
DEC Alpha, znany także jakoAlpha AXP (akronim od ang.Architecture for eXtended Performance) –64-bitowymikroprocesortypuRISC, oryginalnie zaprojektowany i wyprodukowany przez firmęDigital Equipment Corporation (DEC), która wykorzystała go w linii swoichstacji roboczych iserwerów.[1]
Mikroprocesor ten zaprojektowany został jako następca rodziny procesorów komputerówVAX, i umożliwiał pracę zsystemem operacyjnym VMS (OpenVMS) orazDigital UNIX, odmianą systemu Unix firmy DEC (DEC OSF1)[1]. Po przejęciu firmy Digital przezCompaq na procesorach Alpha może operować systemTru64 UNIX (po przejęciu firmy Compaq przezHewlett-Packard przemianowany na HP Tru64 UNIX).
Procesor Alpha wspierany był przezMicrosoft, jednak tylko do wydania systemuWindows NT 4.0 SP6. Ostatecznie Microsoft nie rozszerzył obsługi procesora Alpha poza wydanie Beta 3 systemuWindows 2000. Aktualnie obsługę procesora Alpha posiadają systemy: Linux (m.in. dystrybucje Gentoo, Debian, CentOS, Alpha Core iPLD (w bardzo ograniczonym zakresie[2])),FreeBSD,NetBSD iOpenBSD (w ograniczonym zakresie).
Pierwszym procesorem z linii Alpha był zaprezentowany w 1992 r. mikroprocesorAlpha 21064[1], pracujący z częstotliwością 200 MHz. Był to 64-bitowysuperpotokowy isuperskalarny procesor zaprojektowany podobnie jak inne procesory RISC, lecz mimo to znacznie od nich szybszy. Przewaga nowego procesora była tak duża, że DEC zaczął określać go jako najszybszy procesor na świecie (dla porównania procesorIntel Pentium z 1993 r. pracował z częstotliwością 66 MHz). Rezultat ten osiągnięty został dzięki drobiazgowej, ręcznej optymalizacji zaprojektowanej struktury.
Kolejne wersje procesora Alpha oznaczane były symbolem EV i kolejną cyfrą lub parą cyfr (od tej zasady były odstępstwa). Symbole EV pochodziły od słowa EVolution, cyfry zaś oznaczały kolejne zaplanowane wersje i udoskonalenia procesora. Słowo „zaplanowane” ma tu podstawowe znaczenie. Jeśli pojawiał się nowy model procesora, który był udoskonaloną wersją dotychczasowego modelu, ale z różnych przyczyn nie posiadał wszystkich zaplanowanych udoskonaleń, jakie miała posiadać kolejna wersja, to model taki zachowywał dotychczasową cyfrę, oznaczającą dotychczasową wersję procesora, ale otrzymywał drugą cyfrę, informującą, z której zaplanowanej wersji procesora otrzymał udoskonalenia. Tak więc pomiędzy wersjami EV4 a EV5 wydany został model EV45, a pomiędzy wersjami EV6 i EV7 wersje procesora EV67 i EV68. Niestety, ze względu na przejęcie firmy DEC przez Compaq, a następnie przez Hewlett-Packard, prace nad następcami wersji EV7 procesora Alpha zostały wstrzymane.
