| Wojna polsko-bolszewicka | |||
| Czas | 12 września 1920 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | podKosmowem | ||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | polska ofensywa jesienna | ||
| Wynik | zwycięstwo Polaków | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| Straty | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Kosmowem –walki polskiej1 Dywizji Jazdy płk.Juliusza Rómmla z sowiecką11 Dywizją Kawalerii w okresie ofensywy jesiennej wojsk polskich w czasiewojny polsko-bolszewickiej.
Realizując w drugiej połowie sierpnia 1920operację warszawską, wojska polskie powstrzymały armieFrontu ZachodniegoMichaiła Tuchaczewskiego[1].1 Armia gen.Franciszka Latinika zatrzymała sowieckienatarcie na przedmościu warszawskim[2][3],5 Armia gen.Władysława Sikorskiego podjęła działania ofensywnenad Wkrą[4], a ostateczny cios sowieckim armiom zadałmarszałek Józef Piłsudski, wyprowadzającuderzenie znad Wieprza[5]. Zmieniło to radykalnie losy wojny. Od tego momentu Wojsko Polskie było w permanentnej ofensywie[6].
Po wielkiejbitwie nad Wisłą północny odcinek frontu polsko-sowieckiego zatrzymał się na zachód od liniiNiemen –Szczara. Na froncie panował względny spokój, a obie strony reorganizowały swoje oddziały.Wojska Frontu Zachodniego odtworzyły ciągłą linię frontu już 27 sierpnia. Obsadziły one rubież Dąbrówka-Odelsk –Krynki -Grodno - GrodekKamieniec Litewski[7]. Stąd Tuchaczewski zamierzał w przeprowadzić koncentryczne natarcie naBiałystok iBrześć, by dalej ruszyć naLublin. Uderzenie pomocnicze na południu miała wykonać między innymi1 Armia KonnaSiemiona Budionnego[8].
Reorganizując siły,Naczelne Dowództwo Wojska Polskiego zlikwidowałodowództwa frontów i rozformowało1. i5. Armię. Na froncie przeciwsowieckim rozwinięte zostały2.,3.,4. i6. Armie[9].
Myślą przewodnia planu polskiego Naczelnego Dowództwa na południu było zajęcieWołynia iMałopolski Wschodniej, a poprzez koncentryczne natarcie polskich3. i6 Armii, osaczenie i zniszczenie sowieckich12. i14 Armii[10].
Po pokonaniu1 Armii KonnejSiemiona Budionnego pod Komarowem, dowództwo polskie przystąpiło do działań zaczepnych. Plan ofensywy przewidywał uderzeniegrupy gen. Stanisława Hallera znad Bugu, w kierunku naŁuck.
Osobny artykuł:Bitwa pod Komarowem.PodKosmowem saperzy13 Dywizji Piechoty już 9 września zbudowali most na Bugu, agrupa gen. Franciszka Krajowskiego 11 września rozpoczęłazagon na Kowel[11].Nocą z 11 na 12 września1 Dywizja Jazdy gen.Juliusza Rómmla przeprawiła się przez Bug podKosmowem. W pierwszym rzucie szedł12 pułk ułanów. Dwaszwadrony zajęły wieś Młyniska, a dwa pozostałe uderzyły na wschód od wioski[12].Za 12 p.uł. maszerowały baterie3 dywizjonu artylerii konnej oraz1. i14 pułki ułanów. Te dwa ostatnie oddziały zajęły pozycje w zagłębieniu terenu między Młyniskami a lasem. O świcie na Młyniska położyła ogień artyleria sowieckiej11 Dywizji Strzelców, a spoza wzgórz na wschód i północ od Młynisk uderzyła sowiecka kawaleria, grożącoskrzydleniem 12 pułku ułanów. Wyprowadzonykontratak siłami polskiego 14 pułku ułanów zaskoczył kozaków i zmusił ich do zaniechania ataku[11][13].
W toku dalszych walk1 Dywizja Jazdy płk.Juliusza Rómmla odrzuciła oddziały sowieckiej11 Dywizji Kawalerii na około 15 km odBugu. W walkach pod Kosmowem polska dywizja straciła około 120 poległych i rannych. Wzięto blisko 100 jeńców[11].
