Bing Crosby, właśc.Harry Lillis Crosby Jr. (ur.3 maja1903 wTacoma,Waszyngton, zm.14 października1977 wAlcobendas wMadrycie[1]) – jeden z najpopularniejszychamerykańskich piosenkarzy i aktorów, uważany za główne źródło inspiracji dla gwiazd muzyki, takich jak:Frank Sinatra,Dean Martin,Perry Como[2],Elvis Presley,Dick Haymes,John Lennon[3], a z postaci bardziej współczesnychMichael Bublé. Jest rekordzistą w wielu kategoriach. Czterdzieści jeden singli piosenkarza notowanych było na pierwszym miejscu list przebojów, co stanowi niepobity rekord. Najbardziej znany z nich, utwór „White Christmas”, jest najlepiej sprzedającym się singlem w historiimuzyki rozrywkowej. Piosenki w wykonaniu Crosby’ego były 14-krotnie nominowane do Oscara, a cztery z nich otrzymały to wyróżnienie. W 1948 roku amerykańskie ankiety ogłosiły go „najbardziej podziwianym żyjącym człowiekiem” (ang. „most admired man alive”), w których Crosby wyprzedziłJackiego Robinsona i papieżaPiusa XII[4].Piosenkarz ponadto jest najczęściej nagrywanym piosenkarzem w historii. Jego kariera zbiegła się z nowinkami technicznymi, takimi jak mikrofon, co pozwoliło mu rozwinąć spokojny, intymny styl śpiewania. Był pierwszym wykonawcą, który nagrywał na taśmę magnetofonową. Finansował także rozwój taśm wideo[5].
Harry Lillis Crosby w wieku dziewięciu lat (1912).
Syn Catherine Crosby (1873–1964) z d. Harrigan,Irlandki z pochodzenia, i Harry’ego Crosby’ego Sr. (1871–1950), mającegoangielskich przodków. Jego kariera rozpoczęła się w 1925 r.[6] i trwała aż do jego niespodziewanej śmierci (zmarł naatak serca grając w swoją ulubioną grę –golfa).
Fascynacja jazzem rozpoczęła się u niego, gdy jako młody chłopiec zobaczył koncertAla Jolsona w 1917 r.[6] Wtedy postanowił zostać piosenkarzem. Podczas studiów naGonzaga University ćwiczył grę na perkusji, dzięki czemu został zaangażowany do orkiestryMusicaladers pod dyrekcjąAla Rinkera, z którą w 1926 r. wystąpił w Metropolitan Theatre wLos Angeles. Został wtedy zauważony przezPaula Whitemana, dzięki czemu 6 grudnia 1926 r. zadebiutował w Tivoli wChicago[6].
Bing orazAl Rinker występowali razem już w 1925 roku wraz z orkiestrąWhitemana. Natomiast gdy w 1927 roku dołączył do nich pianista i autor tekstówHarry Barris, wspólnie założyli grupę muzyczną pod nazwąThe Rhythm Boys. Crosby zdobył cenne doświadczenie podczas rocznej trasy koncertowej z Whitemanem, występując i nagrywając zBixem Beiderbecke,Jackiem Teagardenem,Tommym Dorseyem,Jimmym Dorseyem,Eddie Langiem orazHoagym Carmichaelem. Nabierał doświadczenia jako wokalista oraz coraz bardziej postrzegano go jako solowego piosenkarza[10]. The Rhythm Boys rozpadł się kiedy Crosby postanowił rozpocząć samodzielną karierę i opuścił zespół.
