Ten artykuł od 2025-12 wymaga modyfikacji na podstawie najświeższych informacji.
Niektóre treści są na pewno lub najprawdopodobniej nieaktualne. Artykuł należy zweryfikować, wskazując wprzypisach źródła informacji. Dokładniejsze informacje o tym, co należy poprawić, być może znajdują się wdyskusji tego artykułu. Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon{{Dopracować}} z tego artykułu.
Debian jest uważany za stabilny system o wysokiej jakości, który jest również łatwy do aktualizacji[2]. Ze względu na dbałość o jakość i bezpieczeństwo dystrybucji, nowe wersje stabilne pojawiają się stosunkowo rzadko, często dochodzi też do opóźnień w ich wydawaniu.
Użytkownicy mogą zgłaszać błędy w projekcie przez pocztę e-mail lub za pomocą programureportbug[3].
Powstanie Debiana ogłosił 16 sierpnia 1993 r. na grupie comp.os.linux.developmentIan Murdock, wówczasstudentuniwersytetu Purdue. Napisał onManifest Debiana, w którym apelował o stworzenie otwartej dystrybucji w duchuLinuksa iGNU. Nazwa „Debian” jestzbitką imionMurdocka i jego dziewczyny (obecnie byłej żony) Debry. Dystrybucja ta została zbudowana na podstawieSLS. Wśród założeń Debiana było między innymi to, że będzie zawierał on najbardziej aktualne wersje oprogramowania[4].
Początkowo projekt Debian rozwijał się wolno. W latach 1994–1995 powstały pierwsze wersje 0.9x. W sierpniu 1995 rozpoczęto prace nad adaptacją systemu na inne architektury. Wersja 1.x została wydana w 1996.
Perens odszedł ze stanowiska w 1998, tuż przed wydaniem Debiana 2.0 (pierwszego bazującego naglibc). Uczestnicy projektu wybrali nowego lidera – Iana Jacksona – i wydali jeszcze dwie wersje Debiana 2.x (Debian 2.1 wydany 9 marca 1999 oraz Debian 2.2 wydany 14 sierpnia 2000). W okresie tym został stworzonyAPT oraz rozpoczęto pracę nad projektem Debian GNU/Hurd – pierwszą adaptacją systemu na jądro nielinuksowe.
19 lipca 2002 zostaje wydany Debian 3.0 „Woody”. Działa już na 11 różnych architekturach sprzętowych (włączając w to dodane wtedyIA-64,PA-RISC,MIPS orazS/390), posiada około 8500 pakietów, a w rozwój dystrybucji jest już zaangażowanych ponad 900 deweloperów.
6 czerwca 2005 roku Projekt wydaje Debiana 3.1 ‘Sarge’, który korzysta już z własnego instalatora (debian-installer).
8 kwietnia 2007 roku został wydany Debian GNU/Linux 4.0 o nazwie kodowej Etch. Do wydania dołączono wersję na architekturęAMD64, natomiast zrezygnowano zm68k (chociaż nadal była dostępna w gałęzi wersji niestabilnej).
26 lipca 2008 roku wydano kolejną aktualizacją stabilnej wersji Debian GNU/Linux 4.0r4. Pierwszy raz w historii projektu oprócz poprawek związanych z bezpieczeństwem, dokonano aktualizacji pakietów podstawowych systemu (ang.core packages) do wyższych wersji (m.in.jądro systemu orazserwer grafiki X.Org) w celu wsparcia nowego sprzętu (m.in.karty graficzne, sieciowe). Dystrybucja ze zmienionymi pakietami podstawowymi otrzymała nazwęetch-and-a-half (etch-i-pół), odróżniając ją od stabilnej wersji bez tych aktualizacji.
27 lipca 2008 roku została zamrożona wersja testowa Debiana – Lenny, do czasu wydania stabilnej wersji.
14 lutego 2009 roku wydano nową stabilną wersję Debiana –Lenny. Wydanie to wyróżnia się obsługą 12 architektur sprzętowych, w tym nową architekturęarmel, oraz 23 000 gotowych do zainstalowania pakietów. Wydanie zostało dedykowane Thiemo Seuferowi, aktywnemu członkowi zespołu, który był odpowiedzialny m.in. za wsparcie architekturyMIPS, a który zginął tragicznie w wypadku samochodowym 26 grudnia 2008 roku.
