. Brytania) | 1906 / 1906 | 18 110 / 21 845 | 10 × 305 mm (5xII / 8) | 280 / 76 / 280 | 23 000 / 21 w. | Pierwszy drednot |
| USS South Carolina (USA) | 1906 / 1910 | 16 000 / 17 700 | 8 × 305 mm (4xII / 8) | 254 / 51/ 305 | 16 500 / 18,5 w. (maszyna parowa) | Pierwszy drednot amerykański i z artylerią w osi symetrii |
| SMS Nassau (Niemcy) | 1908 / 1910 | 18 570 / 21 000 | 12 × 280 mm (6xII / 8) | 300 /? / 280 | 22 000 / 19,5 w. (maszyna parowa) | Pierwszy niemiecki typ drednotów |
| SMS Ostfriesland (Niemcy) | 1909 / 1911 | 22 400 / 25 200 | 12 × 305 mm (6xII / 8) | 300 /? / 300 | 28 000 / 20,3 w. (maszyna parowa) | |
| SMS Viribus Unitis (Austro-Węgry) | 1910 / 1912 | 20 000 / 21 595 | 12 × 305 mm (4xIII / 12) | 280 / 48 / 280 | 26 400 / 20,3 w. | Jedyny typ austro-węgierskich drednotów |
| SMS Kaiser (Niemcy) | 1911 / 1912 | 24 330 / 27 400 | 10 × 305 mm (5xII / 8-10) | 350 /? / 300 | 31 000 / 21 w. | |
| Settsu (Japonia) | 1911 / 1912 | 21 443 | 12 × 305 mm (6xII / 8) | 305 / 30 / 280 | 25 500 / 20 w. | |
| HMS Orion (Wlk. Brytania) | 1911 / 1912 | 22 200 / 25 870 | 10 × 343 mm (5xII / 10) | 300 / 100 / 280 | 27 000 / 21 w. | Pierwszy drednot z artylerią 343 mm (superdrednot) |
| Dante Alighieri (Włochy) | 1910 / 1913 | 19 552 / 21 600 | 12 × 305 mm (4xIII / 12) | 254 / 38/ 254 | 32 190 / 22,8 w. | Pierwszy włoski drednot |
| Courbet (Francja) | 1911 / 1913 | 22 189 / 25 000 | 12 × 305 mm (6xII / 10) | 270 / 70 / 320 | 28 000 / 20 w. | Pierwszy francuski drednot |
| Giulio Cesare (Włochy) | 1911 / 1914 | 23 000 / 24 800 | 13 × 305 mm (3xIII, 2xII / 13) | 250 /?/ 280 | 31 000 / 21,5 w. | Używane podczas II wś. |
| Gangut (Rosja) | 1911 / 1914 | 23 360 / 25 850 | 12 × 305 mm (4xIII / 12) | 229 / 76 / 203 | 42 000 / 23 w. | Pierwszy rosyjski drednot, używane podczas II w.św. |
| USS New York (USA) | 1912 / 1914 | 27 000 / 28 367 | 10 × 356 mm (5xII / 10) | 305 / 50 / 356 | 28 100 / 21 w. (maszyna parowa) | Używany podczas II wś. |
| SMS König (Niemcy) | 1913 / 1915 | 25 390 / 29 200 | 10 × 305 mm (5xII / 10) | 350 /? / 300 | 31 000 / 21 w. | |
| Bretagne (Francja) | 1913 / 1915 | 23 320 / 25 000 | 10 × 340 mm (5xII / 10) | 270 / 80 / 340 | 29 000 / 20 w. | Używane podczas II wś. |
| HMS Queen Elizabeth (Wlk. Brytania) | 1913 / 1915 | 27 500 / 31 500 | 8 × 381 mm (4xII / 8) | 330 / 76 / 330 | 56 000 / 23 w. | Pierwszy drednot z artylerią 381 mm, używane podczas II wś. |
| Fuso (Japonia) | 1914 / 1915 | 30 600 / 35 900 | 12 × 356 mm (6xII / 12) | 305 / 76 / 305 | 40 000 / 22,5 w. | Używane podczas II wś. |
| USS Nevada (USA) | 1914 / 1916 | 27 500 / 28 400 | 10 × 356 mm (2xIII, 2xII / 10) | 343 / 76/ 457 | 26 500 / 20,5 w. | Używane podczas II wś. |
| SMS Baden (Niemcy) | 1915 / 1916 | 28 074 / 31 690 | 8 × 380 mm (4xII / 8) | 350 /? / 350 | 48 000 / 21 w. | Zatopiony16 sierpnia1921 |
| Nagato (Japonia) | 1919 / 1920 | 33 800 / 38 500 | 8 × 406 mm (4xII / 8) | 305 / 76 / 305 | 80 000 / 26,5 w. | Pierwszy drednot z artylerią 406 mm, używane podczas II wś. |
| USS Maryland (USA) | 1920 / 1921 | 32 600 / 33 590 | 8 × 406 mm (4xII / 8) | 343 / 89/ 457 | 28 900 / 21 w. | Używane podczas II wś. |
 | Zobacz hasłodrednot w Wikisłowniku |
