Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też:Bochnia (ujednoznacznienie).| miasto igmina | |||||
 Rynek w Bochni | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| Powiat | |||||
| Data założenia | XII wiek | ||||
| Prawa miejskie | |||||
| Burmistrz | Magdalena Łacna | ||||
| Powierzchnia | 29,89[1] km² | ||||
| Populacja (31.12.2024) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Strefa numeracyjna | 14 | ||||
| Kod pocztowy | 32-700, 32-701 | ||||
| Tablice rejestracyjne | KBC, KBA[2] | ||||
Plan miasta | |||||
Położenie na mapie powiatu bocheńskiego  | |||||
Położenie na mapie Polski  | |||||
Położenie na mapie województwa małopolskiego  | |||||
 49°58′10″N 20°25′57″E/49,969444 20,432500[3] | |||||
| TERC (TERYT) | 1201011 | ||||
| SIMC | 0981682 | ||||
| Hasło promocyjne: Miasto Soli | |||||
Urząd miejski ul. Kazimierza Wielkiego 232-700 Bochnia | |||||
| |||||
| |||||
| |||||
| Strona internetowa | |||||
| BIP | |||||
Bochnia (niem.Salzberg[4]) –miasto w południowejPolsce, wwojewództwie małopolskim, siedzibapowiatu bocheńskiego, położone nadrzekąRabą, w dolinie potoku Babica, na granicyKotliny Sandomierskiej iPogórza Karpackiego (ściślej:Podgórze Bocheńskie).
Miasto liczy 28 441 mieszkańców (stan na 1 stycznia 2024 r.)[1]. Leży w historycznejziemi krakowskiej wMałopolsce[5].
W źródłach pojawiają się nazwy:Sal de Bochegna 1198,Bocheno ok. 1234,Bochnya 1242,Bohcna 1273,Bochnya 1470-80,de Bochen 1504,Bochnia 1581,Bochnia 1880, – nazwa zapewne od starszego Bochynia (jakBocheń – pierwotnieBochnya 1396,Bochyn,Bochna 1375,Bochna 1396,Bochynia 1463). ZmianaBochynia wBochnia nastąpiła w wyniku ściągnięcia fonetycznego. Nazwa pochodzi odps. rdzenia*boch z sufiksem-ynia. Rdzeń*boch- ||*bech- występuje w nazwach geograficznych, zwłaszcza wodnych (Bochotnica,Bachotek, Bachot,czeska rzekaBechyně,słoweńska rzeka Bocha), zapewne oznaczała pierwotnie „zagłębienie moczarowate”[6][7].
Bochnia należy do najstarszych miastMałopolski. Pierwsza wzmianka w źródłach pisanych pochodzi z 1198 –Patriarcha JerozolimyAymar w piśmie potwierdził darowanie przezrycerza MikoraGryfitęsoli z BochniklasztorowiBożogrobców wMiechowie[8]. Była tosól warzona, uzyskiwana z okolicznych źródeł solankowych.
Odkryciesoli kamiennej w 1248 i powstanieŻupy bocheńskiej, doprowadziły 27 lutego 1253 do nadania Bochnipraw miejskich przezBolesława Wstydliwego[9]. Miastolokowano naprawie magdeburskim zprzywilejami, jakie w owym czasie posiadałWrocław. Osadę nazwano Bochnią. W dokumencie lokacyjnym wymieniono także niemiecką nazwę – Saltzberg, czyli Solna Góra („góra” to ówczesna nazwa kopalni, która obowiązywała do XVIII wieku – stąd też nazwa zawodu górnika[10]). Znaczną część mieszkańców ówczesnej Bochni stanowili bowiemniemieckojęzyczni osadnicy zeŚląska. Oryginał aktu lokacyjnego zaginął[11].
