David Chalmers (ur.20 kwietnia1966 wSydney) – australijski filozof, redaktorStanford Encyclopedia of Philosophy.
Ukończył studia matematyczne naUniversity of Adelaide[1], następnie doktoryzował się naIndiana University z zakresu filozofii[2]. Zostałprofesorem naAustralijskim Uniwersytecie Narodowym[1] iNew York University[3], od 1995 do 1998 roku wykładał także naUniwersytecie Kalifornijskim w Santa Cruz[4]; został również współdyrektorem NYU Center for Mind, Brain and Consciousness[5]. W 2018 roku otrzymałThe Berggruen Prize[6].
CzłonekAmerykańskiej Akademii Sztuk i Nauk[7] orazAustralian Academy of the Humanities[3]. Autor prac pt.Constructing the World,Reality+: Virtual Worlds and the Problems of Philosophy,The Character of Consciousness iThe Conscious Mind[8]. Został także redaktoremStanford Encyclopedia of Philosophy, gdzie opracowywał artykuły poświęconefilozofii umysłu[9].
Jeden z twórców teoriiemergencji isuperweniencjiumysłu, krytykującej ujęciaredukcjonistyczne za ich brak adekwatności w przedstawianiu świadomych stanów mentalnych (antyredukcjonizm w filozofii umysłu)[10].
Postuluje istnienietrudnego problemu w badaniu świadomości[11]. Twierdzi, że subiektywne doświadczenia są niewytłumaczalne w kategoriach materialnych i zamiast tego broni pewnej formydualizmu własności[12] – przynajmniej w odniesieniu do tzw.qualiów, czyli jakościowego charakteru doświadczeń(w wersji D. Chalmersa nieredukowalna jest tylko i wyłącznie tzw. świadomość fenomenalna.)[13][12].
W swoim dziele Chalmers rozwijał fundamentalną teorię umysłu, postulującą istnienie nowych podstawowych praw psychofizycznych[12][14].
Wokół książki "Świadomy umysł" Chalmersa narosła spora doza polemik, w których brali udział główni filozofowie umysłu tacy jakDennett,Churchland, czySearle[15][16], mimo wszystko w nauce o świadomości ostał się podział na fenomenalny i psychologiczny aspekt świadomości, który ma swe źródło w pomyśle Chalmersa[17] i stał się pożywką do dalszych badań[18].
Propaguje również tzw. aktywny eksternalizm , czyli tezę, że częściami układu poznawczego mogą być także obiekty uznawane tradycyjnie za składniki środowiska, na przykład protezy, okulary, notatniki[19]. Za tym poglądem wiążę się odrzucenie paradygmatu neuronalnych korelatów świadomości, ponieważ nie odkryjemy wszystkich czynników determinacji treści umysłowej i jej odniesienia wnikając tylko coraz głębiej w mikrostrukturę naszych mózgów[12].
Aktywny uczestnik debat w zakresie świadomości i sztucznej inteligencji[20][21].
- D. Chalmers,Świadomy umysł. W poszukiwaniu teorii fundamentalnej,przeł. M. Miłkowski, Warszawa: WN PWN, 2010.
- A. Clark, D.J. Chalmers,Umysł rozszerzony, przeł. M. Miłkowski, [w:] M. Miłkowski, R. Poczobut (red.), Analityczna metafizyka umysłu, Warszawa: Wydawnictwo IFiS PAN, 2008, s. 342-357.
- Chalmers, D. (2003). Zagadka świadomości. Świat Nauki, wydanie specjalne, 102–110.
- D. J. Chalmers, „Świadomość i jej miejsce w naturze”, [w:] M. Miłkowski, R. Poczobut, Analityczna metafizyka umysłu, tłum. R. Poczobut, T. Ciecierski, IFiS PAN, Warszawa 2008.
- https://www.projektpulsar.pl/struktura/2255769,1,czy-duze-modele-jezykowe-mysla-odpowiada-david-chalmers.read
- https://www.projektpulsar.pl/struktura/2237256,1,czy-modele-jezykowe-sa-swiadome-odpowiada-david-chalmers.read
- Bechtel W.,Mental mechanisms. Philosophical perspectives on Cognitive Neuroscience,Routledge,2008.
- Bremer J., Wprowadzenie, w:Przewodnik po filozofii kognitywistyki, WAM,2016.
- Hohol M.,Czy potrzebna nam teoria fundamentalna? Refleksje na temat teorii świadomości Davida Chalmersa, Zagadnienia Filozoficzne w Nauce XLIX (2011), 3–45.
- Jarocki J., Gdzie jest mój umysł? Podręcznik nie tylko dla studentów, PWN, 2023
- Miłkowski M., R. Poczobut,Analityczna metafizyka umysłu, tłum. R. Poczobut, T. Ciecierski, IFiS PAN, Warszawa 2008
- Poczobut R.,Między redukcją a emergencją. Spór o miejsce umysłu w świecie fizycznym, WUWr, Wrocław, 2009
- Przybysz P.,Więcej niż „trudny problem świadomości”:o możliwości powstania świadomej sztucznej inteligencji,Człowiek i Społeczeństwo t. LVIII , 2024.
