Ten artykuł dotyczy walk pod Leplem toczonych w 1920. Zobacz też:Bitwa pod Leplem – stronę ujednoznaczniającą.| Wojna polsko-bolszewicka | |||
 | |||
| Czas | 14–15 maja 1920 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | |||
| Wynik | |||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Leplem – walki oddziałów1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej gen.Jana Rządkowskiego z sowieckimi5. i56 Dywizją Strzelców toczone w ramachbitwy nad Berezyną w okresiewojny polsko-bolszewickiej.
Zimą 1919/1920 front ustabilizował się na liniiDźwiny iUłły poLepel i dalej wzdłużBerezyny doBobrujska[1]. Rejonu Lepla odKrólewca poWołową Górę broniła1 Dywizja Litewsko-Białoruska gen. Rządkowskiego. W stanie bojowym dywizja posiadała około 4100 żołnierzy, 22 działa, 74 cekaemy[2].
14 maja 1920 ruszyła sowiecka ofensywa wojskFrontu ZachodniegoMichaiła Tuchaczewskiego[3].15 ArmiaAugusta Korka i Grupa PółnocnaJewgienija Siergiejewauderzyły na pozycje oddziałów polskich8 Dywizji Piechoty i1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej w ogólnym kierunku naGłębokie. Wykonująca uderzenie pomocnicze16 ArmiaNikołaja Sołłohuba[4] zaatakowała oddziały4 Armii gen.Stanisława Szeptyckiego[5].
O świcie 14 maja na stanowiska III batalionuMińskiego pułku strzelców i I batalionugrodzieńskiego pułku strzelców uderzyła sowiecka5 Dywizja Strzelców, mając w pierwszym rzucie15 Brygadę Strzelców i 16 Brygadę Strzelców[6].W tym czasie na polskich pozycjach obronnych trwało przygotowanie doluzowania[7]. Do Lepla podchodził I/ wileńskiego pułku. Stojący dotychczas wobronie batalion mińskiego pułku nie wytrzymał uderzenia i bezładnie cofał się w kierunku podchodzącego batalionu wileńskiego. Przemieszane kompanie obu batalionów zostały zepchnięte do miasta. Wywiązały się ciężkie walki uliczne[8]. Kawaleria sowiecka opanowała mosty naJessie, odcinając obrońcom odwrót za rzekę. Dopiero nadchodzący od strony Staj III batalionwileńskiego pułku strzelców kpt.Leona Rapszewicza odblokował mosty na Jessie i umożliwił odwrót oddziałom broniącym się w mieście. Kolejną linię obrony zorganizowano na wzgórzach podStajami[6].
Dowódca dywizji gen. Rządkowski i wydał rozkaz odbiciaLepla. Doataku przeszły po dwabataliony z wileńskiego i mińskiego pułku strzelców. Działania piechoty wspierała 3, 8 i 9 bateria1 litewsko-białoruskiego pułku artylerii polowej.Trzykrotnie wznawianenatarcie nie przyniosło spodziewanego rezultatu[9].
Podczas walk, broniący południowych przedmieść Lepla grodzieński pułk strzelców został odrzucony za Jessę natarciem sowieckich 44. i 45 pułku strzelców, a na północy, na odcinkuWoroń –Prudek, oddziały56 Dywizji Strzelcówprzełamały obronę II batalionu wileńskiego pułku.Wieczorem Sowieci zagrozili podwójnymoskrzydleniem całej 1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej i przerwali jej łączność taktyczną z sąsiednią8 Dywizją Piechoty. W tej sytuacji u gen. Rządkowski wydał rozkazodwrotu na drugą linię obrony[6].
Po utracie Lepla oddziały 1 Dywizji Litewsko Białoruskiej wycofały się do rejonuPyszna.W ciągu nocy dywizja przyjęła następujące ugrupowanie: I Brygada od Józefowa do Prudnik, II Brygada od Prudnik wzdłuż potokuSergucz(inne języki) na południe. Poszczególne oddziały I Brygady zajęły – I batalion mińskiego pułku: Ostrów – Popowno, II batalion mińskiego pułku: Babijbórz – Różki – Osje, II batalion wileńskiego pułku: Puniszcze, a III batalion wileńskiego pułku: pozostałość odcinka po Prudniki. I batalion i kompania marszowa wileńskiego pułku pozostały w odwodzie. I/ 1 pap i 7/1 pap zajęły stanowiska na zachód od Pyszna[10].
Rano 15 maja centrum polskiej dywizji i jej północne skrzydło zaatakowały oddziały 5. i 56 DS. Przez wiele godzin trwały zacięte walki[11].WieśKrzywce siedmiokrotnie przechodziła z rąk do rąk[12]. Na północ od Pyszna pułk miński toczył bój z 56 DS i już w południe został zmuszony do odwrotu[11]. Wieczorem w lukę pomiędzy 1 DLB a 8 DP weszły oddziały sowieckich4. i11 Dywizja Strzelców. Zarysowała się możliwośćoskrzydleniaugrupowania obronnego dywizji[13].W tym położeniu gen. Rządkowski nakazał odwrót w kierunku Berezyny[14][15].
Oddziały sowieckich5. i56 Dywizji Strzelców pokonały kresowe bataliony polskiej1 Dywizji Litewsko-Białoruskiej i zmusiły ją do oddaniaLepla a potem od wycofania się z linii obronnych pod Pysznem.
Mimo poważnych strat, 1 Dywizja Litewsko-Białoruska zachowała zdolność bojową i wykazała dużą odporność w walce z ponad dwukrotnie silniejszym przeciwnikiem[11].