6 sierpnia 2010 roku została zamrożona wersja testowa Debiana – Squeeze, do czasu wydania stabilnej wersji.
6 lutego 2011 roku ukazało się kolejne stabilne wydanie – Squeeze. Nowa wersja posiada wsparcie dla 9 architektur sprzętowych (11 programowych) oraz ponad 36000 gotowych do zainstalowania pakietów. Po raz pierwszy oficjalnie pojawia się (jakotechnical preview) adaptacja na jądro FreeBSD z narzędziami GNU –GNU/kFreeBSD dla architekturx86 orazAMD64.
4 maja 2013 roku została wydana nowa wersja stabilna Debiana 7.0 – Wheezy. W nowym wydaniu pojawiła się obsługa wielu architektur jednocześnie (tzw. multiarch), która pozwala na instalację pakietów z wielu architektur na tej samej jednostce, a także uruchamianie zarówno 32 i 64-bitowych programów, ze spełnianiem wszystkich zależności. Nowy Debian wprowadza również szereg rozwiązań prywatnejchmury obliczeniowej (między innymiXen Cloud Platform orazOpenStack), ulepszonyinstalator systemu oraz kompletny zestaw multimedialnych narzędzi i kodeków, bez potrzeby korzystania z zewnętrznych repozytoriów. W procesie instalacji wprowadzono ulepszenia pozwalające osobom niewidomym na instalację przy użyciusyntezatora mowy. Instalator został przetłumaczony na 73 języki, z czego ponad 12 posiada obsługę syntezatora mowy. Debian Wheezy obsługuje 64-bitowe komputery zUEFI, jednak na dzień wydania nowej wersji dystrybucji bez obsługi „Secure Boot”.
13 maja 2013, Lars Wirzenius i Russ Allbery zaproponowali zmiany dotyczące planu wydawniczego[5], którego głównym założeniem jest jego przyspieszenie.
Debian jest tworzony przez dużą grupę ochotników komunikujących się ze sobą poprzez szereglist dyskusyjnych (dostępnych również wUsenecie w hierarchiilinux.debian.*) oraz system śledzenia błędów. Projekt Debian posiada rozbudowaną strukturę wewnętrzną: z wyborami,konstytucją, a także formalnymi dokumentami określającymi zasady postępowania.
Obecnie projekt ten nie jest związany z żadną firmą ani organizacją. Przez krótki okres był powiązany zFree Software Foundation (FSF), która nawet pokrywała część kosztów funkcjonowania projektu. Na bazie Debiana opartych zostało wiele innych dystrybucji, na przykład:Corel Linux (obecnieXandrOS),Knoppix,Morphix,Ubuntu,MEPIS,Cdlinux.pl i inne.
stabilna (stable) – zmiany polegają prawie wyłącznie na naprawianiu problemów dotyczących bezpieczeństwa (przy czym do dystrybucji nie są wprowadzane nowe wersje pakietów, które mogą spowodować nowe problemy – poprawiane są jedynie błędy krytyczne dla bezpieczeństwa systemu);
testowa (testing) – tu automatycznie trafiają po pewnym czasie pakiety z wersji niestabilnej, w których nie wykryto błędu o priorytecieserious lub wyższym;
niestabilna (unstable) – tutaj trafiają wszystkie nowe wersje pakietów;
eksperymentalna (experimental) – pakiety eksperymentalne jak np.upstart
Tworzenie nowej wersjistabilnej polega na zamrożeniu gałęzi testowej. Wówczas rozpoczyna się okres przejściowy, w którym, poza wyjątkowymi przypadkami, do gałęzi testowej nie są dodawane żadne nowe pakiety. Gdy liczba błędów w zamrożonej dystrybucji testowej spada do akceptowalnego poziomu, wersja testowa zostaje przemianowana na stabilną i otrzymuje swój numer wersji. Poprzednia dystrybucja stabilna staje się dystrybucją archiwalną, a wsparcie w zakresie bezpieczeństwa jest zapewniane przez określony czas.
Ze względu na nacisk na bezpieczeństwo i specyficzny cykl rozwoju produktu, stabilne wersje Debiana pojawiają się stosunkowo rzadko.