Z Bochnią wiąże sięlegenda o pierścieniuświętej Kingi. Gdyksiążę krakowski i sandomierskiBolesław poprosił królaWęgierBelę o rękę jego córki,Kunegundy, świątobliwa królewna, gardząc dobrami doczesnymi tego świata zwróciła się do swego ojca, aby w wianie nie dawano jej złota i kosztowności, ale kopalnię soli, którą chciała podarować swej przyszłej ojczyźnie. Król Węgier uposażył więc córkę najbogatszą kopalnią soliSiedmiogrodu –Praid wMarmaroszu. Kinga, biorąc ją w posiadanie, wrzuciła doszybu swój zaręczynowy pierścień, zaś w drogę do kraju swego zabrała doświadczonych górników węgierskich. W Polsce kazała im szukać soli. Gdy ją znaleźli w Bochni to, jak pisał ksiądzPiotr Skarga, „W pierwszymbałwanie (bryle) soli, który wykopano, pierścień się on jej znalazł, który ujrzawszy Kunegunda i poznawszy, dziękowała Panu Bogu, który dziwy czyni tym, którzy Go miłują”.
Rozwój gospodarczy miasta sprzyjał wzrostowi osadnictwa, powstawaniuurzędów, rozwojuhandlu (Bochnia leżała na przecięciu sięszlaków handlowych – zEuropy Zachodniej naRuś i dalej doAzji Mniejszej oraz zWęgier nadMorze Bałtyckie).
W XIV wieku nastąpił dalszy wzrost, głównie za sprawą królaKazimierza Wielkiego. Za jego czasów powstały:ratusz, umocnienia obronne zbasztami i czteremabramami, szpital-przytułek dla górników oraz rozpoczęto budowę okazałegokościoła pod wezwaniemśw. Mikołaja. Kazimierz Wielki pozyskał również nowe rynki zbytu dla bocheńskiej soli. Przedstawiciele Bochni wchodzili w składSądu Sześciu Miast – najwyższego sądu (III instancji) Królestwa Polskiego w latach 1356-1725. W uznaniu zasług Kazimierza Wielkiego dla Bochni w 1870 radni miejscy, z inspiracji Jana Matejki[12], podjęli uchwałę: „Na głównym rynku Bochni wystawiony ma być pomnik na cześć Króla Polskiego JMĆ Kazimierza III Wielkiego, któren był ojcem i wielkim dobrodziejem miasta Bochni”. Pomnik, w formie kolumny autorstwaWalerego Gadomskiego, stoi na rynku bocheńskim.
Od XV wieku działała w Bochni szkoła miejska. W 1623 założono klasztorbernardynów. W tym czasie miasto słynęło z cudownego obrazumaryjnego w kościeledominikanów, do którego przybywało wielupątników z Małopolski,Śląska,Spiszu iOrawy.
W drugiej połowie XVI wieku rozpoczął się zmierzch świetności miasta. Rabunkowa gospodarka złóż solnych, a także pożar w 1561 doprowadziły do powolnego upadku miasta. Pewna poprawa nastąpiła w okresie administrowania kopalnią przez rodzinęWielopolskich.
W XVII wieku Bochnia – podobnie jak większość miast polskich – doznała szeregu klęsk. Wielka epidemiamorowego powietrza,potop szwedzki, pożogi i zniszczenia urządzeń górniczych.
W XVIII wieku postępował upadek miasta. Dotknęły je dwa pożary – w 1709 i 1751. Podczaswojny północnej, w 1702 miasto i okolice były terenem starćAugusta II Mocnego zKarolem XII, popierającymStanisława Leszczyńskiego. W 1768 miasto zajęły oddziałykonfederacji barskiej, a w 1772 wojskarosyjskie, by w końcu w wynikuI rozbioru trafić pod okupację austriacką. Bochnia znalazła się wGalicji. Nowa administracja zlikwidowała obydwa klasztory, rozebrano resztki obwarowań i ratusz. W 1783 utworzono jednostkę administracji –cyrkuł bocheński, który (po znacznym okrojeniu) stał się w 1867 podstawą do utworzenia powiatu bocheńskiego.