W 1930 r. po raz pierwszy wystąpił w filmieKról jazzu (ang.King of Jazz), gdzie wykonał kilka piosenek. Później występował w wielu innych filmach, a za rolę wIdąc moją drogą (ang.Going My Way) z 1944 r. w reżyseriiLeo McCareya, w 1945 r. otrzymałOscara dla najlepszego aktora[6]. DoNagrody Akademii Filmowej w tej kategorii nominowany był jeszcze dwa razy: w 1946 za rolę księdza Chucka O’Malleya w filmieDzwony Najświętszej Marii Panny, a także w 1955 za rolę Franka Elgina w dramacieDziewczyna z prowincji. Wraz z piosenkarzem i aktoremBobem Hopeem wystąpił w siedmiu filmach z seriiDroga do... (ang.Road to...). Filmy należące do tej serii to:Droga do Singapuru (1940),Droga do Zanzibaru (1941),Droga do Maroka (1942),Droga do Utopii (1946),Droga do Rio (1947),Droga do Bali (1952) orazDroga do Hong Kongu (1962). Crosby i Hope bardzo często pojawiali się razem na różnego rodzaju okolicznościowych koncertach (na przykład 11 lutego 1968 roku podczas otwarcia nowej haliMadison Square Garden)[11]. Ich wspólne występy oraz filmy zapewniły im dużą popularność, dlatego też często byli określani jako duet, choć oficjalnie nigdy owego nie założyli (tak jak np.Dean Martin iJerry Lewis).
Ankieta z 2000 roku wykazała, że ze sprzedaną liczbą biletów do kina (1 077 900 000), Crosby był trzecim najpopularniejszym aktorem wszech czasów, zaraz poClarku Gable (1 168 300 000 sprzedanych biletów) iJohnie Wayne (1 114 000 000 sprzedanych biletów)[12].
Crosby zagrał w ponad siedemdziesięciu produkcjach filmowych oraz wydał ponad sto albumów muzycznych. Dokonał ponad 2000 nagrań komercyjnych, w tym„White Christmas”, najlepiej sprzedający się singiel wszech czasów (sprzedany w ponad 50 milionach egzemplarzy wedługKsięgi rekordów Guinnessa[13]), a także tysięcy innych nagrań dla filmu, radia i telewizji. Crosby sprzedał na całym świecie ponad miliard płyt i albumów. W Stanach Zjednoczonych jego utwory były 41 razy umieszczane na pierwszym miejscu list przebojów, czyli o wiele więcej niż utworyThe Beatles (24) czyElvisa Presleya (18). Jego nagrania trafiły na listy 396 razy – więcej niż nagraniaFranka Sinatry (209 razy) czy Elvisa Presleya (149 razy)[14]. Tylko niektóre gwiazdy muzyczne, takie jak The Beatles czyMichael Jackson mogą rywalizować z wynikami sprzedaży Binga[15].
Bardzo często występował w programie telewizyjnymThe Hollywood Palace jako prowadzący, gdzie pojawił się obok wielu popularnych artystów, z którymi śpiewał jako gość i osoba prowadząca program. Byli to między innymi:Bobbie Gentry („Put a Little Love in Your Heart” oraz„Okolona River Bottom Band” w 1969 roku),Glen Campbell („1432 Franklin Pike Circle Hero” w 1968 roku),The Temptations („My Girl” w 1969 roku),Phil Harris iLouis Armstrong („South Rampart Street Parade” w 1965 roku).
Otrzymał 23 złote i platynowe płyty, zgodnie z książkąMillion Selling Records. Amerykańskie Stowarzyszenie Przemysłu Nagraniowego nie wprowadziło programu certyfikacji złotych płyt aż do 1958 roku. Przed 1958 r. złote płyty były przyznawane przez firmy fonograficzne[16].
W 1963 r. Crosby – jako pierwszy w historii – został wyróżniony nagrodąGrammy za całokształt twórczości[6].
Crosby stał się jednym z najbogatszych ludzi w historii showbiznesu. Inwestował w nieruchomości, kopalnie, szyby naftowe, rancza dla bydła, konie wyścigowe, wydawnictwa muzyczne, drużyny baseballowe i telewizję. Zarobił wspaniałą fortunę współpracując zMinute Maid Orange Juice Corporation, w której był akcjonariuszem.
Bing był fanem wyścigów koni pełnej krwi. Swojego pierwszego konia wyścigowego kupił w 1935 roku. W 1937 został założycielem klubuDel Mar Thoroughbred Club i członkiem jego zarządu[21].
