| Wojna polsko-bolszewicka | |||
 | |||
| Czas | 10–14 sierpnia 1920 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | Bitwa Lwowska | ||
| Wynik | zwycięstwo Sowietów | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Kamionką Strumiłową –walki polskichGrupy Operacyjnej Jazdy gen.Jana Sawickiego iGrupy gen. Pawła Szymańskiego z1 Armią KonnąSiemiona Budionnego toczone w okresie ofensywyFrontu Południowo-Zachodniego w czasiewojny polsko-bolszewickiej.
W końcu lipcaNaczelne Dowództwo Wojska Polskiego planowało uderzenie na prawe skrzydło nacierających wojskMichaiła Tuchaczewskiego. Do przeprowadzenia operacji zamierzano użyć także jednostek ściągniętych zFrontu Południowo-Wschodniego generałaEdwarda Rydza-Śmigłego[2]. Warunkiem sukcesu było wcześniejsze pobicie1 Armii KonnejSiemiona Budionnego w obszarzeBrodów iBeresteczka[3].
Osobny artykuł:bitwa pod Brodami i Beresteczkiem.Po pięciu dniach bitwy, szala zwycięstwa zaczęła przechylać się na stronę polską. Jednak sytuacja naFroncie Północnym, a szczególnieupadek Brześcia, zmusiłaNaczelne Dowództwo Wojska Polskiego do przerwania bitwy[4].
W tym czasie dowódca sowieckiegoFrontu Południowo-ZachodniegoAleksander Jegorow nakazał 1 Armii Konnej Budionnego zdobyćLwów. Jej dywizje wdarły się w słabo obsadzoną lukę między polskimi2 i6 Armią, a 7 sierpnia podSzczurowicami sforsowałyStyr.6 i14 Dywizja Kawalerii z45 Dywizją Strzelców miały działaćzaczepnie w kierunku naRadziechów–Chołojów–Dobrotwór–Kamionkę Strumiłową, zaś4 i11 Dywizja Kawalerii naBusk[5]. Północne skrzydło 1 Armii Konnej osłaniała walcząca podŁuckiem24 Dywizja Strzelców, a południowe45 Dywizja Strzelców[6].
Działania opóźniające na tym kierunku prowadziłaGrupa Operacyjna Jazdy generałaJana Sawickiego[7], a3 Armia gen.Zygmunta Zielińskiego pozostawała jeszcze nad Styrem do 5 sierpnia; następnie rozpoczęła odwrót.
Celem powstrzymania ofensywnych działań1 Armii KonnejSiemiona Budionnego, dowództwo polskiegoFrontu Południowego postanowiło uderzyćGrupą Operacyjną Jazdy z rejonu Witkowa naRadziechów –Łopatyn, aGrupą Operacyjną gen. Pawła Szymańskiego, w składzie19., 105,40 pułk piechoty i sześć baterii artylerii, z rejonu na południowy zachód odBrodów[8][9][10].
Nocą z 10 na 11 sierpnia polska1 Dywizja Jazdy zdobyła Radziechów i zepchnęła sowiecką14 Dywizję Kawalerii na linięRudenko –Chmielno. Działająca na lewym skrzydle Grupy Operacyjnej Jazdy2 Dywizja Jazdy ubezpieczała akcję od północy i opanowałaStojanów. Atakujące w tym samym czasie oddziały Grupy Operacyjnej gen. Szymańskiego także odniosły sukcesy.19 pułk piechoty w walce z oddziałami sowieckiej4 Dywizji Kawalerii zdobyłToporów, a40 pułk piechotyStanisławczyk i przeprawy naStyrze[11].
12 sierpnia dowódca konarmii Siemion Budionny wydał podległym sobie oddziałom nowe rozkazy. 14 Dywizja Kawalerii miała opanować jak najszybciejKamionkę Strumiłową, a 4 i 6 Dywizja KawaleriiBusk. W tej sytuacji dowództwo Frontu Południowego skierowało 1 Dywizję Jazdy płk.Juliusza Rómmla i Grupę Operacyjną gen. Pawła Szymańskiego do uderzenia naŁopatyn. Niestety, zagrożona oskrzydleniem 1 Dywizja Jazdy musiała wycofać się zRadziechowa naChołojów, a osamotnionej GO gen. Szymańskiego groziło okrążenie. Działający na kierunku Łopatyna40 pułk piechoty dotarł do miejscowości i zastał tam silne oddziały kawalerii Budionnego. Na dodatek, w związku z przegrupowaniem polskiej3 Armii dobitwy nad Wisłą, na lewym skrzydle Frontu Południowego powstała luka otwierająca kawalerii sowieckiej drogę naLwów[12].
Aby zamknąć tę lukę, biorące udział w działaniach przeciw 1 Armii Konnej oddziały polskie dostały rozkaz oderwania się od nieprzyjaciela i obsadzenia linii Bugu. 1 Dywizja Jazdy wycofała się doSielec iDobrotwora, z powodzeniem odpierając natarcia 14 Dywizji Kawalerii.19 pułk piechoty z GO gen. Szymańskiego zdołał zmylić czujność przeciwnika i bez walki wycofał się do Kamionki Strumiłowej. Mniej szczęścia miały40 i 105 pułki piechoty, które w marszu odwrotowym zaatakowane zostały przez4 Dywizję Kawalerii i poniosły straty sięgające 30-40% stanów osobowych. Dowódcy pułków zdecydowali się na drogę okrężną i przezBusk 15 sierpnia przyprowadzili swoje oddziały do Kamionki Strumiłowej.
16 sierpnia pod miasto podeszła sowiecka14 Dywizja Kawalerii. Jej zadaniem było uchwycenie przepraw na Bugu. Po dwudniowych walkach, 18 sierpnia po południu, oddziały polskie opuściły Kamionkę Strumiłową[13] i pomaszerowały na Batiatycze[14].