Przez cały XIX wiek cyrkuł bocheński był terenem licznych działań przeciw zaborcy. W nim zbiegały się nici spisków z lat 30. i 40. XIX w. W 1846 doszło dorzezi galicyjskiej, masowych wystąpieńchłopów przeciwszlachcie oraz urzędnikom dworskim i rządowym, a niekiedy i księżom. Bochnianie brali też udział w powstaniachlistopadowym istyczniowym.
.jpg)
Po okresie klęsk miasto powoli się odradzało. W 1817 powstało Gimnazjum Bocheńskie założone przez ks. Piusa Riegera. W latach 1822–1826 Bochnia była siedzibąbiskupstwa tynieckiego. Działało takżeseminarium duchowne. Jednak prawdziwe odrodzenie miasta miało miejsce u schyłku XIX w., gdy do Bochni sprowadzali się osadnicy, oraz gdy do miasta włączono obszary podmiejskie oraz kilka okolicznych wsi. Jednym z najważniejszych wydarzeń sprzyjających rozwojowi miasta było wybudowanie w 1856linii kolejowej łączącejKraków zDębicą, a w późniejszym okresie także zRzeszowem,Przemyślem iLwowem. W 1886 założono w Bochni pierwszą bibliotekę publiczną.
Wedługaustriackiego spisu ludności z 1900 w 1090 budynkach w Bochni na obszarze 1104 hektarów mieszkało 10 071 osób, z czego 8018 (79,6%) byłokatolikami, 1926 (19,1%) wyznawcamijudaizmu, 62 (0,6%)grekokatolikami, a 65 (0,6%) innej religii lub wyznania, 9819 (97,5%) było polsko-, 159 (1,6%) niemiecko-, 18 (0,2%) rusko-, a 23 (0,2%) innojęzycznymi[13].
.jpg)
_(29086279245).jpg)
_(28465062214).jpg)
Na początku XX wieku wybudowano wodociąg, a w 1913 powstało pierwsze stałekino. Mimo unowocześnienia doszło do spadku znaczenia kopalni spowodowanego rozwojem kopalń wschodniogalicyjskich.
Okres wojen światowych był czasem walki mieszkańców miasta o wyzwolenie i w obronie Rzeczypospolitej. PodczasI wojny światowej Bochnia znalazła się w obszarze zmagańAustro-Węgier zImperium Rosyjskim, a podczasdrugiej –nazistowskiej III Rzeszy zsowiecką Rosją.
31 października 1918 majorJerzy Dobrodzicki rozpoczął formowanie w Bochni pułku piechoty, na bazie batalionu zapasowego austriackiego 32 Pułku Obrony Krajowej. Następnie oddział ten został przemianowany na2 Pułk Strzelców Podhalańskich.
W grudniu 1918 z inicjatywy porucznika Ludwika Piątkowskiego powstał15 Pułk Piechoty „Wilków”. Sztandar ufundowany przez mieszkańców Bochni wręczył pułkowi dowódca 9. dywizji piechoty pułkownik Ryszard Trojanowski 6 sierpnia 1921 w Chołrzowie kołoMołodeczna. Na sztandarze widniejąorder Virtuti Militari,herb Bochni i wizerunek św. Kingi, patronki bocheńskiej kopalni soli. Na odznace pułkowej umieszczono zgodnie z przybraną nazwą cztery wilcze głowy.
15 sierpnia 1930, w dziesiątą rocznicęzwycięstwa nad bolszewikami,starostwo Bocheńskie odsłoniło na budynku Muzeum im. prof. Stanisława Fischera w Bochni tablicę pamiątkową[14].
3 maja 1935 Bochnianie ufundowali Pomnik Czynu Legionowego projektu Franciszka Maczyńskiego przy ul. Orackiej i ul. Regis w Bochni. Napis na pomniku: „Poległym Za Wolność 1914–1920”. Na czterech tablicach widnieje 260 nazwisk poległych w walkach o niepodległość 1914–1920. 53 z nich poległo wLegionach.