Crosby był również zapalonym rybakiem. Latem 1966 spędził tydzień jako gość Lorda Egremonta, przebywając wCockermouth i łowiąc ryby na rzeceDerwent. Jego podróż została nakręcona dlaThe American Sportsman wAmerican Broadcasting Company[22].
W 1950 roku Crosby stał się trzecią osobą, która zdobyła nagrodę Williama D. Richardsona, przyznawaną nieprofesjonalnemu golfiście, który konsekwentnie wnosi wybitny wkład w golfa[23]. W 1978 roku, on iBob Hope zostali odznaczeni nagrodąBob Jones Award, najwyższym wyróżnieniem przyznanym przezUnited States Golf Association, w uznaniu za wybitne osiągnięcia sportowe. Bing jest również członkiemWorld Golf Hall of Fame[24].
Po powrocie do zdrowia po przebytej infekcji grzybiczej prawego płuca w styczniu 1974, Crosby rozpoczął nagrywanie nowych albumów i kolejne trasy koncertowe. W marcu 1977 roku, po koncercie w Ambassador Auditorium wPasadenie dla CBS z okazji 50. rocznicy jego działalności w showbiznesie, Crosby spadł ze sceny do dołu orkiestrowego, co spowodowało jego kolejny miesięczny pobyt w szpitalu[25]. Jego pierwszym występem po wypadku był koncert, który odbył się 16 sierpnia 1977, w dniu śmierciElvisa Presleya, wConcord Pavilion wConcord, wKalifornii, podczas którego zabrakło prądu i Bing śpiewał dalej bez wzmocnienia[26].
We wrześniu Crosby, jego rodzina i piosenkarkaRosemary Clooney rozpoczęli trasę koncertową po Wielkiej Brytanii wLondon Palladium. Podczas pobytu w Wielkiej Brytanii Bing nagrał swój ostatni album,Seasons, a także swój ostatni świąteczny program telewizyjny,Bing Crosby’s Merrie Olde Christmas, z gościem specjalnym, którym byłDavid Bowie. Program został wyemitowany nieco ponad miesiąc po śmierci Crosby’ego. Jego ostatni koncert odbył się wBrighton Center 10 października, cztery dni przed śmiercią, z udziałem brytyjskiej artystkiGracie Fields. Następnego dnia po raz ostatni pojawił się w studiu nagraniowym i zaśpiewał osiem piosenek w BBCMaida Vale Studios oraz przeprowadził wywiad zAlanem Dellem. Później tego samego popołudnia spotkał się z Chrisem Hardingiem, aby zrobić zdjęcia do okładki albumuSeasons[27].
Grób Crosby’ego (na nagrobku widnieje błędny rok urodzenia).
13 października 1977 roku, Crosby poleciał samotnie do Hiszpanii, aby rozegrać tam parę towarzyskich meczów golfa. Piosenkarz zmarł 14 października 1977 roku na polu golfowymGolf La Moraleja wMadrycie wHiszpanii, gdzie grał w golfa ze swoimi towarzyszami. Po skończonej grze Bing ukłonił się w stronę obserwujących go fanów i powiedział: „To była świetna gra w golfa, chłopaki”. Wracając do klubu nagle upadł i zmarł na miejscu z powodu potężnego zawału serca. Jego pogrzeb odbył się o 5.00 rano 18 października 1977 roku naHoly Cross Cemetery w Culver City wKalifornii. Na ceremonii pogrzebowej byli obecni: żona Binga –Kathryn Grant Crosby, jego dzieci oraz rodzeństwo, a takżeBob Hope,Rosemary Clooney iPhil Harris[28].