- Searle J.R.,Consciousness & the Philosophers, „The New York Review of Books”, 44 (4), 6 marca 1997,ISSN 0028-7504 [dostęp 2025-10-03] (ang.).
- Shagirr O.,The nature of physical computation,OUP,2022.
- Wierzchoń M.,Graniceświadomości. W poszukiwaniu poznawczego modelu subiektywności, WUJ, Kraków,2013.
- ↑abDAVID CHALMERS. portrait.gov.au. (ang.).
- ↑David Chalmers. philosophy.fas.nyu.edu. [dostęp 2017-05-17]. (ang.).
- ↑abDavid Chalmers. humanities.org.au. [dostęp 2022-07-01]. (ang.).
- ↑David Chalmers. closertotruth.com. (ang.).
- ↑NYU CENTER FOR MIND, BRAIN AND CONSCIOUSNESS. wp.nyu.edu. (ang.).
- ↑The Berggruen Prize. philosophyandculture.berggruen.org. [dostęp 2018-10-09]. (ang.).
- ↑David Chalmers receives top Chancellor's Award. cass.anu.edu.au, 2014-01-17. (ang.).
- ↑David Chalmers. edge.org. (ang.).
- ↑Editorial Board. plato.stanford.edu. (ang.).
- ↑J.Bremer, Wprowadzenie, w: Przewodnik po filozofii kognitywistyki, WAM,2016, 14.
- ↑J. Jarocki, Gdzie jest mój umysł? Podręcznik nie tylko dla studentów, PWN, 2023, w szczególności rozdział Mózgi świadome i nieświadome.
- ↑abcd,,Moje stanowisko jest odmianą dualizmu, .ponieważ postuluje własności fundamentalne poza i ponad własnościami, o jakich mówi fizyka. Jednak jest to umiarkowana wersja dualizmu, całkowicie zgodna z naukowym obrazem świata. Nie bronię żadnego twierdzenia, które byłoby sprzeczne z fizyką. Postuluję jedynie wprowadzenie dalszych praw mostowych, które wyjaśnią, w jaki sposób świadome doświadczenie powstaje z procesów fizycznych. Nie ma w tym podejściu niczego mistycznego ani tajemniczego. Moja propozycja przybiera analogiczny kształt do fundamentalnych teorii fizycznych, zakładając istnienie nowych fundamentalnych własności i praw. W tym sensie ma ona charakter całkowicie naturalistyczny. W: Robert Poczobut, Między redukcją a emergencją. Spór o miejsce umysłu w świecie fizycznym,WUWr, Wrocław, 2009,s. 481, przypis 50.
- ↑W.Bechtel, Mental mechanisms. Philosophical perspectives on Cognitive Neuroscience,Routledge,2008, s.260.
- ↑Robert Poczobut pisze: Chalmers przytacza znaną opinię S. Weinberga ( 1 992, s. 45), według którego nawet teoria fizyczna unifikująca fundamentalne oddziaływania fizyczne nie byłaby w stanie wyjaśnić istnienia i natury świadomości. Zdaniem Weinberga Teoria Wszystkiego wyjaśniałaby co najwyżej neuronowe korelaty świadomości. Wychodząc od powyższej opinii, Chalmers zwraca uwagę na dwie możliwe strategie zmierzające do uzupełnienia Teorii Wszystkiego. Pierwsza polega na potraktowaniu przeżyć świadomych jako nowych wielkości fundamentalnych, druga zaś na przyjęciu, że istnieje nieznany jeszcze rodzaj własności i praw fundamentalnych, wobec których pochodne są znane oddziaływania fizyczne i świadomość. Zgodnie z tym poglądem unifikacja oddziaływań fizycznych i świadomego umysłu byłaby możliwa na głębszym poziomie od tego, do którego odwoływałaby się fizyczna Teoria Wszystkiego. Niektórzy spekulują, że taka hiperunifikacja zostanie dokonana z wykorzystaniem przyszłej teorii informacji.
- ↑P. S. Churchland, Brain–Wise. Studies in Neurophilosophy, A Bradford Book — The MIT Press, Cambridge — London 2002.
- ↑John R.J.R. Searle John R.J.R.,Consciousness & the Philosophers, „The New York Review of Books”, 44 (4), 6 marca 1997,ISSN0028-7504 [dostęp 2025-10-03] (ang.). Brak numerów stron w czasopiśmie
- ↑M.Wierzchoń,Graniceświadomości. W poszukiwaniu poznawczego modelu subiektywności, WUJ, Kraków,2013, s.21.
- ↑Varela F., Neurofenomenologia: metodologiczne lekarstwo na trudny problem, AVANT 01/2010.
- ↑M.Miłkowski, Filozofia kognitywistyki, w: Przewodnik po filozofii kognitywistyki, WAM,2016, s.261.
- ↑DavidD. Chalmers DavidD.,Czy duże modele językowe myślą? Odpowiada David Chalmers [online], www.projektpulsar.pl, 2024 [dostęp 2025-10-03] .
- ↑DavidD. Chalmers DavidD.,Czy modele językowe są świadome? Odpowiada David Chalmers [online], www.projektpulsar.pl, 2023 [dostęp 2025-10-03] .