W 1924 Szwadron Zapasowy3 Pułku Ułanów Śląskich został dyslokowany z Warszawy do Bochni. Stacjonował w mieście do rozpoczęciakampanii wrześniowej w 1939.
W pierwszej połowie 1936 roku dochodzi do ekscesów o podłożu antysemickim[15].
6 i 7 września 1939 w obronie miasta walczyły10 Brygada Kawalerii,21 Dywizja Piechoty Górskiej oraz1 Brygada Górska.
W 1939 w Bochni dokonano jednej z pierwszychmasowych egzekucji w okupowanej przezIII Rzeszę Polsce. Niemcy rozstrzelali wówczas 52 osoby w odwecie za zabicie dwóch policjantów niemieckich.
Trwające przez kilka dni w rejonie Bochni walki w czasiekampanii wrześniowej 1939 r. miały bardzo zacięty przebieg. Wojskom polskimGrupy Operacyjnej „Boruta”gen. Spiechowicza i podporządkowanej mubrygadzie pancerno-motorowejgen. Maczka, stanowiącym południowe skrzydłoarmii „Kraków”, groziło na terenach powiatów bocheńskiego i brzeskiego okrążenie i zniszczenie przez Niemców. 5 września południowe skrzydło wojsk polskich zostało zepchnięte naŁapanów. Następnego dnia wojska polskie naciskane mocno przez Niemców m.in. pod Bochnią i Wiśniczem Nowym dotarły do liniiBrzesko –Wiśnicz Nowy – Bochnia –Niepołomice i były już od południowego wschodu okrążone przez jednostki niemieckie. Grupie Operacyjnej „Boruta” udało się jednak powstrzymać Niemców w tym rejonie i odskoczyć do rejonuŻabno –Radłowa –Wał Rudy, gdzie stoczyła krwawe walki przy przeprawie przez most naDunajcu podBiskupicami. Ostatnią większą walkę w bocheńskim stoczono wPuszczy Niepołomickiej 9 września 1939 r. Żołnierze polscy z V batalionu strzelców podhalańskich, zaskoczeni przez Niemców w czasie snu, bronili się bohatersko, lecz musieli ulec przewadze nieprzyjaciela. Poległo wówczas 60 Polaków i 20 Niemców. Miejscowi chłopi pochowali poległych na miejscu walki w pobliżuPoszyny[16].
Wkrótce po zajęciu powiatu Niemcy rozpoczęli prześladowania miejscowej ludności.Na terenie parku Uzbornia w Bochni Niemcy 18 grudnia 1939 r. rozstrzelali 52 Polaków w odwecie za napad na posterunek policji niemieckiej, dokonany przez członków organizacji konspiracyjnejOrzeł Biały. Niemcy zastosowali wówczas po raz pierwszy zasadę zbiorowej odpowiedzialności za wystąpienia ludności polskiej przeciwko administracji okupanta.
Ludność żydowską z powiatu bocheńskiego wymordowano częściowo wOświęcimiu, a częściowo w Kozich Górkach, gdzie spoczywa ok. 2 tysiące Polaków i Żydów.
Społeczeństwo powiatu bocheńskiego nie pozostało bierne wobec terroru niemieckiego. Silny w okresie przedwojennym w powiecie bocheńskim ruch ludowy sprzyjał zorganizowaniuBatalionów Chłopskich, na czele których stanąłWładysław Ryncarz. Przeprowadziły one szereg akcji zbrojnych[16].