Szczególnie w późnych latach 30. oraz 40. domowe życie Crosby’ego było tragicznie zdominowane przez nadmierny alkoholizm jego żony Dixie. Jego wysiłki, by ją wyleczyć za pomocą specjalistów, nie powiodły się. Zmęczony piciem żony starał się nawet o rozwód w styczniu 1941 roku, lecz nie doszedł on do skutku. W latach 40. Bing konsekwentnie zostawał coraz częściej w domu, starając się być tam jak najwięcej dla swoich dzieci[29]. Po śmierci żony miał bliskie relacje z modelkąPat Sheehan (która poślubiła jego synaDennisa w 1958 roku) oraz aktorkamiInger Stevens iGrace Kelly. Następnie poślubił o trzydzieści lat młodszą od siebie aktorkęKathryn Grant, która przeszła na katolicyzm w 1957[30]. Bing i jego rodzina mieszkali w okolicachSan Francisco przez wiele lat. W 1963 roku on i jego żona Kathryn przeprowadzili się z trójką małych dzieci zLos Angeles do wartej 175 000 dolarów posiadłości Tudorów z 10 sypialniami wHillsborough, ponieważ według syna Nathaniela nie chcieli wychowywać swoich dzieci wHollywood. Ten dom został wystawiony na sprzedaż przez obecnych właścicieli w 2021 roku za 13,75 miliona dolarów[31][32]. W 1965 rodzina przeniosła się do większego, 40-pokojowego domu w stylu francuskiego zamku na pobliskiej ulicy Jackling Drive, gdzie Kathryn Crosby nadal mieszkała po śmierci męża[33].
Crosby napisał testament, w którym zaznaczył, że żaden z synów nie otrzyma spadku, dopóki nie osiągnie wieku 65 lat. Zamiast tego będą oni otrzymywali kilka tysięcy dolarów miesięcznie z funduszu powierniczego pozostawionego w 1952 przez ich matkę, Dixie Lee[34].Lindsay Crosby zmarł w 1989 w wieku 51 lat, aDennis Crosby w 1991 w wieku 56 lat (obaj przez samobójstwo z powodu ran postrzałowych).Gary Crosby zmarł naraka płuc w 1995 w wieku 62 lat, aPhillip Crosby na atak serca w 2004 w wieku 69 lat[35].
Crosby miał podobno problem z alkoholem na przełomie lat 20. i 30., ale poradził sobie z nałogiem w 1931 roku. Według biografa Giddinsa, podczas kłótni o picie zGarym Crosbym, Bing powiedział swojemu synowi w złości, że palenie marihuany byłoby lepsze niż picie tak dużej ilości alkoholu[13]. Crosby powiedziałBarbarze Walters w wywiadzie telewizyjnym z 1977 roku, że uważa, iż marihuana powinna zostać zalegalizowana[36].
Po śmierci Crosby’ego, jego najstarszy syn,Gary, napisał bardzo krytyczny pamiętnik,Going My Own Way (1983), przedstawiając swojego ojca jako okrutnego, zimnego człowieka, agresywnego fizycznie i psychicznie[37]. Jednak córka Binga,Mary Crosby, powiedziała w wywiadzie, że Gary wyznał jej, iż wydawcy zachęcali go do wyolbrzymiania swoich twierdzeń i napisał książkę tylko dla pieniędzy[38]. Autor najnowszej biografii Binga Crosby’ego, Gary Giddins, twierdził, że wspomnienia Gary’ego nie są wiarygodne w wielu przypadkach i nie można im ufać w opowieściach o nadużyciach[39].
Poniższa lista przedstawia wyłączniestudyjne albumy piosenkarza. Jego pełna dyskografia, single, albumy grupowe 78obr./min, kompilacje oraz inne wydawnictwa opisane zostały wosobnym artykule.
* 6 płyt LP, część utworów to nowe nagrania studyjne oprawione komentarzami Crosby’ego, natomiast kolejna część to oryginalne nagrania z poprzednich lat, które również zawierają komentarze piosenkarza.
„Shine On, Harvest Moon / That’s Where My Money Goes / Harrigan/ Listen to the Mocking Bird”
„Flow Gently, Sweet Afton / Believe Me, if All Those Endearing Young Charms / Drink to Me Only with Thine Eyes”
„Sweet Rosie O’Grady / My Sweetheart’s the Man in the Moon / Forty-Five Minutes from Broadway / Goodbye, My Lover, Goodbye”
„When the Saints Go Marching In / Little David, Play on Your Harp / Joshua Fit the Battle of Jericho / Hand Me Down My Walking Cane / Ezekiel Saw the Wheel”
„While Strolling Through the Park One Day / Today Is Monday / Big Rock Candy Mountain / Oh Dear! What Can the Matter Be? / Oh Where, Oh Where Has My Little Dog Gone?”