Nazwa kodowa dystrybucji niestabilnej – „sid” jest niezmienna – Sid to, w filmie Toy Story, chłopiec psujący zabawki. Można ją również rozwinąć w sformułowanieStill In Development (ang.ciągle rozwijany). Debian sid często postrzegany jest jako system dystrybuowany w formie modelurolling release, jednak jak informuje strona Debiana nie jest to właściwe określnie wskazując, że bardziej poprawnym byłoby użyć sformułowania "rolling development". Twórcy systemu powołują się na fakt, że sid nie jest wersją tworzoną z myślą o byciu systemem gotowym do użytku, a tylko wersją rozwojową przeznaczoną stricte dla deweloperów projektu gdzie znajdują się najnowsze pakiety wchodzące w skład repozytoriów Debiana[20].
Wersja testowa również nie jest oficjalnie przeznaczona ani tworzona z myślą jako system codziennego użytku. Testowa wersja, choć oferuje wyższą stabilność pakietów, niżeli w przypadku wersji niestabilnej to głównym problemem na który zwracają twórcy są opóźnione łatki bezpieczeństwa w porównaniu do wersji sid czy stable, szczególnie w momencie nowego wydania wersji stabilnej[21].
Mimo to obie wersje pozostają często wyborem na komputerach domowych zaawansowanych użytkowników systemów operacyjnych, którzy pragną nowszych pakietów kosztem stabilności lub bezpieczeństwa.
DebianJr. – celem projektu jest stworzenie dystrybucji, która będzie chętnie używana przez dzieci w każdym wieku i sprawi, że w późniejszym czasie używanie głównej dystrybucji Debiana będzie dla nich łatwiejsze. Początkowo projektanci będą się skupiać na stworzeniu systemu przyjaznego dla dzieci, które nie ukończyły ośmiu lat, a następną grupą docelowa będą osoby w wieku 8–12 lat;
Debian Med – celem projektu jest stworzenie całkowicie darmowego systemu, który będzie mógł być używany w branżach związanych w praktykach lekarskich oraz badaniach medycznych;
Debian Edu – pomysł powstania podprojektu narodził się latem 2001 wNorwegii (stąd też druga nazwaSkolelinux – Skole oznacza szkołę). Celem przedsięwzięcia było stworzenie w pełni otwartego rozwiązania dla szkół;
Debian Desktop – jest to dystrybucja skierowana do użytkownika domowego oraz firm;
Debian Accessibility – projekt, którego celem jest przystosowanie Debiana do użytku przez osoby niepełnosprawne;
DebianGis – Debian dla zastosowań w geografii;
Debian Science – Debian dla zastosowań w fizyce;
DebiChem – Debian dla zastosowań w chemii;
Debian Multimedia – Debian do zastosowań multimedialnych;
Każdy pakiet w Debianie ma swojego opiekuna, który utrzymuje go w odpowiedniej wersji, a także dba o jego zgodność z polityką Debiana, utrzymuje zgodność z innymi pakietami i stara się, aby był on na odpowiednio wysokim poziomie. Użytkownicy zgłaszają błędy poprzez system zgłaszania błędów, a następnie opiekun stara się naprawić błędy w aplikacji. Zazwyczaj jeden opiekun zajmuje się jednym pakietem, jednak czasami niewielkie grupy deweloperów zajmują się jednym dużym pakietem lub grupą pakietów silnie ze sobą powiązanych.
Gdy opiekun chce wydać nową wersję pakietu najpierw wysyła go do katalogu „incoming” w archiwum pakietów Debiana. Serwer sprawdzi, czyplik został poprawie wysłany i czy wszystkie wymagane pliki znajdują się w nim. Dla pewności sprawdza poprawność kluczaOpenPGP opiekuna. Każdy z deweloperów Debiana posiada własny klucz prywatny, a na serwerze jest jego klucz publiczny. Pakiety są podpisywane, aby uniknąć wysłania aktualizacji pakietu przez nieuprawnioną do tego osobę, która mogłaby wprowadzić modyfikacjękodu wywołującą obniżenie bezpieczeństwa systemu bądź dodanie kodu łamiącego zasady Debiana lublicencji programu.
Jeżeli wysłany pakiet spełnił powyższe wymagania, zostaje przesunięty do obszaru nazwanego „pool”. Każdego dnia setki ze światowych mirrorów pobierają pakiety z tego katalogu. Wszystkie pobrane pakiety są dostępne tylko w niestabilnej gałęzi Debiana, która zawiera najnowsze wersje każdego pakietu.