Bochnia stanowiła odrębny podokręgPPR wchodzący w skład okręgu Podhale obwodu krakowskiego. Czołowymi działaczami PPR iGL na tym terenie byli m.in. Józef Półgroszek, Zbigniew Kącki, Stanisław Smajda. Jedną z pierwszych akcji GL na terenie powiatu bocheńskiego było wykolejenie 3 niemieckich pociągów wojskowych na odcinku Bochnia –Rzezawa w nocy z 25 na 26 lutego 1943 r. Zniszczono wówczas 2 parowozy i 26 wagonów, powodując 20-godzinną przerwę w ruchu kolejowym. Akcją kierowali Zbigniew Kącki, Stanisław Smajda i Andrzej Wiecha. Przez pewien czas działał w powiecie bocheńskim oddział GL im.Ludwika Waryńskiego. GL współpracowała blisko z BCh, których komendant powiatowy już w lutym 1943 r. oświadczył, że podległe mu oddziały nazywa „Gwardią Chłopską” wyrażając równocześnie zgodę na ich bojowe współdziałanie[16].
W czasieII wojny światowej w Bochni utworzono, a następnie w 1943 poddano likwidacjigetto dla ludności pochodzeniażydowskiego.
RotmistrzWitold Pilecki po ucieczce z obozuAuschwitz-Birkenau w kwietniu 1943 ukrywał się krótko w Bochni.
W 1944 został utworzony12 Pułk Piechoty AK Ziemi Bocheńskiej, działający w strukturzePolskiego Państwa Podziemnego. W miejscowościŁapczyca został odsłonięty pomnikŻołnierzom 12 pp. ZWZ-AK Ziemi Bocheńskiej i ich dowódcy ppłk. Julianowi Więckowi „Topoli” walczącym za Ojczyznę w latach II wojny światowej.
Bochnia przygotowana została przez Niemców do obrony okrężnej, pomimo tych działań miasto zostało zdobyte 21 stycznia 1945 roku przez żołnierzy106 Korpusu Strzeleckiego z60 Armii i oddziały38 Armii. Wojska te wchodziły w skład1 i4 Frontu UkraińskiegoArmii Czerwonej[17]. W walkach w rejonie Bochni uczestniczyli również żołnierze z15 Korpusu Strzeleckiego i28 Korpusu Strzeleckiego. Na cmentarzu w Bochni pochowanych zostało 662 żołnierzy radzieckich poległych w walkach o miasto[18].
.jpg)
.jpg)
ZrzeszenieWolność i Niezawisłość w latach 1945–1956 walczyło przeciwko reżimowi komunistycznemu w Polsce. Jego trzon stanowili byli żołnierze Armii Krajowej. W Bochni pod kryptonimem „Spółdzielnia 10” działało od lutego do grudnia 1946 r. 37 członków WiN. Rada Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość Powiatu Bocheńskiego: kierownik rady – Feliks Kornaś „Lis”, zastępca kierownika – Piotr Włosek „Gołębiowski”, kierownik informacji i propagandy – Józef Lasak „Grabowski”, kierownik wywiadu i łączności – Józef Strzałka „Kora”, wsparcie – Stanisław Żaba. Zrzeszenie WiN w Bochni rozbił komunistyczny aparat bezpieczeństwaUB. Aresztowane kierownictwo Rady Zrzeszenia poddano brutalnemu śledztwu. Członków Rady komunistyczny sąd wojskowy skazał na wieloletnie więzienie. Byliinwigilowani do 1989 r.
.jpg)
Lata powojenne były okresem stopniowego rozwoju miasta. W 1973 r. włączono do granic miasta okoliczne wsie: Kolanów, Chodenice, Dołuszyce,Kurów i częściBrzeźnicy,Krzeczowa,Gorzkowa,Słomki iKrzyżanowic.Zmiany w podziale administracyjnym w 1975 zlikwidowały powiat bocheński, a miasto przeszło z województwa krakowskiego do nowo utworzonegowojewództwa tarnowskiego. Powstały nowe osiedla – z największym Osiedlem Niepodległości na czele. W 1984 zbudowano obwodnicę miasta (trasa E 40). Powstały dwa nowe kościoły: pod wezwaniem św. Pawła (na Wzgórzu Kolanowskim) oraz św. Jana Nepomucena w pobliżu Osiedla św. Jana.
