Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Dolar amerykański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Dolar amerykański
United States dollar
Ilustracja
Banknoty obiegowe
Kod ISO 4217

USD

Symbol

$ – dolar
¢ – cent

Państwo

 Stany Zjednoczone
 Brytyjskie Wyspy Dziewicze
 Bonaire, Sint Eustatius i Saba
 Ekwador
 Mikronezja
 Palau
 Panama
 Portoryko
 Salwador
 Timor Wschodni
 Turks i Caicos
 Wyspy Marshalla
 Mariany Północne

Lata w obiegu

1792–obecnie

Bank centralny

Federal Reserve System

Mennica

United States Mint

Poziom inflacji

8,6% wUSA, 2022[1]

Podział

100centów = 1 dolar amerykański

Banknoty

1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 ($) – obiegowe
500, 1000, 5000, 10 000 ($) – nie są już emitowane, nadal są środkami płatniczymi
100 000 ($) – używany tylko w transakcjach wewnątrzrządowych

Monety

1$ (rzadko używana)
1, 5, 10, 25, 50 (¢)

Multimedia w Wikimedia Commons

Dolar amerykański (ang. United States dollar, skrót międzynarodowy –USD) – oficjalnawalutaStanów Zjednoczonych,amerykańskich terytoriów zależnych, a także kilkunastu innych państw i terytoriów, w tym:Mikronezji,Palau,Wysp Marshalla,Panamy,Ekwadoru (od 2000),Salwadoru (od 2001),Timoru Wschodniego,Turks i Caicos,Bonaire,Saby iSint Eustatius (od 2011). Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów amerykańskich. Zapisuje się go za pomocą symbolu$.

Talarem/dolarem określano początkowo powszechnie jedną uncjęsrebra w postaci monety bitej przez czeskiego hrabiego Schlicka w XVI wieku. Schlick mieszkał w Dolinie Joachima, poniemiecku nazywanej Joachimsthal. Monety hrabiego zyskały wielkie uznanie dzięki precyzji wykonania i czystości i były powszechnie nazywane „Joachimsthalers”, a później „talarami”. Nazwa „dolara” pochodzi od „talara”[2]. Od 1861 roku można używać każdego kiedykolwiek wyemitowanego znaku pieniężnego w USA, jednak banknoty ze starszą datą emisji są rzadko spotykane.

Wartość dolara oparta była naparytecie złota. Parytet przyjęty w 1900 roku wynosił 20,67 dolara, a przyjęty w 1934 roku 35 dolarów zauncję. Od 1933 roku zniesiono wymienialność dolara na złoto dla własnych obywateli. W 1971 roku USA wycofały się z tego parytetu. W 1972 roku uncja złota osiągnęła cenę 42 dolarów. W 1973 r. USA całkowicie odeszły od powiązania wartości dolara ze złotem – odtąd dolar stał sięwalutą płynną. Plany zniesieniarezerwy złota, ogłoszone przez prezydentaRicharda Nixona w 1971 roku, doprowadziły do powstaniaPartii Libertariańskiej, która obok powstałej późniejPartii Konstytucyjnej jest jedną z sił politycznych wUSA, które dążą do przywrócenia oparcia na kruszcach szlachetnych, uważając, iż brak pokrycia w złocie lub srebrze jest niezgodny z Artykułem I paragraf 10Konstytucji Stanów Zjednoczonych[3]. Znaczna część członków ruchuBoston TEA Party również nawołuje do przywrócenia parytetu złota.

Nominały

[edytuj |edytuj kod]

Banknoty obiegowe

[edytuj |edytuj kod]
WizerunekOpis
AwersRewersNominałAwersRewers
$1George WashingtonWielka Pieczęć Stanów Zjednoczonych
$2*Thomas JeffersonObrazDeklaracja Niepodległości(inne języki)Johna Trumbulla
$5Abraham LincolnMauzoleum Lincolna
$10Alexander HamiltonDepartament Skarbu
$20Andrew JacksonBiały Dom
$50Ulysses GrantKapitol
$100Benjamin FranklinIndependence Hall
* Banknot rzadko spotykany

Monety obiegowe

[edytuj |edytuj kod]
WizerunekOpis
RewersAwersNominałRewersAwers
1¢ (penny)Abraham LincolnUnion Shield
5¢ (nickel)Thomas JeffersonMonticello
10¢ (dime)Franklin Delano Rooseveltpochodnia,gałąź oliwna,gałąź dębu
25¢ (quarter)George Washingtonróżne wizerunki okolicznościowe
50¢ (half)*John F. KennedyPieczęć Prezydenta Stanów Zjednoczonych
$1*różne wizerunki okolicznościoweróżne wizerunki okolicznościowe
* Moneta rzadko spotykana w powszechnym obiegu

Surowce

[edytuj |edytuj kod]

Papier, na którym są drukowane amerykańskie banknoty, składa się z około 75%bawełny, około 25%lnu oraz kilku ściśle tajnych składników[4].

