| Wojna polsko-bolszewicka | |||
 | |||
| Czas | sierpień – październik 1919 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | podBorysowem | ||
| Terytorium | |||
| Wynik | zwycięstwo Polaków | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Siły | |||
| |||
| brak współrzędnych | |||
Bitwa pod Borysowem –walki polskiej2 Dywizji Piechoty Legionów z oddziałami sowieckimi toczonew pierwszym rokuwojny polsko-bolszewickiej.
W pierwszych miesiącach 1919 roku na wschodnich krańcach odradzającej sięRzeczypospolitej stacjonowały jeszcze wojska niemieckieOber-Ostu. Ich ewakuacja powodowała, że opuszczane przez nie tereny od wschodu zajmowałaArmia Czerwona. Jednocześnie od zachodu podchodziły oddziałyWojska Polskiego[2]. W lutym 1919 jednostki polskie weszły w kontakt bojowy zoddziałami Armii Czerwonej. Rozpoczęła się nigdy niewypowiedzianawojna polsko-bolszewicka[3].
Wskutek zarządzenia pogotowia bojowego przeciwko Niemcom, w maju i czerwcu front przeciwsowiecki pozostawał w defensywie. W drugiej połowie lipcaNaczelne Dowództwie WP zakończyło prace nad planem szeroko zakrojonej operacji zaczepnej, której celem było opanowanieMińska,Borysowa,Bobrujska i oparcie frontu o linię rzekDźwiny iBerezyny[4][5].
W rozkazie operacyjnym Frontu Litewsko-Białoruskiego z 3 sierpnia 1919 przewidziano, że natarcie na Mińsk ubezpieczą na lewym skrzydle oddziały1 Dywizji Piechoty Legionów w rejonieMołodeczna,Wilejki, a na prawym skrzydle oddziałyGrupy Operacyjnej gen. Lasockiego.2 Dywizja Piechoty Legionów miała wykonaćnatarcie na miasto z północnego zachodu, a następnie miała ubezpieczyć Mińsk z kierunku Borysowa. Z koleiGrupa Wielkopolska gen. Konarzewskiego miała nacierać od południowego zachodu, a jednocześnie1 pułk Ułanów Wielkopolskich miał wyjść na tyły Mińska i przeciąć drogę oraz linię kolejową Mińsk-Borysów[6].
Osobny artykuł:bitwa o Mińsk.| Jednostka | Dowódca | Podporządkowanie |
 Wojsko Polskie | ||
|---|---|---|
| 2 Dywizja Piechoty Legionów | płkHenryk Minkiewicz | Front Litewsko-Białoruski |
| ⇒2 pułk piechoty Legionów | mjrStanisław Tessaro | 2 DP Leg. |
| ⇒3 pułk piechoty Legionów | mjrJózef Szczepan | |
| ⇒4 pułk piechoty Legionów | kpt. Florian Smykal | |
| ⇒4 pułk ułanów | ppłkStanisław Dziewulski | 2 BJ |
 Armia Czerwona | ||
| oddziały ACz | 16 Armia | |
| ⇒ 19, 20 i 21 ps | 2 Dywizja Strzelców | |
| ⇒ 462 i 464 ps | 52 Dywizja Strzelców | |
| ⇒ 66 ps | 8 Dywizja Strzelców | |
Latem 1919 podczas ofensywy na Białorusi ipo zajęciu Mińska polskie dowództwo zamierzało odciąć nieprzyjaciela od przepraw na Berezynie. 13 sierpnia, prowadząca pościg2 Dywizja Piechoty Legionów zajęłaSmolewicze i maszerowała dalej wzdłuż linii kolejowej w kierunku na Borysów. Sowieci bronili się na linii dawnych, dobrze ufortyfikowanych, okopów rosyjskich z czasówI wojny światowej znajdujących się na zachodnim brzeguBerezyny[7]. Na kierunku Borysowa broniły się19, 20 i 21 pułki strzelców[8].
16 sierpnia dowódca 2 Dywizji Piechoty Legionów do walki w pierwszym rzucie skierował2 pułk piechoty Legionów, II/4 pułku piechoty Legionów i III/3 pułku piechoty Legionów. Od północy zgrupowanie uderzeniowe ubezpieczał I batalion 4 pułku piechoty Legionów. Na prawym skrzydle uderzały dwa bataliony3 pułku piechoty Legionów, ubezpieczane przez4 pułk ułanów[7]. Pierwszy atak nie powiódł się, a oddziały polskie poniosły znaczne straty[9]. Kolejny dzień przeznaczono na przegrupowanie wojsk i przygotowania decydującego szturmu. Nocą 17 na 18 sierpnia do walki ruszyły kompanie szturmowe 2 i 3 pułku piechoty Legionów. Bez wystrzału podeszły podzapory drutowe, przecięły je i o świcie, bezprzygotowania artyleryjskiego uderzyły na zaskoczonych sowieckich strzelców zarzucając ichgranatami ręcznymi. W wyłomy, uczynione przez kompanie szturmowe, dowalki weszły cztery polskie bataliony. Po krótkiej walce zajęto wszystkie umocnienia, a następnie opuszczone przez przeciwnika miasto[7][10].
10 września Polacy wznowili natarcie, połączone zforsowaniem rzeki. O świcie kompanie szturmowe przeprawiły się łodziami na wschodni brzeg Berezyny i po raz kolejny zaskoczyły przeciwnika. Czerwonoarmiści w bieliźnie wyskakiwali z kwater i rzucali się do ucieczki. Po zdobyciu przyczółka kompanie techniczne zbudowały kładki, którymi przeprawiły się przez rzekę kolejne pododdziałydywizji. Do południa osiągnięto nakazaną linię i przystąpiono do rozbudowy stanowisk obronnych na dominujących wzgórzach[7].
26 września rozszerzono przedmoście do liniiUchłody -Lady -Stajki -Prudiszcze -Mały Stachów, odsuwając front na odległość około czterech kilometrów na wschód od miasta[11]. Przeciwnik 30 września przywsparciupociągu pancernego i kilkusamochodów pancernych uderzył na stanowiska III batalionu 3 pułku piechoty Legionów, ale został odparty. Wznowione kontrataki w dniach 1 i 2 października, prowadzone siłami462, 464 pułku strzelców i dwóch batalionów66 pułku strzelców, wspierane przez trzy samochody pancerne i pociąg pancerny, również skończyły się niepowodzeniem. Po tej porażce dowództwo sowieckie zaniechało akcji ofensywnych[7].
2 Dywizja Piechoty Legionów uchwyciła podBorysowem obszerny przyczółek na wschodnim brzeguBerezyny, który zimą 1919/1920 tworzył podstawę wyjściową dla wieluwypadów na tyły Armii Czerwonej[8].