Należy do najbardziej znanych przedsiębiorców okresu rewolucji informatycznej. Choć cieszy się powszechnym uznaniem[4][5][6], jego podejście do prowadzenia interesów jest krytykowane jako antykonkurencyjne, co w niektórych przypadkach znalazło potwierdzenie w wyrokach sądowych[7][8]. Od czasu, kiedy zgromadził swoją fortunę, Gates zaangażował się w szereg przedsięwzięć filantropijnych, przeznaczając duże sumy pieniędzy na potrzeby organizacji dobroczynnych i programów badań naukowych poprzez założoną w 2000fundację Billa i Melindy Gatesów.
W latach 1995–2007 zajmował pierwsze miejsce w corocznymrankingu magazynuForbes (The World’s Billionaires). Na szczyt listy wracał w 2009, 2014 i 2019 roku. W 2024 miał siódme miejsce, z majątkiem szacowanym na 128 miliardów dolarów.
Ma starszą siostrę, Kristi (Kristianne), i młodszą, Libby. Własne imię nosił jako czwarty w rodzinie, lecz znany był jako William Gates III lub „Trey”, ponieważ jego ojciec używał przyrostka „II”[9]. Niektóre źródła podają, że Maxwell założyła dla Gatesafundusz inwestycyjny na kwotę 1 mln dolarów[10]. Biograf, który w 1993 przeprowadzał wywiady z Gatesem i jego rodzicami, nie znalazł na to żadnego potwierdzenia i uznał tę historię za jedną z wielu plotek na temat pochodzenia majątku Gatesa[9] a sam Gates zaprzeczył temu w wywiadzie z 1994[11] i pośrednio, w jego własnej książceThe Road Ahead z 1995[12].
W szkole podstawowej był wyróżniającym się uczniem, szczególnie wmatematyce i innychnaukach ścisłych. W wieku 13 lat rozpoczął naukę wLakeside School, ekskluzywnym prywatnym liceum w Seattle. Kiedy był w ósmej klasie, matki uczniów z Lakeside za pieniądze uzyskane z urządzonej wyprzedaży staroci kupiłyterminalASR-33 i zarezerwowały czas dostępu do komputera należącego doGeneral Electric[9]. Gates zainteresował się programowaniem wBASICu na tym komputerze i aby móc poświęcić temu więcej czasu, został zwolniony z zajęć matematyki. Gdy dofinansowanie Mothers Club wyczerpało się, Gates wraz z innymi uczniami zaczęli poszukiwać czasowego dostępu do innych systemów, m.in. na minikomputerachDECPDP. Jednym z takich komputerów byłPDP-10 należący doComputer Center Corporation(inne języki) (CCC), do którego uczniom Lakeside zabroniono dostępu, kiedy złapano ich na wykorzystywaniu błędów w systemie operacyjnym, aby uzyskać bezpłatny czas komputerowy.
Pod koniec trwania zakazu uczniowie Lakeside (Gates,Paul Allen,Ric Weiland(inne języki) i Kent Evans) zaproponowali CCC, że będą wyszukiwać błędy w oprogramowaniu w zamian za bezpłatny dostęp do komputera. Zamiast korzystać z systemu przez zdalny terminal, Gates pracował w siedzibie CCC i sprawdzałkod źródłowy różnych programów, także napisanych w językach innych niż BASIC (były to m.in.Fortran,LISP ijęzyk maszynowy). Współpraca z CCC trwała do 1970, kiedy firma uległa likwidacji.
Rok później firmaInformation Sciences Inc. zatrudniła uczniów Lakeside do napisania w językuCOBOL programu służącego do zarządzania listą płac. Prócz czasu komputerowego młodzież otrzymała honorarium autorskie. W wieku 14 lat Gates podjął się z Allenem nowego przedsięwzięcia o nazwieTraf-O-Data(inne języki). Jego celem miało być stworzenie urządzenia do pomiaru ruchu ulicznego na bazie procesoraIntel 8008. Gates zarobił na tym20 000 dolarów, jednak, gdy wydało się, że ma 14 lat, przedsięwzięcie straciło początkową dynamikę[13][14].
Działał wZwiązku Skautów Amerykańskich, gdzie osiągnął drugi najwyższy stopieńLife Scout. Według niesprawdzonych informacji otrzymał 1590 punktów na 1600 możliwych na egzaminachSAT[15] (średni wynik dla całego kraju oscyluje wokół 1000 punktów).
Jesienią 1973 zapisał się naUniwersytet Harvarda z zamiarem otrzymanialicencjatu umożliwiającego ubieganie się o przyjęcie na wydział prawa[16],lecz wkrótce z tego planu zrezygnował[17]. Podczas pobytu na Harvardzie poznał swojego przyszłego wspólnika,Stevena Ballmera, którego w 2000 mianował dyrektorem generalnym Microsoftu. W tym samym czasie był współautorempublikacji naukowej na temat algorytmów z informatykiemChristosem Papadimitriou[18].
