David Paul Cronenberg[1] (ur.15 marca1943 wToronto) – kanadyjski reżyser filmowy i telewizyjny, scenarzysta, okazjonalnie aktor. Jeden z głównych twórców tego, co jest powszechnie znane jakobody horror. Realizował filmy, które wykorzystywały elementyhorroru ifantastycznonaukowe, aby ukazać niepokojące skrzyżowania między technologią, ludzkim ciałem i podświadomym pragnieniem.
Urodził się wToronto[2] w rodzinie pochodzeniażydowskiego jako syn Esther (z domu Sumberg), muzyczki, i Miltona Cronenberga, pisarza i redaktora[3]. Wszyscy jego dziadkowie pochodzili zLitwy[3]. W 1967 ukończyłUniversity of Toronto z tytułem licencjata zjęzyka angielskiego[4]. Już jako student zafascynował się filmowaniem i w latach 1966–1970 stworzył kilka eksperymentalnych filmów krótko- i pełnometrażowych[5].
Po zrealizowaniu dwóchundergroundowych filmów krótkometrażowych16 mm – komediiTransfer (1966) i komedii fantastycznonaukowejGłosy z odpływu (From the Drain, 1967) – wyreżyserował pierwszyfilm fabularnyStereo (1969). Następnie wyjechał do Francji, gdzie wyreżyserował materiał dla telewizji kanadyjskiej,Jim Ritchie – rzeźbiarz (Jim Ritchie Sculptor, 1971),List od Michała Anioła (Letter from Michelangelo, 1971),Tourettes (1971),Don Valley (1972),Fort York (1972),Lakeshore (1972),Zimowy ogród (Winter Garden, 1972),Przekręt w Scarborough (Scarborough Bluffs, 1972) iW brudzie (In the Dirt, 1972) oraz pojedyncze odcinki seriiCBC/Radio-CanadaProgramme X (1972) iPeep Show (1975). NaKatalońskim Festiwalu w Sitges zdobył Medal Sitgesa dla najlepszego reżysera fantastycznonaukowego filmu grozyDreszcze (1975) przyniósł mu[6] i najlepszego scenarzysty filmuWściekłość (Rabid, 1977) oraz Nagrodę Międzynarodowego Jury Krytyków – Wyróżnienie Specjalne zaPomiot (The Brood, 1979) zOliverem Reedem. Następnie zrealizował dramat sportowySzybka banda (Fast Company, 1979) zWilliamem Smithem iJohnem Saxonem. Za filmSkanerzy (Scanners, 1981) zJennifer O’Neill iMichaelem Ironside odebrał Międzynarodową Nagrodę Filmu Fantastycznego naFantasporto. Z koleiWideodrom (Videodrome, 1983) zJamesem Woodsem iNierozłączni (Dead Ringers, 1988) zJeremym Ironsem przyniosły mu nagrodyKanadyjskiej Akademii Filmowej i Telewizyjnej. Jego kolejna realizacjaMartwa strefa (The Dead Zone, 1983) zChristopherem Walkenem została uhonorowanaNagrodą Saturna w kategorii najlepszy horror i sprawiła, iż stał się rozpoznawalny w środowisku filmowym[7]. Jednak prawdziwym przełomem okazała się dopieroMucha (1986) zJeffem Goldblumem w roli głównej[8]. Film odniósł wielki sukces kasowy, zdobyłOscara za najlepszą charakteryzację i fryzury, a Cronenberg wreszcie mógł kręcić w pełni autorskie filmy[9].
Jest reżyserem wzbudzającym przeciwstawne emocje. Zarzucano mu zamiłowanie dokiczu, nadmierne prowokowanie widzów, ocieranie się opornografię. Nie można jednak odmówić mu ani talentu, ani artystycznej odwagi. Równie ważna jak treść, jest dla niego forma przekazu. Cronenberg dba o szokującą, ale i wysmakowaną plastycznie, oprawę wizualną swoich filmów − z reguły przypominającą bardziej senny koszmar niż tradycyjny utwór filmowy[potrzebny przypis].
.jpg)
