 | |
 Spód płyty kompaktowej | |
| Typ nośnika | |
|---|---|
| Data premiery | 1988 |
| Pojemność | Najczęściej 700MB (ok. 80 minut dźwięku) |
| Metoda odczytu | Laser półprzewodnikowy o długości fali ok. 780nm |
| Metoda zapisu | Tłoczenie na podstawie szklanego wzorca; laser półprzewodnikowy o długości fali ok. 780 nm |
| Standard | |
| Opracowany przez | |
| Wykorzystanie | Zapis dźwięku oraz danych |
| Wymiary nośnika | ⌀ 120 mm |
| Masa | 14,1 – 33 g |
CD-R (ang.Compact Disc – Recordable, nagrywalnapłyta kompaktowa) – płyta kompaktowa (płyta CD) z możliwością jednokrotnego zapisu (za pomocą odpowiedniejnagrywarki komputerowej) oraz wielokrotnego odczytu (ang.Write Once Read Many, WORM, zapisz raz czytaj wiele razy).
Płyty CD-R mają pojemność od 50 MB (w wersji tzw. wizytówki) do 870 MB, najczęściej produkowane płyty mają pojemność 700 MB i 200 MB (mini 8 cm).Poliwęglanowy krążek, z którego wykonana jest płyta CD-R, posiada spiralny rowek, który prowadzi wiązkęlasera w trakcie odczytu lub zapisu danych. Po stronie z rowkiem, na krążek naniesiona jest bardzo cienka warstwa specjalnego barwnika, a na nią cienka warstwasrebra,stopusrebra lubzłota (w płycie CD-ROM zamiast warstwybarwnika występuje warstwaaluminium).
Generalnie płyty CD-R można nagrać jedynie raz. Jednak istnieje kilka sposobów, by upodobnić to medium do dyskuCD-RW (z tym, że raz nagrane dane nigdy nie są fizycznie usuwane i z każdym kolejnym nagraniem zmniejsza się pojemność nośnika). Pierwsza (chronologicznie) możliwość towielosesyjność, czyli możliwość nagrywania dysku fragmentami.
Wielosesyjność pozwala na nadpisywanieplików na zasadzie nie fizycznego zastąpienia zawartości pliku, lecz zapisania nowszej wersji pliku w innym fizycznie obszarze i zamienienietablicy alokacji tak, by wskazywała w obszar zajmowany przez nowy plik. W podobny sposób można kasować pliki z płyty CD-R – nie ulegają one fizycznemu usunięciu (po skasowaniu pliki znajdują się nadal na nośniku, a sektory przez nie zajmowane nie są zwracane do puli wolnych jednostek alokacji), zapisywana jest jedynie informacja, iż plik usunięto.
Operacje te umożliwiasystem plikówISO-9660, zwany teżISOFS lubCDFS. Dzięki wielosesyjności mogły powstać takie formaty, jakPhotoCD.
Kolejna możliwość to wielosesyjność poszerzona owielowoluminowość, czyli możliwość wydzielenia na CD-R kilku woluminów logicznych i nagrywanie ich wielosesyjnie niezależnie od siebie. Ten format jest rzadko obsługiwany przezoprogramowanie. Można tu używać systemu plików ISO-9660 lubUDF.
Ostatnim najwygodniejszym trybem zapisu jesttryb pakietowy (pierwotnie przeznaczony był on dla CD-RW). Wymaga użycia systemu plików UDF, a w zamian oferuje zapis plików w sposób nieciągły i lepszą obsługę zapisu wielu małych plików (pozwala na fragmentację plików i zajmowanie przez dowolny plik dowolnego fragmentu wolnego miejsca).
Używanie płyt CD-R w sposób zbliżony do nośników swobodnego dostępu (z pojemnością mniejszą o ok. 5% i pewnymi dodatkowymi ograniczeniami) jest możliwe, jednak większość dystrybucjisystemów operacyjnych nie umożliwia tego bez instalowania dodatkowego oprogramowania.