Po lekturze egzemplarza czasopisma „Popular Electronics” ze stycznia 1975, który przedstawiał na swoich łamachAltair 8800, Gates skontaktował się z firmąMITS, twórcą tego mikrokomputera i zawiadomił ich, że wraz z grupą znajomych pracuje nadinterpreterem językaBASIC na tę platformę[19]. W rzeczywistości, Gates i Allen nie posiadali mikrokomputera Altair i nie programowali na nim. Chcieli po prostu sprawdzić zainteresowanie firmy MITS tym tematem. W odpowiedzi prezes firmyEd Roberts zaprosił ich na próbną prezentację. Następnie w ciągu kilku tygodni stworzyli najpierwemulator Altaira, który uruchomili na minikomputerze, a potem napisali interpreter BASICa. Pokaz w siedzibie MITS wAlbuquerque udał się, co skutkowało podpisaniem przez programistów kontraktu z firmą na rozprowadzanie interpretera razem z mikrokomputerem pod nazwąAltair BASIC. Paul Allen został zatrudniony przez MITS[20], a Gates wziął urlop zHarvardu, aby z nim współpracować. Swoją powstałą w listopadziespółkę osobową nazwali „Micro-soft” (kontaminacja angielskich słówmicrocomputer – mikrokomputer isoftware – oprogramowanie)[20]. W ciągu następnego roku łącznik zniknął z nazwy przedsiębiorstwa i 26 listopada 1976 r. nazwa „Microsoft” została zarejestrowana wUrzędzie Patentów i Znaków Towarowych USA[20].
BASICMicrosoftu był popularny wśród komputerowych pasjonatów, jednak Gates odkrył, że nieoficjalnie („piracko”) dystrybuowana była także jego wczesna kopia. W lutym 1976 roku Gates opublikowałOpen Letter to Hobbyists(inne języki) w newsletterze MITS, twierdząc, iż MITS nie może kontynuować produkcji, dystrybucji i utrzymywania wysokiej jakości swoich produktów bez pobierania za nich opłat[21]. List wywołał krytyczne reakcje w środowisku programistów, jednak Gates pozostał w swym przekonaniu, iż twórcy oprogramowania powinni uzyskiwać zyski z jego sprzedaży. Pod koniec 1976 roku firma Microsoft uniezależniła się od MITS i w dalszym ciągu zajmowała się produkcją narzędzi programistycznych na różne systemy operacyjne.
W pierwszych latach istnienia Microsoftu wszyscy pracownicy mieli znaczny wpływ na działalność firmy. Gates zajmował się biznesową stroną działalności firmy, ale także nadal programował. Przez pierwsze pięć lat osobiście sprawdzał każdą linijkę kodu stworzoną przez firmę i często dokonywał w nim zmian, jeśli tylko uważał to za stosowne[22].
W 1980IBM zwrócił się do Microsoftu z propozycją napisania interpretera BASICa dla planowanego komputera osobistego –IBM PC. Gdy przedstawiciele IBM wspomnieli, że poszukują takżesystemu operacyjnego, Gates skierował ich do firmyDigital Research (DRI), twórców szeroko stosowanego systemu operacyjnegoCP/M[23]. Negocjacje IBM z Digital Research przebiegały opornie i ostatecznie nie osiągnięto porozumienia licencyjnego. Przedstawiciel IBM Jack Sams wspomniał o tym podczas następnego spotkania z Gatesem i polecił mu stworzenie akceptowalnego systemu operacyjnego. Gates postanowił wykorzystać86-DOS, podobny do CP/M system operacyjny, stworzony przezTima Patersona(inne języki) z firmySeattle Computer Products(inne języki) i przeznaczony do sprzętu komputerowego podobnego do PC. Microsoft wykupił za 50 tys. dolarów prawa do 86-DOS-a i zaadaptował go do użycia na komputerach osobistych. Gotowy produkt, nazwanyMS-DOS, firma dostarczyła do IBM. Umowa licencyjna zawarta przez przedsiębiorstwa dawała IBM prawo do sprzedaży i rozwijania systemu pod nazwąPC-DOS[24]. Gates nalegał, by umowa pozostawiała przy Microsofcieprawa majątkowe do systemu MS-DOS, ponieważ sądził, że inni producenci sprzętu komputerowego będą kopiować system IBM-u[25]. Tak się stało i sprzedaż MS-DOSu sprawiła, że Microsoft stał się jednym z głównych graczy w tym sektorze rynku[26].