Jednak nowy kod to także niesprawdzony kod, dlatego każdy pakiet z tej gałęzi jest udostępniany bez jakichkolwiek gwarancji bezpieczeństwa czy stabilności. Aby pakiet stał się kandydatem do następnego stabilnego wydania Debiana, najpierw musi trafić do gałęzi testowej. Wymagania aby pakiet trafił do gałęzi testowej, są następujące:
Musi być obecny przez pewną ilość dni w wydaniu niestabilnym;
Nie może mieć więcej błędów krytycznych wydania niż pakiet, który aktualnie znajduje się w testowej gałęzi. Błąd krytyczny wydania to taki błąd, który może negatywnie wpłynąć na bezpieczeństwo lub stabilność systemu i powinien być poprawiony przed następnym stabilnym wydaniem;
Musi być skompilowany we wszystkich oficjalnie wspieranych architekturach;
Nie może być zależny od pakietów, które nie znajdują się w wydaniu testowym.
W ten sposób błąd krytyczny w jednym pakiecie od którego zależy wiele innych pakietów (np.biblioteka) może spowodować, że wiele pakietów nie trafi do testowej gałęzi.
Menadżer danego wydania stabilnego publikuje wytyczne dla deweloperów i decyduje o terminie wydania stabilnego. Jeżeli wszystkie ważne pakiety są we względnie nowych wersjach i są dostępne dla oficjalnie wspieranych architektur, a także wypełnione są założenia dla danego wydania, następuje wydanie nowej wersji stabilnej. W jednym czasie wszystkie pakiety z gałęzi testowej stają się częścią wydania stabilnego. Operacja ta jest poprzedzona tzw. zamrożeniem gałęzi (ang.freeze), w tym najważniejszych podsystemów (jądro, biblioteki, kompilatory, interpreteryjęzyków skryptowych itp.).W czasie gdy gałąź testowa jest zamrożona, nie są w niej umieszczane żadne większe aktualizacje pakietów (w szczególności bibliotek od których zależy wiele innych pakietów), chyba że:
aktualizacja usuwa poważne błędy (które uniemożliwiłyby używanie danego programu lub całego systemu),
aktualizacja jest poprawką bezpieczeństwa.
Jest możliwość, że stosunkowo stary, rzadko aktualizowany pakiet, będzie należał do więcej niż jednej gałęzi w tym samym czasie.Gałęzie są prostą metodą przechodzenia pakietu z katalogu „pool” do stabilnego wydania.
Debian GNU/Linux na jądrzeLinux; oryginalny, oficjalnie wydawany port dostępny na ponad 9 architekturach;
Debian GNU/kFreeBSD na jądrzeFreeBSD (na architekturach i386 oraz amd64); w Squeeze jakotechnical preview – następnie w wersji Jessie wstrzymany;
Debian GNU/Hurd na jądrzeGNU Hurd (na architekturze i386); wydaniem oficjalnie wspierającym ten kernel miał być Wheezy (Debian 7), nigdy nie ukazało się kompletne wydanie;
Debian korzysta z pakietówdeb. Podstawowym instalatorem pakietów jestdpkg – instalator niskiego poziomu obsługiwany zlinii poleceń lub jego bardziej zaawansowany odpowiednik –APT, w którym wiele czynności jest zautomatyzowanych (pobieranie pakietów, rozwiązywanie zależności między pakietami). Do wygodniejszego zarządzania pakietami, Debian dysponuje nakładkami na powyższe narzędzia –dselect oraz nowszy –aptitude.
TAILS – dystrybucja dostarczająca narzędzia ułatwiające zachować użytkownikowi anonimowość i prywatność, a dzięki oprogramowaniu do szyfrowania zwiększa bezpieczeństwo danych. Twórcy na płycie umieszczają m.in.Tor Browser, wraz zprzeglądarką internetową wyposażoną w rozszerzenia: TorButton, HTTPS Everywhere, NoScript iAdblock Plus.
Devuan – dystrybucja pierwotnie bazująca na Wheezy (Debian 7), będąca protestem przeciwko integracji debiana zSystemd, uważanego przez sporą grupę osób wspierających Debiana jako coś szkodliwego. Ta dystrybucja bazuje na zarządzaniu rozruchem systemu w styluSystem V. Podział nastąpił po wydaniu Debian 8.
_screenshot_-_using_GNOME_desktop.png)
