 Clark Terry (1981) | |||
| Pseudonim | „Mumbles” | ||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | 14 grudnia 1920 | ||
| Data i miejsce śmierci | 21 lutego 2015 | ||
| Instrumenty | |||
| Gatunki | |||
| Zawód | |||
| Wydawnictwo | |||
| Powiązania | Lionel Hampton,Count Basie,Duke Ellington, Doc Severinsen,Ella Fitzgerald,Oscar Peterson,Dizzy Gillespie,Sonny Rollins, | ||
| Odznaczenia | |||
 | |||
| |||
| Strona internetowa | |||
Clark Terry (ur.14 grudnia1920 wSaint Louis[1], zm.21 lutego2015[2] tamże) – amerykański trębaczjazzowy, pionier jazzowej gry naflugelhornie, wokalista, bandlider, kompozytor i nauczyciel jazzu.
W rodzinnym St. Louis ukończył Vashon High School. W liceum zaczął grać napuzonie wentylowym, z którego szybko zrezygnował na rzecztrąbki. Pierwsze kroki na estradzie stawiał jako członek orkiestry The Tom Powell Drum and Bugle Corps. Zawodową karierę rozpoczął na początku lat 40., grając w lokalnych klubach i na statkach spacerowych. Niedługo po przystąpieniuStanów Zjednoczonych doII wojny światowej wstąpił doUS Navy i otrzymał przydział do orkiestry. W latach służby wojskowej (1942–1945) przebywał w Great Lakes Naval Stadion. W tym czasie wypracował swoją wirtuozerską technikę instrumentalną, grając na trąbce partyturyklarnetowe[3].
Po zwolnieniu z marynarki zaangażował się do orkiestryLionela Hamptona, a następnie występował z zespołamiCharliego Barneta,Eddiego „Cleanheada” Vinsona,Charliego Ventury i George’a Hudsona. W latach 1948–1951 grał wbig-bandzie i mniejszych grupachCounta Basiego.
Przełomowym momentem w karierze Terry’ego była współpraca zDukem Ellingtonem w latach 1951–1959. W tym czasie Terry grał partie solowe w wielu suitach Ellingtona, zyskując renomę wybitnego stylisty (odswingu pohard bop), wirtuozerskiego instrumentalisty i jednocześnie osoby o zaraźliwym poczuciu humoru[3]. W 1959 pracował zQuincy Jonesem, na którego rozwój muzyczny wywarł duży wpływ, podobnie jak naMilesa Davisa, będąc w połowie lat 50. jego jazzowym „guru”. W 1960 został trębaczem sesyjnym wNowym Jorku, był pierwszym czarnym muzykiem oficjalnie zatrudnionym przez koncern radiowo-telewizyjnyNBC[1].
Przez dwanaście lat grał w orkiestrzeDoca Severinsena, wstępującej w programie telewizyjnym „The Tonight Show”Johnny’ego Carsona. Współpracował jednocześnie – zarówno koncertując, jak i nagrywając płyty – z takimi artystami jakJ.J. Johnson,Thelonious Monk,Oscar Peterson iElla Fitzgerald. Na początku lat 60. wraz zBobem Brookmeyerem prowadziłkwintet, który zyskał sporą popularność[1]. Po przeniesieniu programu Carsona[4] doLos Angeles), Terry pozostał w Nowym Jorku, gdzie nadal pracował w studiach nagraniowych, i skąd wyjeżdżał na koncerty w Stanach Zjednoczonych i zagranicą jako gwiazda wielu zespołów. Był m.in. jednym z filarów grupy All StarsNormana Granza, koncertującej na całym świecie w ramach sławnego, popularyzatorskiego przedsięwzięcia muzycznegoJazz at the Philharmonic (JATP), realizowanego w latach 1944–1983. Podczas występów JATP często zamieniał trąbkę na flugelhorn, stając się pionierem jazzowej gry na tym instrumencie, który z biegiem czasu stał się jego instrumentem głównym.
W latach 70., 80. i 90. bardzo dużo koncertował w klubach i na festiwalach jazzowych na całym świecie (m.in. uczestniczył w warszawskim „Jazz Jamboree” w 1978), zazwyczaj jako lider, ale także członek zespołów innych wybitnych muzyków. Występował w nowojorskich salachCarnegie Hall, Town Hall, Lincoln Center, podróżował z zespołami The Newport Jazz All Stars i JATP[4] i grywał w New York Pops Orchestra Skitcha Hendersona. W 1998 nagrał dlaRed Hot Organization utwór na płytęRed Hot + Rhapsody: The Gershwin Groove, wydaną dla uczczeniaGeorge’a Gershwina, a z której dochód został przeznaczony na walkę zAIDS. W duecie z amerykańską wokalistkąr&b i pianistką, Amel Larrieux, zarejestrował dla RHA w 2001 kolejny utwór, tym razem na płytęRed Hot + Indigo, upamiętniającą Duke’a Ellingtona.
W swojej długoletniej karierze nagrał jako lider lub muzyk towarzyszący ponad trzysta płyt, co daje świadectwo jego roli w rozwoju jazzu i statusu artystycznego. Ponadto sam skomponował ponad 200 utworów, które m.in. wykonywał przed siedmioma prezydentami Stanów Zjednoczonych.
Niezwykła biegłość techniczna Terry’ego nigdy w jego grze nie dominowała nad głębią wyrazu i emocjonalną sferą muzyki, nawet kiedy ujawniał w niej swoje znane poczucie humoru. Przykładem tego jest jego kompozycjaMumbles (Mamroty) z 1964, w której zaprezentował własną, oryginalną formę śpiewaniascatem. „Mumbles” stały się wyróżnikiem jego stylu, służąc do prowadzenia swoistego dialogu głosu z dźwiękami trąbki lub flugelhornu. Owo wokalno-instrumentalne dialogowanie z samym sobą daje świadectwo wielkiej wirtuozerii Terry’ego, która nigdy jednak nie zamieniała się w popis samej tylko brawury wykonawczej. Dzięki swojej sztuce Terry stał się ważną postacią w historii jazzu i jednym z największych trębaczy tego gatunku muzyki.
Terry propagował jazz nie tylko jako wykonawca. Zainspirowany działalnością muzyka i społecznika,Billy’ego Taylora, wraz z kontrabasistąMiltem Hintonem kupował instrumenty dla młodych muzyków, których następnie uczył jazzu. Przedsięwzięcie to z czasem przekształciło się w projekt „Jazz Mobile in Harlem”, którego celem jest kultywowanie tego gatunku muzyki. Terry jako wykładowca regularnie pojawiał się na wielu prestiżowych amerykańskich uczelniach muzycznych oraz prowadził organizowane przez siebie obozy jazzowe. Od 2000 jest gospodarzem „Clark Terry Jazz Festivals”.
Otrzymał wiele nagród i wyróżnień, m.in. dwieGrammy Awards i trzy nominacje, szesnaście doktoratówhonoris causa, nominację na Jazzowego Ambasadora Stanów Zjednoczonych na Bliskim Wschodzie i w Afryce orazNEA Jazz Masters Award[5]. Mieszkańcy jego rodzinnego St. Louis uhonorowali go wprowadzeniem do panteonuThe Walk of Fame oraz umieszczając naturalnej wielkości figurę woskową w The Black History Museum.
W 1994 został wprowadzony doPanteonu Sław Bigbandów i Jazzu (The Big Band and Jazz Hall of Fame).
