 | Zobacz hasłodekadencja w Wikisłowniku |
Dekadencja (decadence –fr. złac.decadentia – odpadnięcie, odstąpienie, zmarnienie) – rozkład wartości kulturowych, społecznych; chylenie się ku upadkowi; kryzys lub schyłek (literatury, sztuki itp.)[1].
Pojęcie dekadencji jest używane jako synonimdekadentyzmu. Był to kierunek w literaturze francuskiej, którego nazwa pochodziła od tytułu czasopismaDecadent, ukazującego się w 1886 roku. Pierwotnie słowo „dekadencja” było stosowane przez krytyków jako negatywna ocena czyjegoś dorobku pisarskiego. Użył goDésiré Nisard do opisu literatury rzymskiej w swoim zbiorzeÉtudes de moeurs et de critique sur les poètes latins de la décadence (1834)[2]. Podchwycili ten termin literaci francuscy z przełomu XIX i XX w., a rozpropagowali goThéophile Gautier,Jules Laforgue orazCharles Baudelaire.
Podkreślano tym samym przekonanie o kryzysie i upadku cywilizacji europejskiej, poczucie pesymizmu, zwracając się ku indywidualizmowi oraz estetyzmowi. Za typową powieść „dekadencji” traktuje sięNa wspak (A rebours)Huysmansa. Historycznie sytuuje się dekadentyzm międzyromantyzmem amodernizmem[3].
Włodzimierz Lenin kontynuował i rozszerzył znaczenie określeniadekadencja w swej teoriiimperializmu jako ekonomiczna motywacja poczynań politycznych.
Według Lenina,kapitalizm znajduje się w swej schyłkowej fazie i nie jest już więcej w stanie przyczynić się do dalszego rozwoju społeczeństwa. Ponieważ społeczeństwo na zachodzie dojrzało dorewolucji socjalistycznej, oczekiwał on upadku impetu w aktywności gospodarczej i nasilenia niezdrowych zjawisk ekonomicznych. Według Lenina,I wojna światowa miała stanowić dowód politycznej dekadencji rozwiniętych państw kapitalistycznych, w której zamiast rozwijać się niweczą one owoce własnych osiągnięć.
Trockiści byli podzieleni co do zasadności tez Lenina w obliczu propagowanej przez nich tezy o nieustannej rewolucji. Natomiaststaliniści w zasadzie bronili tezy teorii imperializmu Lenina odekadencji w dyskursie z trockistami. Trockiści zwykle podkreślają, że kapitalizm na zachodzie nadal jest postępowy i maszeruje w kierunku rozwoju technicznego, akumulując wciąż coraz więcej dóbr. Natomiast zwolennicy Lenina, między innymiStalin iMao, twierdzili, że nic więcej już nie pozostałoimperializmowi jak tylko wymrzeć, albowiem nie jest on już więcej w stanie wnieść niczego postępowego.