„Annie Laurie / Loch Lomond / Bluebells of Scotland / Comin' Thro' the Rye”
„Hello! Ma Baby / The Girl I Left Behind Me / (Won’t You Come Home) Bill Bailey / Wait for the Wagon / Row, Row, Row Your Boat”
„Sweet Adeline / On Top of Old Smoky / Down in the Valley / In the Good Old Summer Time”
„This Old Man / Schnitzelbank / Pop Goes the Weasel / Careless Love”
„Li'l Liza Jane / Cindy / Where Did You Get That Hat? / So Long Mary / Three Blind Mice”
„Anchors Aweigh / Tramp! Tramp! Tramp! / Blow the Man Down / For He’s a Jolly Good Fellow”
„Love’s Old Sweet Song / Kathleen Mavourneen / Juanita”
„My Wild Irish Rose / Come Back to Erin / Killarney / The Minstrel Boy”
„In the Gloaming / Stars of the Summer Night* / Come Where My Love Lies Dreaming”
„Little Annie Rooney / Du, du liegst mir im Herzen / Ach Du Lieber Augustine / Lovely Evening / Goodnight to You All”
„She'll Be Coming 'Round the Mountain / Our Boys Will Shine Tonight / The Gospel Train / Walk Together Children / The Nut-Brown Maid”
„Casey Jones / Polly Wolly Doodle / The Man Who Broke the Bank at Monte Carlo / I've Been Working on the Railroad / Asleep in the Deep”
„The Battle Hymn of the Republic / America* / When Johnny Comes Marching Home / America the Beautiful”
„There Is a Tavern in the Town / Oh! Susanna / Maryland, My Maryland / Carry Me Back to Old Virginny / The Bear Went Over the Mountain”
„Gumtree Canoe / Dear Evelina / Sweet and Low*”
„My Gal Sal / I Don’t Want to Play in Your Yard / School Days* / Abdul Abulbul Amir”
„Heaven, Heaven / Mary, Don’t You Weep / Jacob’s Ladder / Nobody Knows the Trouble I've Seen / Roll, Jordan, Roll”
„’O sole mio / Funiculì, Funiculà / My Grandfather’s Clock / Keemo Kimo”
„Sweet Genevieve / Santa Lucia / In the Evening by the Moonlight / Goodnight, Ladies”
* To sześciopłytowy album zawierający osiemdziesiąt cztery utwory wybrane przez Binga Crosby’ego, z których dwanaście nagrał, a pozostałe utwory były grane przez samą orkiestrę.
* To sześciopłytowy zestaw płyt LP zawierający sześćdziesiąt utworów wybranych przez Binga Crosby’ego, z których trzydzieści sześć nagrał, a pozostałe utwory były grane przez samą orkiestrę.
* Album składający się z trzech płyt winylowych zawierających skrócone opowiadania klasycznej powieściMarka TwainaPrzygody Tomka Sawyera czytanych przez Binga Crosby’ego.
Od 1934 roku (od kiedy została ustalona kategoriaOscar za najlepszą piosenkę oryginalną) do 1960 roku Bing Crosby uzyskał taką liczbę nominowanych piosenek, jakiej nie zdobył żaden inny piosenkarz. Jego czternaście nominacji przyniosło cztery wygrane. Jest to rekord, który nigdy nie został pobity[44].
Cztery utwory Crosby’ego zostały wprowadzone doGrammy Hall of Fame, która jest przyznawana nagraniom, które w roku nadania mają co najmniej 25 lat oraz które wpłynęły na bieg muzycznej historii.
↑abcdeMiguel del Arco, Olga Caporal: Magiczny świat jazzu. 3. Wielkie głosy męskie – jazz sięga po doskonałość. Kraków: Marketing Room Poland, 2009, s. 13–17.ISBN 978-8361923-03-9.
_trailer_1.jpg)
