Częściowechlorowaniemetanu jest procesem nieselektywnym, który prowadzi do powstania mieszaniny mono-, di-, tri- i tetrachlorowanych pochodnych. Z mieszaniny tej za pomocądestylacji frakcyjnej można uzyskać poszczególne produkty (w tym chloroform) o czystości wystarczającej do zastosowań przemysłowych[13].
Chloroform jest ciężką, lotną, niepalną cieczą. Jest mało reaktywny. W zetknięciu z ogniem pary chloroformu ulegają rozkładowi, z wytworzeniem chloru,chlorowodoru ifosgenu. Podobny powolny rozkład zachodzi równieżpod wpływem światła, w wyniku czego chloroform często jest zanieczyszczony ww. substancjami.
Ze względu na dużą szkodliwość jego użycie zostało bardzo ograniczone. Zastępowany jest najczęściejchlorkiem metylenu.Deuterowany chloroform, CDCl3 jest popularnym rozpuszczalnikiem wspektroskopiiNMR.
Wpływ chloroformu na człowieka. Sir J. Y. Simpson (prawdop. 4 listopada 1847[16])The Discovery of Chloroform.Język migowy, 1913.
Dawne zastosowanie w anestezjologii
Chloroform o wysokiej czystości chemicznej (Chloroformium anaestheticus, syn.Chloroformium pro narcosi) od 1847 roku był stosowany (oboketeru dietylowego orazpodtlenku azotu) do głębokiejnarkozy[17]. W praktyce anestezjologicznej stosowano „chloroformowanie” 1% stężeniem w powietrzu wdychanym[18]. Rozpiętość między dawką znieczulającą a toksyczną jest niewielka, bowiem już stężenia 1,3–1,5% powodują porażenie ośrodka oddechowego. Narkoza chloroformowa przebiegała podobnie do narkozy eterowej, z pewnymi różnicami (zasypianie jest spokojniejsze i szybsze niż przy użyciu eteru, natomiast wybudzanie późniejsze)[18]. Zastosowanie narkozy chloroformem stopniowo ograniczano odokresu międzywojennego, na rzecz bezpieczniejszych i mniej toksycznych anestetyków[19]. Chloroform wykazuje dużątoksyczność dla narządów miąższowych (nerek, wątroby) oraz powoduje zmiany zwyrodnieniowe mięśnia sercowego[18]. W latach 60. w Polsce był stosowany do narkozy już bardzo rzadko – tylko w pewnych, szczególnych przypadkach[20], natomiast w połowie lat 70. jego stosowanie w anestezjologii zostało zaniechane całkowicie[18][21].
Zastosowanie wody chloroformowej
W lecznictwie stosowano doustnie preparat galenowy – świeżo przygotowany 0,5% wodny roztwór chloroformu, znany jakoAqua Chloroformii – woda chloroformowa. Znajdowała zastosowanie jako środek przeciwwymiotny (antiemeticum). Podawano 1 łyżkę stołową co 1 do 4 godzin, w miarę potrzeb, nie przekraczając 150 ml dla osoby dorosłej na dobę[22].Wodę chloroformową stosowano jeszcze do początku lat 90[potrzebny przypis].
Zastosowanie miejscowe
Chloroform obecnie jest stosowany jeszcze sporadycznie miejscowo w postaci preparatów recepturowych: w dermatologii (m.in. roztwory chloroformowebatidrolu,smoły pogazowej) oraz w reumatologii (mazidła 10–25%)[22][23].
Działa drażniąco na skórę i oczy, szkodliwy przy wchłanianiu przez drogi oddechowe i po połknięciu; w przypadku długotrwałego narażenia lub wysokiego stężenia stwarza poważne zagrożenia dla zdrowia. Może nastąpić nagła śmierć wskutek zaburzeń rytmu serca i zatrzymania akcji serca lub zatrzymania oddechu. Działa depresyjnie naośrodkowy układ nerwowy (włącznie z wystąpieniem trwałych zmian), wywołuje poczucie senności,nudności, zmniejsza sprawność umysłową, powoduje utratę przytomności. Uszkadza wątrobę i nerki.
Rakotwórczość
Zgodnie z kryteriamiRTECS chloroform jestsubstancją rakotwórczą (białaczka). KryteriaIARC kwalifikują go jako przypuszczalnie rakotwórczy dla ludzi (klasyfikacja: 2B – grupa 2A).NCI uważa, że istnieją wyraźne dowody rakotwórczości chloroformu. Zgodnie z innymi kryteriami jest prawdopodobnie rakotwórczy dla ludzi, istnieją też ograniczone dowody rakotwórczości w badaniach na zwierzętach[24].
↑abP-61.3.4. Retained names, [w:]Henri A.H.A.FavreHenri A.H.A.,Warren H.W.H.PowellWarren H.W.H.,Nomenclature of Organic Chemistry. IUPAC Recommendations and Preferred Names 2013, wyd. 1, Royal Society of Chemistry, International Union of Pure and Applied Chemistry, 2014, s. 661,DOI: 10.1039/9781849733069,ISBN 978-0-85404-182-4, Cytat: The retained names ‘bromoform’ forHCBr 3, ‘chloroform’ forHCCl 3, and ‘iodoform’ forHCI 3 are acceptable in general nomenclature. Preferred IUPAC names are substitutive names(ang.).
↑abcdefghijChloroform, [w:]GESTIS-Stoffdatenbank [online],Institut für Arbeitsschutz der Deutschen Gesetzlichen Unfallversicherung, ZVG: 12870 [dostęp 2017-03-26](niem. • ang.).
-3.jpg)
