| Wojna polsko-bolszewicka | |||
| Czas | 18–19 maja 1920 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | podLipskiem | ||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | |||
| Wynik | KlęskaII BLB | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Lipskiem – część wielkiejbitwy nad Berezyną. Walki polskiej1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen.Jana Rządkowskiego z sowiecką5 Dywizją Strzelców w czasie majowej ofensywy wojskMichaiła Tuchaczewskiego w okresiewojny polsko-bolszewickiej.
W maju 1920,po zajęciu Kijowa i zdobyciu przyczółków mostowych po wschodniej stronieDniepru, wojska polskie przeszły do obrony. Wódz NaczelnyJózef Piłsudski zdawał sobie sprawę z tego, że nie udało mu się rozbić większych sił nieprzyjaciela, a jedynie zmusił je dowycofania się dalej na wschód. Stąd też planował noweuderzenie, tym razem na północnym odcinku frontu wschodniego[1]. W tym czasie dowódcaFrontu ZachodniegoMichaił Tuchaczewski grupował wojska na wschodnim brzegu Berezyny i także przygotowywał je do ofensywy[2].
17 maja dowodzenie nad obu armiami przejął gen.Stanisław Szeptycki[3].
Na wschodnim brzegu Berezyny utworzono zgrupowanie uderzeniowe[4]:
Całością sił uderzeniowych dowodził dowódcaFrontu ZachodniegoMichaił Tuchaczewski[6][7].
14 maja wojskaFrontu ZachodniegoMichaiła Tuchaczewskiego przeszły doofensywy[1]. 16 maja1 Dywizja Litewsko-Białoruska gen.Jana Rządkowskiego wycofała się nadBerezynę[8].JejII Brygada Litewsko-Białoruska w składzienowogródzki igrodzieński pułk strzelców obsadziła zachodni brzeg Berezyny od miejscowości Berezyna dofolwarku Karoliny. Na skrzydłachwspółdziałała z oddziałami3 Dywizji Piechoty Legionów i z24 pułkiem piechoty.Nowogródzki pułk strzelców zajął początkowo swoim I batalionemprzyczółek na wschodnim brzegu Berezyny podMościszczem. Jednakże dowództwobrygady zdecydowało opuścićprzedmoście i całością sił bronić się na wschodnim brzegu rzeki.17 maja batalion nowogródzkiego pułku strzelców opuścił wschodni brzeg Berezyny. Niestety, przez niedopatrzenie nie spalonodrewnianego mostu przez który ewakuowały się polskiepododdziały[9].
O świcie 18 maja artyleria sowieckiej 5 Dywizji Strzelców ze stanowisk ogniowych rozmieszczonych na wprost mostu położyła na polskiestanowiska obronne w Mościszczu silny i celny ogień, a sowiecka piechota ruszyła donatarcia. I batalion nowogródzkiego pułku strzelców przez kilka godzin odpierał faloweataki[10].Nieprzyjaciel znalazłbród powyżej Mościszcza, przeprawił się przez Berezynę i zagroził wyjściem na tyły oddziałów polskich. W tej sytuacjibatalion wycofał się w kierunku Lipska.
W tym czasie we wsi stacjonowałodowództwo i tabory pułku nowogródzkiego. Sowieci natychmiast przeszli dopościgu i przez most w Mościszczach wpadli do Lipska, zanim Polacy zdążyli zorganizowaćobronę[11].Dowodzenie nad pomieszanymi pododdziałami w Lipsku przejął ppłkKazimierz Rybicki i przy pomocy oddziałów marszowych grodzieńskiego i nowogródzkiego pułku strzelców zorganizowałkontratak. Nieprzyjaciel został wyparty z wioski, a tabory i dowództwo nowogródzkiego pułku uratowane.Jednak wobec rosnącej przewagi nieprzyjaciela, jednostki polskie opuściły Lipsk[12].
Dowódca1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen.Jan Rządkowski postanowił odbudować linię frontu naBerezynie.W tym celu nakazał na bazieII Brygady Litewsko-Białoruskiej utworzyć zgrupowanie uderzeniowe. Brygada została wzmocniona trzema kompaniami z3 Dywizji Piechoty Legionów i zgrupowana podUlesiem[13].19 maja miały dołączyć do niej jeszcze dwa bataliony24 pułku piechoty[14]. Tak utworzone zgrupowanie miało uderzyć w kierunku na Lipsk – Mościszcze z zamiarem wyrzucenia Sowietów za Berezynę[13].
W tym momencie przeciwnik rozpocząłprzeciwnatarcie wzdłuż traktu na Ulesie[15]. Sowiecki pułk kawalerii rozbił 4 kompanię grodzieńskiego pułku strzelców i wyszedł na tyły II BLB.Atakując dalej kawaleria rozbiła całe lewe skrzydło grodzieńskiego pułku. Nocą, przez lukę w polskiej obronie, piechota sowieckiej5 Dywizji Strzelców dotarła do folwarku Karoliny i uderzyła na odpoczywające dwa bataliony 24 pułku piechoty. Zaskoczenie było tak duże, że tylko małe grupki żołnierzy próbowały bezskutecznie stawić opór. II Brygada Litewsko-Białoruska została zmuszona do szybkiego odwrotu[13].
20 maja wBereśniówce II BLB została wzmocniona przez 24 pp i pododdziały 3 DPLeg. oraz 17 DP. Podjęto jeszcze jedną próbę kontrataku. Przewaga liczebna Sowietów była jednak zbyt duża, by odnieść sukces[16][17].
Bitwa pod Lipskiem zakończyła się porażką II Brygady Litewsko-Białoruskiej i odwrotem polskich oddziałów.Brygada poniosła ciężkie straty i na kilka dni utraciła zdolność bojową. Odwrót II Brygady wymusił wycofanie się innych oddziałów polskiej1 Armii znad Berezyny w kierunkuMołodeczna[13].
Straty sowieckie pod Lipskiem są nieznane[13].
