Ten artykuł dotyczy bitwy pod Arras w roku 1915. Zobacz też:inne bitwy pod Arras.| I wojna światowa,front zachodni | |||
 Plan ataku Francuzów | |||
| Czas | 9 maja 1915 | ||
|---|---|---|---|
| Miejsce | |||
| Terytorium | |||
| Przyczyna | ofensywa z Artois | ||
| Wynik | krótkotrwały sukces taktyczny wojsk francuskich | ||
| Strony konfliktu | |||
| |||
| Dowódcy | |||
| |||
Położenie na mapie Francji  | |||
| 50,379°N 2,774°E/50,379000 2,774000 | |||
Bitwa pod Arras –bitwa stoczona w ramach tzw. ofensywy zArtois trwającej od maja do lipca 1915, w której sześć francuskich korpusów armijnych uzupełnionych jednostkami brytyjskimi atakowało siły niemieckie w rejonieArtois na północyFrancji nafroncie zachodnimI wojny światowej. W ataku 9 maja 1915 roku wziął udziałLegion Bajończykównacierający na wzgórzaVimy, położone 10 kilometrów na północ odArras.
W sierpniu 1914, po wybuchu I wojny światowej, wielu Polaków zamieszkałych we Francji zgłosiło się do oddziałów polskich organizowanych przezKomitet Wolontariuszy Polskich. 21 sierpnia 1914 władze francuskie zezwoliły na sformowanie dwóch polskich jednostek w ramachLegii Cudzoziemskiej. Część ochotników skierowano doBajonny, gdzie stworzonokompanię w sile około 180 żołnierzy i gdzie rozpoczęli szkolenie (potocznie nazywano ich Bajończykami lub Legionem Bajońskim). Utworzono z nich 2 kompanię 1 Pułku Legii Cudzoziemskiej należącego do Dywizji Marokańskiej. Oficerami-dowódcami w kompanii byli Francuzi. Niższe funkcje sprawowali Polacy z Legii. Drugą część skierowano do miasta Rueil, gdzie utworzyli drugą kompanię (Rueilczycy). 22 października 1914 Bajończycy (2 kompania batalionu C 2 Pułku Marszowego 1 Pułku Cudzoziemskiego), zostali wysłani na front wSzampanii, gdzie zajęli pozycje w okolicachSillery. W potyczkach przeszli chrzest bojowy i ponieśli pierwsze straty w osobieWładysława Szujskiego, ich chorążego. Do kwietnia 1915 zajmowali pozycje nad rzekąAisne.
Pod koniec kwietnia 1915 Bajończyków przerzucono w rejon miasteczkaMont St.Éloi, gdzie zajęli pozycje pod laskiem Berthonval. Stamtąd 9 maja ruszyli do natarcia na wzgórze 140 w paśmie wzgórz Vimy, silnie ufortyfikowanych pozycji niemieckich na północ od Arras. W natarciu pododdział polski zdobył cztery linie niemieckich okopów „Ouvrages blancs”. Poniósł przy tym olbrzymie straty sięgające ¾ stanu osobowego. Przy życiu pozostało około 50 żołnierzy. Polegli wszyscy oficerowie, między innymi dowódca kompanii kapitan Osmont d'Amilly i ppor.Lucjan Malcz. W wyniku strat pozostałości kompanii zostały wycofane do drugiej linii na zaplecze frontu w rejon Notre-Dame de Lorette. Tam 16 czerwca wSouchez śmierć ponieśli kolejni żołnierze w tym ppor.Jan Rotwand, w wyniku czego kompanię latem 1915 rozwiązano. Część żołnierzy kompanii zaciągnęła się do francuskich jednostek, część wyjechała doRosji, gdzie wcielona została do polskich oddziałów. Zdecydowana większość znalazła się w organizowanej od 1917Armii Polskiej we Francji.
Bohaterstwo żołnierzy Bajończyków dokumentuje sztandar kompanii z 34 śladami po kulach odniesionymi w Szampanii, przechowywany wMuzeum Wojska Polskiego wWarszawie.
W rejonie Arras w czasie I wojny światowej, od jesieni 1914 do jesieni 1918 przechodziło sześć ofensyw: 2 niemieckie (1–13 października 1914 i 7 kwietnia 1918), 4 francusko-brytyjskie (maj 1915, lipiec 1915, 15 września – 13 października 1915, 9 kwietnia – 20 maja 1915, sierpień 1918 i wrzesień 1918). Wzgórza Vimy zostały zdobyte dopiero w dniach9-12 kwietnia 1917 przez cztery dywizje kanadyjskie wspomagane przez dywizję brytyjską. Upamiętniono to marmurowym monumentem ufundowanym przez rząd Kanady obok miejsca bitwy.
Walki pod Arras zostały upamiętnione w Polsce na tablicachGrobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie, napisem na jednej z tablic, w okresie II RP i po 1990 „ARRAS 9 V 1915”.
