| Wojna polsko-bolszewicka | |||
| Czas | 8–10 sierpnia 1920 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | podMławą | ||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | ofensywaFrontu Zachodniego | ||
| Wynik | zwycięstwo Sowietów | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Mławą – walki polskiejgrupy pułkownika Edwarda Habicha z oddziałami sowieckiego3 Korpusu KawaleriiGaja-Gaja w czasie II ofensywyFrontu ZachodniegoMichaiła Tuchaczewskiego w okresiewojny polsko-bolszewickiej.
W pierwszej dekadzie lipca 1920 przełamany został front polskinad Autą, a wojskaFrontu Północno-Wschodniego gen.Stanisława Szeptyckiego cofały się pod naporem ofensywyMichaiła Tuchaczewskiego[1].Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego nakazało powstrzymanie wojsk sowieckiegoFrontu Zachodniego na linii dawnych okopów niemieckich z okresuI wojny światowej[2].Sytuacja operacyjna, a szczególnieupadek Wilna iobejście pozycji polskich od północy, wymusiła dalszy odwrót wojsk polskich[3].1 Armia gen.Gustawa Zygadłowicza cofała się nadNiemen, a4 Armia nadSzczarę[4].Obrona wojsk polskich na linii Niemna i Szczary również nie spełniła oczekiwań. W walce z przeciwnikiem oddziały polskie poniosły duże straty i zbyt wcześnie rozpoczęły wycofanie na linięBugu[5][6].
Plan polskiego Naczelnego Dowództwa zakładał, że1. i4. Armia orazGrupa Poleska powstrzymają bolszewików i umożliwią przygotowaniekontrofensywy z rejonu Brześcia. Rozstrzygającą operację na liniiBug,Ostrołęka,Omulew doradzał też gen.Maxime Weygand[7].
Utratatwierdzy brzeskiej spowodowała, że planNaczelnego Dowództwa Wojska Polskiego uderzenia znad Bugu w skrzydło wojsk Frontu Zachodniego Michaiła Tuchaczewskiego i rozegrania tam decydującej bitwy przestał być realny[8]. Wojska polskie cofały się nadal, a kolejną naturalną przeszkodą terenową dogodną do powstrzymania sowieckiej ofensywy byłaWisła[9].
6 sierpnia 1920grupa pułkownika Eugeniusza Habicha otrzymała rozkaz obronyMławy.Dwa dni później, słabo wyszkolony batalion 265 pułku piechoty mjr.Zygmunta Krudowskiego, wzmocniony 6 baterią16 pułku artylerii polowej obsadził pozycje na wschód i południowy wschód od Mławy. Oddziałystrzelców granicznych stały w pobliskimGrudusku.8 sierpnia wzdłuż szosyPrzasnysz – Grudusk rozpoczęłanatarcie sowiecka10 Dywizja Kawalerii. Częścią sił dokonałaobejścia Gruduska od południa i rozbiła polskie oddziały strzelców granicznych. Tylko nielicznym udało sięwycofać do Mławy[10].Wieczorem sowiecka zaatakowała Mławę od południowego wschodu i opanowałaprzedmieścia.Odrzucił ją przybyły właśnie koleją szwadron3 pułku strzelców granicznych. Nocą do miasta przybyły kolejne dwa jegoszwadrony, pluton5 pułku strzelców konnych oraz pociąg pancerny „Wilk”[10].W południe 9 sierpnia ruszyła do natarcia 4 kompania 265 pułku piechoty i 2 szwadron 3 pułku strzelców granicznych, uzyskały lokalne zaskoczenie i odrzuciły nieprzyjaciela doŁydyni. Tu ich działania zostały załamane.Natarcie szczupłych sił polskich, spowodowało odwrót do Gruduska 1 Brygady10 Dywizji Kawalerii. ZdezorientowanyGaja-Gaj skierował na Mławę spod Ciechanowa całą 10 Dywizję Kawalerii oraz 3 Brygadę z15 Dywizji Kawalerii. Ponadto od wschodu ruszyła w kierunku Mławy 34 Brygada Strzelców z12 Dywizji Strzelców.
10 sierpnia sowieci ponowili atak na Mławę. Dwie brygady 10 Dywizji Kawalerii uderzyły od wschodu i południa.Oddziały grupy płk. Habicha podjęły walkę na terenie miasta, ale wobec przewagi liczebnej przeciwnika, wycofały się z miasta i zajęły stanowiska nadMławką po obu stronach linii kolejowej doDziałdowa[10].
Przerwanie linii obronnych na Orzycu i szybki rajd 3 Korpusu Kawalerii na zachód spowodował, że jego oddziały zajęły Mławę zwijając tym samym polską ciągłą linię obronną biegnącą do granicy z Prusami Wschodnimi. W lukę tę stopniowo wchodziła sowiecka 4 Armia zagrażając oskrzydleniem grupującej się nad Wkrą polskiej 5 Armii gen. Władysława Sikorskiego[11].