W 1999 r. przywróconopowiat bocheński. Rozbudowano sieci elektryczne, kanalizacyjne, wodociągowe. Powstało wiele zakładów przemysłowych. WKopalni Soli wstrzymano wydobycie. Kopalnię przekształcono w uzdrowisko i atrakcję turystyczną. Obecnie działają trzy szyby – Campi, Sutoris i Trinitatis.
W czerwcu 1999 r. na zaproszenie burmistrza Wojciecha Cholewy,Ewa Demarczyk przeniosła do Bochni swój teatr. Artystka razem z zespołem kontynuowała działalność w budynku dawnego przedszkola przy ul. Sienkiewicza. Rok później władze miasta w ramach „Dni Bochni” zorganizowały cykl imprez „Ewa Demarczyk zaprasza do Bochni”. Artystce został nadany tytuł „Honorowego Ambasadora Bochni”.
Osobny artykuł:Zabytki Bochni z XIX w..Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane są[19]:
inne zabytki:
Bochnia zajmuje obszar 29,89 km² (2002)[20], w tym:
Miasto stanowi 4,73% powierzchni powiatu.
Dane z 31 grudnia 2024[22]:
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| Populacja | 28 211 | 100 | 14 813 | 52,5 | 13 398 | 47,5 |
| Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] | 943,8 | 495,6 | 448,2 | |||
Bochnia jestgminą miejską. Organem stanowiącym i kontrolnym miejskiego samorządu jestrada miasta. Organem wykonawczym samorządu miasta jestburmistrz.
Herb przedstawia trzy narzędzia górnicze, w kolorze złotym, ustawione w słup.Flaga ma kształt prostokątny składający się z trzech poziomych pasów o równej szerokości, z których skrajne są koloru czerwonego a środkowy żółtego.
Wradzie miasta zasiada 21 radnych. W kadencji 2014–2018 w radzie funkcjonowały początkowo cztery, później pięć klubów. Najliczniejszy klub tworzyło 9 radnych Prawa i Sprawiedliwości[24]. Przewodniczącym Rady Miejskiej w Bochni był Jan Balicki[25]
W kadencji 2018–2023 w radzie funkcjonują kluby: Prawo i Sprawiedliwość – 11 radnych, Bochniacy dla Bochni – 7, Bocheńska Wspólnota Samorządowa – 3.
29 grudnia 2015 roku powołano Młodzieżową Radę Miasta. W kwietniu 2017 roku zorganizowano wybory w szkołach średnich i gimnazjalnych. Frekwencja wyniosła 23,8%[27]. 9 maja 2017 roku rada zainaugurowała swoją działalność. W jej skład weszło 15 uczniów.
Bochnia podzielona jest na 14 osiedli[28]. Zgodnie z ustawą o samorządzie gminnym stanowiąjednostki pomocnicze gminy. W obecnej kadencji[kiedy?] działa 14 rad osiedli.
Podział miasta na osiedla:
Na terenie miasta funkcjonuje około 30 dużych zakładów pracy m.in.Stalprodukt,Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska[29],Contimax. W 2014 roku otwarto Bocheńską Strefę Aktywności Gospodarczej, w której mieści się wiele firm. Stopa bezrobocia w 2016 roku wyniosła 6,9%[30].
W mieście są dwie galerie handlowe, dwa targowiska, kilka domów handlowych oraz liczne supermarkety.
Na terenie miasta Bochnia, działalność prowadzi ponad 1000 firm z sektora usług. Prym wiodą firmy budowlane i specjalistyczne korzystające z bliskości Krakowa czy Tarnowa.
