Ten artykuł dotyczy amerykańskiego stanu. Zobacz też:Connecticut – rzeka.Connecticut (wym./kəˈnɛtɪkət/ⓘ) –stan w północno-wschodniej częściStanów Zjednoczonych, położony w regionieNowej Anglii, jedna ztrzynastu pierwotnych kolonii.
Sąsiaduje ze stanemNowy Jork na zachodzie, stanemMassachusetts na północy iRhode Island na wschodzie.
Jest to obszar wyżynny (rzeźba terenu w dużej części górzysta), przecięty doliną rzekiConnecticut. Pierwotną ludność tych terenów stanowili IndianieAlgonkinowie.
Nazwa stanu jest pochodzenia indiańskiego i oznacza „[miejsce] u długiego ujścia rzeki”[3].
- 1614 – lądowanieAdriaena Blocka na wybrzeżu dzisiejszego Connecticut, zapoczątkowujące okres kolonizacji holenderskiej (Nowe Niderlandy).
- 1635 – założenie przez kilkudziesięciu kolonistów zMassachusetts miastaHartford nad rzekąConnecticut. Przewodził im pastorpurytańskiThomas Hooker.
- 1637 –wojna z Pekotami.
- 1639 – uchwalenie przez Sąd GeneralnyFundamental Orders, które miały regulować sposób ustanawiania zarządu kolonii.
- 1662 – nadanieRoyal Charter (statutu królewskiego), wprowadzającego nowe zasady ustanawiania władzy, oparte częściowo na Fundamental Orders.
- 1784 – zniesienie niewolnictwa.
- 9 stycznia 1788 – ratyfikacja konstytucji Stanów Zjednoczonych przez zgromadzenie stanowe (piąty stan).
- 1954 – zwodowanie w stoczniGroton„Nautilusa”, pierwszego okrętu podwodnego o napędzie atomowym.
- 2012 – zniesieniekary śmierci[4].
- Klimat: umiarkowany z dość łagodną zimą i ciepłym oraz wilgotnym latem
- Główna rzeka:Connecticut
- Najwyższe wzniesienie: zboczeMount Frissell, 725 m n.p.m.[5]
- Roślinność: lasy liściaste i mieszane
- Liczba parków stanowych: 30
Największe miasta w stanie Connecticut, powyżej 50 000 mieszkańców (2022)
[6]Na terenie stanu Connecticut znajduje się 30 miast (city lubborough), w tym 5 o liczbie ludności przekraczającej 100 000, a 20 powyżej 10 000 mieszkańców (2022 r.). Lista[6]:
Connecticut dzieli się na osiemhrabstw:Fairfield,Hartford,Litchfield,Middlesex,New Haven,New London,Tolland,Windham.
Spis ludności z 2010 stwierdza, że stan Connecticut liczy 3 574 097 mieszkańców, co oznacza wzrost o 168 532 (5,0%) w porównaniu z poprzednim spisem z roku 2000. Dzieci poniżej piątego roku życia stanowią 5,1% populacji, 20,7% mieszkańców nie ukończyło jeszcze osiemnastego roku życia, a 16,8% to osoby mające 65 i więcej lat. 51,2% ludności stanu stanowią kobiety[7].
Według spisu z 2010 roku 80,3% mieszkańców stanowiła ludność biała (67,0%, nie liczącLatynosów), 11,9% toczarnoskórzy lubAfroamerykanie, 4,8% toAzjaci, 2,4% miało rasę mieszaną, 0,5% tordzenna ludność Ameryki, 0,1% toHawajczycy i mieszkańcy innych wysp Pacyfiku. Latynosi stanowią 16,1% ludności stanu[7].
Największe grupy stanowią osoby pochodzeniawłoskiego (19,3%),irlandzkiego (17,9%),angielskiego (10,7%),niemieckiego (10,4%),francuskiego (9,6%) i polskiego (8,6%). Istnieją także duże grupy (ponad 30 tys.) Portorykańczyków,Szkotów, Latynosów zAmeryki Południowej,Rosjan,Szwedów,Jamajczyków,Portugalczyków,Meksykanów,Indyjczyków,Węgrów,Afrykanów, Dominikańczyków,Litwinów,Greków iChińczyków[8][9].
Najpowszechniej używanymi językami są[10]:
- język angielski – 79,49%
- język hiszpański – 10,2%
- język portugalski – 1,17%
- język włoski – 1,11%
- język polski – 1,09%
- język francuski – 1,04%.
Dane z 2014[11]:
- protestanci – 35% (głównie:kalwini,baptyści,zielonoświątkowcy,anglikanie imetodyści)
- katolicy – 33% (archidiecezja Hartford,diecezja Bridgeport,diecezja Norwich)
- niereligijni – 23% (w tym: 4%agnostycy i 5%ateiści)
- żydzi – 3%
- inne religie – 6% (w tym:prawosławni,mormoni,muzułmanie,świadkowie Jehowy,buddyści,hindusi,unitarianie uniwersaliści ibahaici[12])
- ↑State Area Measurements and Internal Point Coordinates [online], U.S. Census Bureau [dostęp 2018-04-06] (ang.).
- ↑U.S. Census Bureau QuickFacts: Connecticut [online], census.gov [dostęp 2018-01-04] (ang.).
- ↑Co oznaczają nazwy stanów. „Poznaj Świat”. R. XI, nr 8 (129), s. 44, sierpień 1963. Polskie Towarzystwo Geograficzne. (pol.).
- ↑Connecticut becomes 17th state to abolish death penalty.
- ↑Mount Frissell [online], Geographic Names Information System (GNIS) [dostęp 2019-11-16] (ang.).
- ↑abCity and Town Population Totals: 2020-2022. U.S. Census Bureau. [dostęp 2023-06-18]. (ang.).
- ↑abU.S. Census Bureau QuickFacts: Connecticut [online], www.census.gov [dostęp 2019-01-19] (ang.).
- ↑U.S. CensusU.S.C. Bureau U.S. CensusU.S.C.,American FactFinder - Results [online], factfinder.census.gov [dostęp 2019-01-19] [zarchiwizowane zadresu 2011-07-21] (ang.).
- ↑Ancestry in Connecticut (State) [online], statisticalatlas.com [dostęp 2019-01-19] .
- ↑Data Center Results [online], apps.mla.org [dostęp 2019-01-19] .
- ↑Adults in Connecticut. Pew Research Center, 2014. [dostęp 2019-01-14].
- ↑State Membership Report. The ARDA. [dostęp 2019-01-14].
- ↑About UConn [online], Witryna internetowa Uniwersytetu Connecticut [dostęp 2014-09-21] [zarchiwizowane zadresu 2014-09-23] (ang.).
- ↑About Central Connecticut State University [online], Witryna internetowa Uniwersytetu Stanowego Centralnego Connecticut [dostęp 2014-09-21] (ang.).
- ↑About UNH [online], Witryna internetowa Uniwersytetu New Haven [dostęp 2014-09-21] (ang.).
.svg)
