| Wojna polsko-bolszewicka | |||
| Czas | 1 sierpnia 1920 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | podMikołajowem | ||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | ofensywaFrontu Płd.-Zach. | ||
| Wynik | zwycięstwo Polaków | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Mikołajowem – częśćbitwy pod Brodami i Beresteczkiem.Walki polskiego11 pułku ułanów mjr.Antoniego Jabłońskiego z sowiecką6 Dywizją Kawalerii komdywaSiemiona Timoszenki toczone w okresie ofensywyFrontu Południowo-Zachodniego w czasiewojny polsko-bolszewickiej.
W końcu lipcaNaczelne Dowództwo Wojska Polskiego planowało uderzenie na prawe skrzydło nacierających wojskMichaiła Tuchaczewskiego. Do przeprowadzenia operacji zamierzano użyć także jednostek ściągniętych zFrontu Południowo-Wschodniego generałaEdwarda Rydza-Śmigłego[3].
Warunkiem sukcesu było wcześniejsze pobicie1 Armii KonnejSiemiona Budionnego. Zadanie to miała wykonać2 Armia gen.Kazimierza Raszewskiego w składzie1 Dywizja Piechoty Legionów,6 Dywizja Piechoty,XI Brygada Piechoty orazGrupa Operacyjna Jazdy gen.Jana Sawickiego i samodzielna4 Brygada Jazdy[4]. Plan zakładał uderzenie z północnego zachodu Grupy Operacyjnej Jazdy i 6 Dywizji Piechoty w kierunku na Brody - Radziwiłłów[5].Współdziałająca z 2 Armiągrupa gen. Franciszka Krajowskiego ze składu6 Armii miała wiązać część siłkonarmii Budionnego na południowym zachodzie[6].
W tym czasie dowódca sowieckiegoFrontu Południowo-ZachodniegoAleksander Jegorow nakazał 1 Armii Konnej Budionnego zdobyćLwów. Jej dywizje wdarły się w słabo obsadzoną lukę między 2 i 6 Armią, sforsowałyStyr, a4. i11 Dywizja Kawalerii nacierały w kierunku naKamionkę Strumiłową. Północne skrzydło 1 Armii Konnej osłaniała walcząca podŁuckiem24 Dywizja Strzelców, a południowe45 Dywizja Strzelców[7].Natarcie 2 Armii miało rozpocząć się 29 lipca, ale do tego dnia oddziały nie zakończyły koncentracji sił. O wyznaczonej porze ruszyły tylko skrzydła 2 Armii[8].
Osobny artykuł:bitwa pod Brodami i Beresteczkiem.1 sierpnia1 Dywizja Jazdy płk.Juliusza Rómmla otrzymała rozkaz uderzenia przezStrzemilcze naMikołajów i odcięcia Sowietom drogi odwrotu[9]. Na czele dywizji maszerowała3 Brygada Jazdy, a jej awangardę stanowił siedmioszwadronowy11 pułk ułanów[10][11].
Szwadrony 11 p.uł. opanowały wsieMerwa i Strzemilcze, a po przekroczeniuStyru w Strzemilczach zarządzono odpoczynek. Jednocześnie dowódca pułku wysłałpodjazdy w kierunku Mikołajowa iSzczurowic.Rozpoznanie ustaliło, że obie te miejscowości są bronione[12]. Do walki o Mikołajów ruszyły trzy szwadrony. W jej trakcie, na południe od miejscowości, polscy ułani zostali zaatakowani przez silne oddziały6 Dywizji Kawalerii. Pofałdowany teren ułatwiał dokonywanie zaskakującychataków i urządzaniezasadzek. Szarżujące szwadrony 11 pułku ułanów ponosiły ciężkie straty wskutek ognia sowieckichkarabinów maszynowych nataczankach. Dowodzący grupą uderzeniową zastępca dowódcy pułku rtm.Edward Kleszczyński został ranny.
Stojący w pobliżu miejsca bitwy12 pułk ułanów interweniował zbyt opieszale[13]. Dwa szwadrony zostały wydzielone zbyt późno i nie zapobiegły rozbiciu 3/11 p.uł. Pasywne zachowanie dowódcy 12 p.uł. ppłk. Stanisława Szantyra sprawiło, że został na wniosek płk. Rómmla odwołany z tego stanowiska[14]. W tej sytuacji dowódca 11 p.uł. mjrJabłoński wprowadził do walki pozostałe szwadrony, w tym działający w szyku pieszym, świeżo przybyły na front, szwadron pomorski[15][11]. O rezultacie bitwy przesądziła akcja9 i14 pułków ułanów, które opanowały kolonię Marianka i wyszły na tyły sowieckiej 6 Dywizji Jazdy[13].
W boju pod Mikołajowem 11 pułk ułanów stracił około 80 poległych i rannych, a według innych źródeł nawet 94 poległych i około 100 rannych[13]. Poległ między innymi dowódca 3 szwadronu rtm. Bronisław Sokulski[14]
Na szarfach sztandaru pułku wypisane są słowa: „Mikołajów l.VIII.20 r.”[16].