Na terenie miasta znajduje się 116,2 km dróg w tym autostrada (1,1 km), drogi krajowe (5,6 km), wojewódzkie (6,5 km), powiatowe (17,1 km) oraz gminne (85,9 km). 29 listopada 2012 otwarta zostałaautostrada A4, przebiegająca północną częścią miasta, połączona z nim węzłem Bochnia. Południową obwodnicą miasta przebiegają drogikrajowe nr 94 i75. Południkowo miasto przecinadroga wojewódzka nr 965, połączona z drogą krajową Węzłem Wiśnickim. Obwodnica miasta powstała w 1984 po prawie 10 latach budowy. Była ona niezbędna ze względu na nadmierny ruch w centrum miasta. Obwodnica północno-zachodnia łączyOsiedle Niepodległości z przemysłową częścią miasta (podzielona na 3 odcinki: ul. Rotmistrza Pileckiego, ul. Ofiar Katynia oraz ul. Solidarności. Lokalnie używana jest nazwa KN-2).
_Travelarz.jpg)
W Bochni znajduje sięstacja kolejowa, przez którą przebiega linia kolejowa91 (Kraków Główny –Medyka). Linia powstała w 1856 jako częśćKolei Galicyjskiej im. Karola Ludwika. Dworzec kolejowy został odremontowany i oddany do użytku w I kwartale 2012. Istnieją jeszcze bocznica kolejowa do zakładu Stalprodukt oraz bocznica do rozładunku cystern z gazem. Dawniej istniała też bocznica do szybu Campi kopalni soli, jej pozostałości znajdują się w asfalcie ul. Karosek i Wodociągowej[potrzebny przypis].
Z Bochni można dotrzeć pociągiem bezpośrednio do Przemyśla, Tarnowa, Nowego Sącza, Krakowa, Krynicy, Warszawy, Szczecina, Kołobrzegu, Berlina, Lwowa i Kijowa.
Od 1 stycznia 2010 komunikację miejską w Bochni obsługujeBocheński Zakład Komunikacji (BZK), dysponujący jedenastoma autobusami kursującymi na pięciu liniach: 1, 3, 4, 5a, 9, pokrywających się częściowo z trasamiRejonowego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego, które istnieje od 1993 roku. Obecnie obsługuje ono linie wykraczające poza granice miasta (2, 3, 4, 6, 7, 10, 12, 13, 15). Tereny Bochni obsługuje również wiele prywatnych firm.
W marcu 2013 otwartolądowisko sanitarne przy ul. Krakowskiej 31.
W mieście funkcjonuje Szpital Powiatowy im. Marty Wieckiej. Oprócz tego, mieści się tu wiele przychodni lekarskich publicznych i prywatnych.
Bochnia jest siedzibą Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej. Na terenie miasta są również jednostkiOSP ulokowane na terenach dawnych wsi, włączonych w 1973 roku w granice miasta:
W Bochni znajdują się Powiatowa Komenda Policji oraz Straż Miejska.
W Bochni siedziby mają:
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna im. Jana Wiktora spełnia rolę w życiu kulturalnym miasta.Osiągane przez nią wyniki czytelnicze należą do najwyższych w województwie małopolskim[potrzebny przypis]. Ze 140-tysięcznego księgozbioru zawierającego klasykę polską, obcą, literaturę młodzieżową, lektury, opracowania literackie, nowości wydawnicze oraz ponad 11 tys. książek mówionych, 2 tys. płyt, nieomal 1 tys. kaset video, korzysta ponad 15 tys. czytelników. Czytelnia naukowa z bogatym, aktualnym księgozbiorem podręcznym i 78 tytułami prasy udostępnia rocznie ponad 60 tys. książek. Posiada ona 6 filii działających na terenie miasta:
MDK prowadzi działalność z zakresu wychowania, edukacji i upowszechniania kultury w mieście. Skupia dzieci, młodzież oraz dorosłych w 24 sekcjach tematycznych. Prowadzone są w nim m.in.: zajęcia baletu, form nowoczesnych euro dance,break dance, działają klub tańca towarzyskiego, klub seniora, klub fantastyki oraz sekcje: plastyczna, modelarstwa lotniczego,brydża sportowego,szachowa, teatralna. Prowadzone są kurs wokalno-aktorski, dziecięcy zespół wokalno-taneczny, teatrzyk lalkowy oraz nauka gry na gitarze i perkusji. W bocheńskim kinie Regis w Miejskim Domu Kultury działa Dyskusyjny Klub Filmowy „Maciste”. Klub był nominowany do Nagród Polskiego Instytutu Sztuki Filmowej w kategorii „Dyskusyjny Klub Filmowy w roku 2010”[31].
W mieście działaHufiecZHP Bochnia im.gen. Jana Henryka Dąbrowskiego, który wchodzi w składChorągwi Krakowskiej ZHP. Jest hufcem miejsko-gminnym, obejmującym teren powiatu bocheńskiego tj.: miasto Bochnia, miasto Nowy Wiśnicz oraz gminy: Bochnia, Drwinia, Lipnica Murowana, Łapanów, Nowy Wiśnicz, Rzezawa, Trzciana i Żegocina[32].
W Bochni tworzą artyści-plastycy:Józef Mularczyk, Kinga Kasprzyk-Cetnarowicz, Sławomir Jabłoński, Andrzej Szewczyk, Antoni „Tonik” Stompór, Ryszard Ciećkiewicz[33] małżeństwo Lucyna i Andrzej Błasiak, rzeźbi w drewnieświątki artysta ludowy Stanisław Opaliński. Unikatowe szopki krakowskie tworzy Leszek Jaglarz.W mieście działają również liczne stowarzyszenia kulturowe np. Stowarzyszenie Nowej Kultury, Bochnia Młodych.
W mieście działa kilka lokalnych gazet i portali internetowych.
Portale informacyjne:
Gazety:
Radio:
Telewizja:
Od 1921 w Bochni działaBocheński Klub Sportowy, który obecnie posiada dwie sekcje: piłki nożnej i piłki ręcznej. Piłkarze nożni grają w IV lidze małopolskiej, juniorzy występują w Małopolskiej Lidze Juniorów Starszych i Młodszych, która jest najwyższą klasą rozgrywkową dla tej kategorii wiekowej. Drużyna piłkarzy ręcznych występuje w I lidze. Ponadto działa Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji, jednostka budżetowa Urzędu Miasta Bochni. Zajęcia prowadzone przez MOSiR skierowane są głównie dla dzieci i młodzieży. Utworzono kilka sekcji:
Na terenie miasta są równieżStadion MOSIR Bochnia, stadion MOS Strażak Chodenice, LZS „Smykowianka” oraz Hala Widowiskowo-Sportowa.
W 2012 roku w Bochni do życia zostało powołaneBocheńskie Stowarzyszenie Futsalu. Wśród największych sukcesów BSF-u są: czterokrotne zdobycie Młodzieżowego Mistrzostwa Polski (po dwa w kategoriach U-16 i U18), oraz awans zespołu seniorskiego doFOGO Futsal Ekstraklasy w sezonie 2021/22. Pod egidą BSF-u prowadzone były rozgrywki Bocheńskiej Ligi Futsalu.
Na terenie Bochni działalność religijną prowadzą następujące Kościoły i związki wyznaniowe:
gmina wiejska Bochnia,Nowy Wiśnicz,Rzezawa
Miastami partnerskimi Bochni są[37]:
Bad Salzdetfurth,Niemcy – od 2001
Kieżmark,Słowacja – od 1994
Roselle,Stany Zjednoczone – od 2004Bochnia współpracuje też z miastem
Borszczów,Ukraina (nie podpisano jednak umowy partnerskiej).
Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie związani z Bochnią. Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie związani z Bochnią. | Zobacz multimedia związane z tematem:Bochnia |
| Części miasta wgTERYT | |
|---|---|
| Osiedla |