| Model | Oznaczenie | Rok | Częstotliwość [MHz] | Proces [µm] | Liczba tranzystorów [millions] | Rozmiar struktury [mm²] | Liczba pinów | Moc [W] | Napięcie | Dcache [KB] | Icache [KB] | Scache | Bcache | ISA | |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| EV4 | 21064 | 1992 | 100–200 | 0.75 | 1.68 | 234 | 290 | 30 | 3.3 | 8 | 8 | – | 128 KB–16 MB | ||
| EV4S | 21064 | 1993 | 100–200 | 0.675 | 1.68 | 186 | 290 | 27 | 3.3 | 8 | 8 | – | 128 KB–16 MB | ||
| EV45 | 21064A | 1994 | 200–300 | 0.5 | 2.85 | 164 | 33 | 3.3 | 16 | 16 | – | 256 KB–16 MB | |||
| LCA4 | 21066 | 1993 | 100–166 | 0.675 | 1.75 | 209 | 21 | 3.3 | 8 | 8 | – | ||||
| LCA4 | 21068 | 1994 | 66 | 0.675 | 1.75 | 209 | 9 | 3.3 | 8 | 8 | – | ||||
| LCA45 | 21066A | 1994 | 100–266 | 0.5 | 1.8 | 161 | 23 | 3.3 | 8 | 8 | – | ||||
| LCA45 | 21068A | 1994 | 100 | 0.5 | 1.8 | 161 | 3.3 | 8 | 8 | – | |||||
| EV5 | 21164 | 1995 | 266–500 | 0.5 | 9.3 | 299 | 296 | 56 | 3.3/2.5 | 8 | 8 | 96 KB | Up to 64 MB | R | |
| EV56 | 21164A | 1996 | 366–666 | 0.35 | 9.66 | 209 | 31–55 | 3.3/2.5 | 8 | 8 | 96 KB | Up to 64 MB | R,B | ||
| PCA56 | 21164PC | 1997 | 400–533 | 0.35 | 3.5 | 141 | 264 | 26–35 | 3.3/2.5 | 8 | 16 | – | 512 KB–4 MB | R,B,M | |
| PCA57 | 21164PC | 600–666 | 0.28 | 5.7 | 101 | 283 | 18–23 | 2.5/2.0 | 16 | 32 | – | 512 KB–4 MB | R,B,M | ||
| EV6 | 21264 | 1998 | 450–600 | 0.35 | 15.2 | 314 | 389 | 73 | 2.0 | 64 | 64 | – | 2–8 MB | R,B,M,F | |
| EV67 | 21264A | 1999 | 600–750 | 0.25 | 15.2 | 210 | 389 | 2.0 | 64 | 64 | – | 2–8 MB | R,B,M,F,C | ||
| EV68AL | 21264B | 2001 | 800–833 | 0.18 | 15.2 | 125 | 1.7 | 64 | 64 | – | 2–8 MB | R,B,M,F,C,T | |||
| EV68CB | 21264C | 2001 | 1000–1250 | 0.18 | 15.2 | 125 | 65–75 | 1.65 | 64 | 64 | – | 2–8 MB | R,B,M,F,C,T | ||
| EV68CX | 21264D | 1.65 | 64 | 64 | – | 2–8 MB | R,B,M,F,C,T | ||||||||
| EV7 | 21364 | 2003 | 1000–1150 | 0.18 | 130 | 397 | 125 | 1.5 | 64 | 64 | 1.75 MB | – | R,B,M,F,C,T | ||
| EV7z | 21364 | 2004 | 1300 | 0.18 | 130 | 397 | 125 | 1.5 | 64 | 64 | 1.75 MB | – | R,B,M,F,C,T | ||
| Anulowane | |||||||||||||||
| EV78/EV79 | 21364A | Planowany na 2004 | 1700 | 0.13 | 152 | 300 | 120 | 1.2 | 64 | 64 | 1.75 MB | – | R,B,M,F,C,T | ||
| EV8 | 21464 | Planowany na 2003 | 1200–2000 | 0.125 | 250 | 420 | 1800 | ?? | 1.2 | 64 | 64 | 3 MB | – | R,B,M,F,C,T | |
| Model | Oznaczenie | Rok | Częstotliwość [MHz] | Proces [µm] | Liczba tranzystorów [millions] | Rozmiar struktury [mm²] | Liczba pinów | Moc [W] | Napięcie | Dcache [KB] | Icache [KB] | Scache | Bcache | ISA | |
| Początki | |
|---|---|
| Aktywne | |
| Nierozwijane |