 Billy Crudup (2015) | |||
| Imię i nazwisko | William Gaither Crudup | ||
|---|---|---|---|
| Data i miejsce urodzenia | 8 lipca 1968 | ||
| Zawód | aktor | ||
| Lata aktywności | od 1996 | ||
| |||
Billy Crudup, właśc.William Gaither Crudup[1] (ur.8 lipca1968 wManhasset) – amerykański aktor.
Urodził się wManhasset[2] w stanieNowy Jork jako drugi z trzech synów Georgann (z domu Gaither) i Thomasa Henry’ego Crudupa III[3]. Jego rodzina była pochodzeniaangielskiego, a także miała korzenieniemieckie iszkockie[4]. Jest wnukiem adwokata Billy’ego Gaithera zFlorydy. Ma dwóch braci (producentów filmowych: Tommy’ego (ur. 1966) i Brooksa (ur. 1971)). Jego rodzice rozwiedli się, gdy był małym chłopcem. Gdy miał osiem lat, wraz z rodziną opuścił Nowy Jork[5]; dorastał w stanieTeksas i naFlorydzie[6]. Uczęszczał do Hillcrest High School wDallas. W 1986 ukończył szkołę średnią Saint Thomas Aquinas High School w Fort Lauderdale. Naukę kontynuował naUniwersytecie Karoliny Północnej w Chapel Hill, na wydziale komunikacji.
Występował na scenie Lab!Theatre. W 1994 otrzymał dyplom ukończenia sztuk pięknych w Tisch School of the Arts przy Nowojorskim Uniwersytecie. Rok później debiutował na scenieBroadwayu w Lincoln Center Theater jako Byronic geniusz matematyczny płci żeńskiej w spektakluArkadia[7], który przyniósł mu nagrody Theatre World, Outer Critics Circle i Clarence Derwent.
Po raz pierwszy na dużym ekranie pojawił się w dwóch filmach – komedii muzycznejWoody’ego AllenaWszyscy mówią: kocham cię (Everyone Says I Love You, 1996) i dramacieBarry’ego LevinsonaUśpieni (Sleepers, 1996)[8] jako morderca.
W 1997 roku powrócił nabroadwayowską scenę w roli Solyonia w sztuceAntona CzechowaTrzy siostry, a rok później zagrał tytułową postać w przedstawieniuOedipus Rex. Jego głos został użyty w reklamieMasterCard „Priceless” (1997). Użyczył też głosu Ashitakowi, bohaterowi angielskiej wersji japońskiego filmu animowanegoKsiężniczka Mononoke (Princess Mononoke, 1999). Zebrał znakomite recenzje za kreację znanego wlatach 70. amerykańskiego długodystansowca Steve’a Prefontaine’a – który w wieku 24 lat zginął w wypadku samochodowym – w jednym z lepszych w historii kina sportowych biografiiPrzed metą (Without Limits, 1998)[9]. Za postać Pete’a Caldera, rywalizującego ze swoim przyjacielem (Woody Harrelson) naDzikim Zachodzie, wwesternieKraina Hi-Lo (The Hi-Lo Country, 1998) odebrał nagrodę National Board of Review. Uznanie zyskała także rola mistycznego gitarzysty Russella Hammonda w dramacie muzycznymCamerona CroweU progu sławy (Almost Famous, 2000)[10]. Rola 20-letniego włóczęgi FH, który brnie przez życie w stanachnarkotykowego odurzenia w dramacieSyn Jezusa (Jesus’ Son, 1999) została uhonorowana nagrodą na festiwalu filmowym wParyżu. Zagrał potem w komedii przygodowej fantasyDuża ryba (Big Fish, 2003), dramacie kostiumowymKrólowa sceny (Stage Beauty, 2004) jako Edward Kynaston, mistrzowski odtwórca teatralnych ról kobiecych w czasach, gdy mogli je odtwarzać tylko mężczyźni, oraz kasowym dreszczowcuMission: Impossible III (2006)[11] zTomem Cruise.
Był dwukrotnie nominowany do nagrodyTony za występ w sztucebroadwayowskiej –Człowiek słoń (The Elephant Man) w 2002 orazPoduszyciel (The Pillowman) zJeffem Goldblumem w 2005. Od października 2006 do maja 2007 występował w dziewięciogodzinnej trylogii brytyjskiego dramaturga Toma StoppardaUtopie (The Coast of Utopia) w Lincoln Center, zdobywając nagrodę Tony[12]. W 2018 jako tytułowy bohater spektakluHarry Clarke otrzymał nagrody teatralne: Lucille Lortel Award, Drama Desk Award, Obie Award i Outer Critics Circle Award[13].
W latach 1996–2003 związany był z aktorkąMary-Louise Parker[14], z którą ma syna Williama Atticusa (ur. 2004). Spotykał się także zClaire Danes (2004-2005)[15].
| Rok | Tytuł | Rola | Uwagi |
|---|---|---|---|
| 1996 | Uśpieni | Tommy Marcano | |
| 1996 | Wszyscy mówią: kocham cię | Ken Risley | |
| 1997 | Abbottowie prawdziwi | Jacey Holt | |
| 1997 | Grind | Eddie Dolan | |
| 1998 | Pętla | Teddy | |
| 1998 | Przed metą | Steve Prefontaine | |
| 1998 | Kraina Hi-Lo | Pete Calder | |
| 1999 | Księżniczka Mononoke | Ashitaka (głos) | angielski dubbing |
| 1999 | Syn Jezusa | FH | |
| 2000 | Przebudzenie miłości | Fielding Pierce | |
| 2000 | U progu sławy | Russell Hammond | |
| 2001 | Światowy podróżnik | Cal | |
| 2001 | Charlotte Gray | Julien Levade | |
| 2003 | Duża ryba | William „Will” Bloom | |
| 2003 | Królowa sceny | Ned Kynaston | |
| 2005 | Trust the Man | Tobey | |
| 2006 | Mission: Impossible III | John Musgrave | |
| 2006 | Dobry agent | Arch Cummings | |
| 2007 | Dedykacja | Henry Roth | |
| 2008 | Pretty Bird | Curtis Prentiss | |
| 2009 | Watchmen: Strażnicy | Jon Osterman / Dr. Manhattan | |
| 2009 | Wrogowie publiczni | J. Edgar Hoover | |
| 2009 | The Ballad of G.I. Joe | Zartan | krótkometrażowy |
| 2010 | Jedz, módl się, kochaj | Stephen | |
| 2011 | Thin Ice | Randy Kinney | |
| 2012 | Straż sąsiedzka | „Creepy Neighbor” | Cameo |
| 2013 | Więzy krwi | Frank Pierzynski | |
| 2014 | Bez kompasu | Sam Manning | |
| 2014 | The Longest Week | Dylan Tate | |
| 2014 | Glass Chin | J.J. Cook | |
| 2015 | The Stanford Prison Experiment | Dr. Philip Zimbardo | |
| 2015 | Spotlight | Eric MacLeish | |
| 2016 | Youth in Oregon | Brian Gleason | |
| 2016 | Jackie | Theodore H. White | |
| 2016 | 20th Century Women | William | |
| 2017 | Obcy: Przymierze | Christopher Oram | |
| 2017 | Liga Sprawiedliwości | Henry Allen[16] | |
| 2019 | After the Wedding | Oscar |