Spadek wartości dolara

[edytuj |edytuj kod]
Wykres U.S. Consumer Price Index 1913–… (oficjalnego indeksu cen konsumpcyjnych)
Wartość nabywcza 1 dolara amerykańskiego w porównaniu do 1774
 Rok  Odpowiednik  siły nabywczej
1774 1,00 $
1780 0,59 $
1790 0,89 $
1800 0,64 $
1810 0,66 $
1820 0,69 $
1830 0,88 $
1840 0,94 $
1850 1,03 $
1860 0,97 $
1870 0,62 $
1880 0,79 $
1890 0,89 $
1900 0,96 $
1910 0,85 $
1920 0,39 $
1930 0,47 $
1940 0,56 $
1950 0,33 $
1960 0,26 $
1970 0,20 $
1980 0,10 $
1990 0,06 $
2000 0,05 $
2007 0,04 $
2008 0,04 $
2009 0,04 $
2010 0,035 $
2011 0,034 $

Mimo że oficjalnie każdy dolar amerykański, wyprodukowany od początku istnienia tej waluty, pozostaje legalnym środkiem płatniczym wUSA, to wartość dolara generalnie spada, patrząc zwłaszcza w szerszym horyzoncie czasowym[5].

Aczkolwiek zamiana napieniądz fiducjarny w 1971 (ze zniesieniem wymiany na kruszec), pokazuje mniejszy spadek siły nabywczej pieniądza fiducjarnego do analogicznego spadku tego samego pieniądza w stosunku do kruszcu. W 1972 1uncja[a] miała wartość 42,74 dolara[6]. W 2012 wartość 1 uncji złota to 1692,40 dolara. Co oznacza wartość 1 dolara w kruszcu na ok. 0,025 dolara z 1972. Zgodnie z wartościami odpowiednika siły nabywczej 1 dolar z 2011 roku jest to 0,034 dolara z 1774, a dolar z roku 1970 to 0,20 dolara z 1774. Spadek fiducjarnego jest ok. 6 razy, a w stosunku do kruszcu 40 razy.

W XXI wieku na spadek wartości dolara wpływ ma zmniejszanierezerw walutowych w tej walucie przez Rosję[7] oraz inne kraje, a także przejście z dolara na inne waluty przy rozliczaniu transakcji zaropę naftową przez kilka krajów (m.in. Iran, Chiny, Wenezuela).

Monety historyczne i obecnie produkowane

[edytuj |edytuj kod]
  • Pół centa 1792–1857
  • Cent (Penny) od 1793
  • 2 centy 1864–1873
  • 3 centy 1851–1889
  • Half Dime lubhalf disme 1792–1873 (nie należy mylić z poniższymFive-cent Nickel)
  • Nickel 5 centów od 1866
  • Dime od 1792
  • 20 centów 1875–1878
  • Quarter od 1796
  • Half dollar od 1794
  • Dollar od 1794
  • Quarter Eagle (2,5-dolarowa złota moneta) 1792–1929
  • Three-dollar piece 1854–1889 (3-dolarowa złota moneta)
  • Four-dollar piece 1879–1880 (4-dolarowa złota moneta)
  • Half Eagle (5-dolarowa złota moneta) 1795–1929
  • Eagle (10-dolarowa złota moneta) 1795–1933
  • Double Eagle (20-dolarowa złota moneta) 1850–1933

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. Dla określania jednostek wagowych złota stosuje się tzw. „uncje trojańskie” lub „aptekarskie”; 1 uncja trojańska to ≈31,1035 g. Zob.Piotr Stanisławski: 10 rzeczy, których nie wiesz o… złocie. [w:]Przekrój [on-line]. Wirtualna Polska, 27 października 2008. [dostęp 2008-10-28]. (pol.).

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. Inflacja według CIA. [dostęp 2013-08-13]. (ang.).
  2. Murray Rothbard,Złoto, banki, ludzie – krótka historia pieniądza (What Has Government Done to Our Money), Fijorr Publishing (pdf), s. 39.
  3. Paragraf ten zabrania m.in. wprowadzania do obiegu pieniędzy papierowych (bills of credit) przez poszczególne stany. Początkowo, w sprawieHepburn v. Griswold (1870)Sąd Najwyższy Stanów Zjednoczonych uznał, że zakaz ten obejmuje także władze federalne (Konstytucja w art. I paragraf 8 dozwala Kongresowi na bicie monet, pomija banknoty), jednak w sprawieKonx v. Lee (1871) orzekł przeciwnie, iż skoro zakazem wprowadzania banknotów objęte są władze stanowe, zatem o takim ograniczeniu rządu federalnego Konstytucja milczy. (Supreme Court Declares Greenbacks Legal in Knox v Lee).
  4. Czy dolary USA drukowane są na papierze?, banknoty24.pl, 3 grudnia 2015 [dostęp 2019-07-04] [zarchiwizowane 2019-07-04] (pol.).
  5. Indeks dolara amerykańskiego I USD Index – Investing.com [online], Investing.com Polska [dostęp 2019-07-04] (pol.).
  6. Jan Dworek: Prawo finansowe i finanse publiczne (treść wykładu). 2008. [dostęp 2012-09-09].
  7. Rosja zmniejsza rezerwy w dolarach do 22 proc.

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
WalutyAmeryk
Ameryka Północna
Ameryka Środkowa
Karaiby
Ameryka Południowa

WalutyAfryki
Afryka Północna
Afryka Środkowa
Afryka Zachodnia
Afryka Wschodnia
Afryka Południowa
WalutyAustralii iOceanii
Niezależne państwa
Posiadłościaustralijskie
Posiadłośćbrytyjska
Posiadłościfrancuskie
Posiadłościnowozelandzkie
Posiadłościamerykańskie
Waluty wAzji
Środkowa
Wschodnia
Południowo-wschodnia
Południowa
Zachodnia
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Dolar_amerykański&oldid=78056299
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp