Cesarstwo Etiopii (amh. መንግሥተ፡ኢትዮጵያ), znane także pod nazwąAbisynia – historyczne państwo we wschodniejAfryce, na terenach obecnychEtiopii iErytrei, a dawniej takżeSomalii, istniejące w latach 1137–1975.
Istniejące od I wieku p.n.e. na terytoriach obecnych Etiopii iSudanu Południowego państwoAksum zostało założone przez potomków ludów semickich z południowejArabii (głównie Sabejczyków), które ok. połowy pierwszego tysiąclecia p.n.e. opanowały te tereny. W IV wieku kraj przyjąłchrześcijaństwo, które do 1974 byłoreligią państwową. Do XV wieku wykształcił się tam rodzajfeudalizmu zbliżony do europejskiego. Kraj borykał się sporadycznie z próbą ekspansjiislamu. W 1528 roku muzułmańskie sułtanaty istniejące na wybrzeżuMorza Czerwonego rozpoczęły wielką wojnę przeciwko chrześcijanom, która przeszła do historii jakowojna trzydziestoletnia. W 1528 roku zadano klęskę etiopskim przygranicznym feudałom wbitwie nad Samermą. W następnym roku armia cesarska przegrałapod Sybura Kurie. Podczas tej bitwy wykorzystano po raz pierwszy w Afrycebroń palną. Sukcesy zwiększyły napływ ochotników do szeregów sułtanatów, a łupy pozwoliły nawet na sprowadzenie artylerii. Ta po raz pierwszy została użyta wbitwie pod Antiochią w październiku 1531 roku. Od tamtej porycesarz uciekał przedAhmadem Granem, tworzył kolejne armie, które raz po raz były niszczone. Część możnowładców przeszła na islam. Wszystko wskazywało, że los Etiopii jest przesądzony. W 1540 roku, po śmierci cesarzaLybne Dynygala, jego następca,Klaudiusz, rozpoczął „rekonkwistę”. Najważniejsza zmiana zaszła wKościele Etiopskim. Do tej pory pacyfistyczny, uznał wojnę z sułtanatami zawojnę religijną i zaczął wspierać walki z najeźdźcą. Już w tym samym roku pobito wojska Wezyra Asa. Etiopczycy nawiązali kontakty z Portugalczykami, którzy dostarczyli cesarstwu broń palną, artylerię, a także wysłali niewielki oddział strzelców. Klaudiusz wygrał w 1542 roku ważnąbitwę pod Wegerą. W roku następnym w czasie bitwy u stóp góry Zentara zginął imam Gran, co doprowadziło do podziałów w armii najeźdźców. Wkrótce nastała olbrzymia susza, która wymusiła dwuletni pokój. W 1548 roku Etiopowie przenieśli walki na terenySułtanatu Hererskiego. Sukcesu nie wykorzystano przez kolejną straszliwą suszę. W 1559 roku zginął cesarz Klaudiusz. Wojna jednak wygasła z powodu wieloletniej suszy i straszliwego wyludnienia sułtanatów arabskich. Etiopia odzyskała swoje ziemie, jednak nie powzięła ofensywy, gdyż Kościół Etiopski uważał się za elitarny i nie zamierzał nawracać sąsiadów. Wojna XXX-letnia doprowadziła doislamizacji części Etiopii, ułatwiła także ekspansję negroidalnych ludówOromo. Ślady tych zdarzeń są widoczne w tym państwie do dziś.
W 1855 roku władcą zostałTeodor II. Był on pierwszym cesarzem Etiopii po trwającym od roku 1784 okresie rozbicia dzielnicowego (tzw. Zamana Masafent – „wieku książąt”) i wojen pomiędzy władcami poszczególnych prowincji. Zapoczątkował okres centralizacji władzy w rękach cesarza, zakończony przezMenelika II. Dokonał reorganizacji administracji państwowej, zmienił system podatkowy, zniósł handel niewolnikami.
W XIX wieku w Etiopii krzyżowały się interesy mocarstw kolonialnych. O dominację nad Etiopią bezskutecznie starali się Brytyjczycy i Włosi. Kulminacją konfliktu z Włochami byłapierwsza wojna włosko-abisyńska zakończona klęską Włochów wbitwie pod Aduą, 1 marca 1896 r. W 1916 roku obalono cesarzaLydża Ijasu pod pretekstem sprzyjania muzułmanom. Zwierzchnik Kościoła Etiopskiego proklamował wówczasZeuditu cesarzową, jednocześnie wyznaczającTeferi Mekonnyna na następcę tronu. W 1930 roku w wyniku stłumienia puczuGugsa Welle, młody regent objął władze cesarską i przybrał imięHajle Syllasje I. 3 października 1935 roku w Etiopii wybuchładruga wojna włosko-abisyńska, w wyniku której Włosi zajęli kraj i przyłączyli go doWłoskiej Afryki Wschodniej[1][2]. W następstwie tego Hajle Syllasje I udał się na emigrację doWielkiej Brytanii. Po zwycięstwie sił militarnych pod auspicjami brytyjskimi nad Włochami w ramach kampanii wschodnioafrykańskiej w 1941 roku, Hajle Syllasje I ponownie objął rządy w Etiopii[1]. Za jego panowania, w 1952 roku dotychczas administrowana przez BrytyjczykówErytrea decyzjąZgromadzenia Ogólnego ONZ została przyłączona do Etiopii (w 1993 roku oderwała się od niej i uzyskała niepodległość), zaś w 1954 roku w granice kraju włączonoOgaden[3][4][5].
W 1974 roku, w związku z bardzo złą sytuacją gospodarczą i powtarzającymi się klęskami głodu, doszło do puczu wojskowego kierowanego przezMengystu Hajle Marjama, a w następstwie do wybuchuwojny domowej. 12 marca 1975 oficjalnie proklamowano kraj republiką.
- Janice Anderson, Anne Williams, Vivian Head: Rzezie, masakry i zbrodnie wojenne od starożytności do współczesności. Bellona, 2007.ISBN 978-83-11-11464-7.
- Bożena Bankowicz: Leksykon historii XX wieku. Wydawnictwo GEO, 1996.OCLC8386124164.
- Maria Pasztor, Dariusz Jarosz: NIE TYLKO FIAT: Z dziejów stosunków polsko-włoskich 1945–1989. Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2018.OCLC8373839569.
- Radosław Bania: Bezpieczeństwo narodowe i międzynarodowe w regionie Bliskiego Wschodu i Północnej Afryki (MENA) u progu XXI wieku. KBWiPA, 2012.OCLC8363547018.
- Adekumobi, Saheed A. (2007).The History of Ethiopia. Westport: Greenwood Publishing Group. pp. 219 Pages.ISBN 0-31332-273-2.
- Pankhurst, Richard (2001).The Ethiopians: A History. Oxford: Blackwell Publishing. pp. 299 Pages.ISBN 0-63122-493-9.
- Shillington, Kevin (2004).Encyclopedia of African History, Vol. 1. London: Routledge. pp. 1912 Pages.ISBN 1-57958-245-1.
- ↑abczlikwidowane i scalone we Włoską Afrykę Wschodnią
- ↑abczlikwidowane i scalone w Libię
.svg)
.svg)
.svg)