Od założenia Microsoftu w 1975 do 2006 miał decydujący głos w strategii biznesowej firmy. Dążył do poszerzenia zestawu produktów Microsoftu, a gdy Microsoft zyskiwał dominującą pozycję, Gates zaciekle jej bronił. Wiele decyzji, które doprowadziły do oskarżeń o łamanie amerykańskiego prawa antymonopolowego w związku z praktykami biznesowymi Microsoftu, miało akceptację Gatesa. W sprawie sądowej z 1998 złożył zeznanie, które kilku dziennikarzy określiło jako wymijające. Kłócił się ze śledczymDavidem Boiesem(inne języki) o definicje słów, takich jak:konkurować,zainteresowany,pytać imy[27]. „BusinessWeek” zrelacjonował:
Początek zeznań pokazuje go jako dającego wymijające, pokrętne odpowiedzi i powtarzającego zwrot „nie pamiętam” tak często, że nawet sędzia przewodniczący zaczynał chichotać. Co gorsze, wiele z jego zaprzeczeń i usprawiedliwień było natychmiastowo obalanych przez prokuratorów dzięki wycinkom e-maili, które Gates wysyłał i odbierał.
Zeznania Gatesa były szeroko komentowane w prasie ze względu na wymijające odpowiedzi i tłumaczenie się brakiem pamięci[28]. Później tłumaczył, że swoimi zeznaniami opierał się staraniom Boiesa, który miał błędnie odczytywać znaczenie jego wypowiedzi i działań[29]. Pomimo zaprzeczeń Gatesa, sędzia orzekł, że Microsoft dopuścił się monopolizacji i niesprawiedliwej konkurencji, łamiąc tym samymustawę Shermana.
Jako dyrektor Gates regularnie spotykał się z wysokimi rangą kierownikami. Większość relacji z pierwszej ręki przedstawia go jako człowieka nieprzyjaznego, besztającego podwładnych za błędy dostrzeżone w ich strategiach biznesowych czy propozycje narażające długoterminowe interesy firmy na ryzyko[11][30][31]. Według doniesień zwykł krzyczeć na pracowników, nie pozwalając im kontynuować. Jego uwagi miały brzmieć „To najgłupsza rzecz, jaką kiedykolwiek słyszałem”[32] i „Dlaczego po prostu nie zrezygnujesz i nie dołączysz doKorpusu Pokoju?”[33] Gates jednak był także znany z wycofywania się ze swoich uwag, gdy spotykały się ze szczerymi i bezpośrednimi odpowiedziami[32]. Gdy podwładni zdawali się zwlekać, żartował: „Chcesz, bym zrobił to w weekend?”[34][35]
Rola Gatesa w Microsofcie przez większość czasu była kierowniczo-wykonawcza. Jednakże na początku był aktywnym autorem oprogramowania. Oficjalnie nie znajdował się w zespole programistów od czasu prac nadTRS-80 Model 100, ale pisał kod aż do 1989[34].
15 czerwca 2006 ogłosił, że przez najbliższe dwa lata będzie stopniowo wycofywał się z pełnionej przez siebie funkcji, by móc poświęcać więcej czasu na działalność dobroczynną. Swoje dotychczasowe obowiązki podzielił międzyRaya Ozziego(inne języki), któremu powierzył codzienne zarządzanie przedsiębiorstwem, iCraiga Mundiego(inne języki), który zajął się długofalową strategią Microsoftu[36][37]. Jedną z ostatnich inicjatyw Gatesa przed ogłoszeniem swojego odejścia było stworzenie w Microsofcie grupy zajmującej się oprogramowaniem dlarobotów.
W 1987 na konferencji prasowej firmy Microsoft naManhattanie poznałMelindę French. Ich ślub odbył się 1 stycznia 1994. Mają trójkę dzieci: Jennifer Katharine Gates (ur. 1996), Rory’ego Johna Gatesa (ur. 1999) i Phoebe Adele Gates (ur. 2002). 3 maja 2021, po 27 latach małżeństwa i 34 latach związku, rozstał się z żoną[38]. Przyczyny rozstania nie zostały upublicznione, a para przyznaje, że będzie współpracować w pracy charytatywnej[39].
Adrese-mail Gatesa jest opublikowany, w 2004 przyszło na niego ok. 4 mln e-maili, z czego większość byłaspamem[41]. Przedsiębiorca powiedział, że większość z tych e-maili „oferuje pomoc w wyjściu z długów lub w zostaniu bogatym, co mogłoby być śmieszne, gdyby nie było tak irytujące”[42].
Gates był pierwszym na liście 400 najbogatszych AmerykanówForbesa od 1993 do 2007 i pierwszym na liście miliarderów od 1995 do 2007, posiadając 58 mld dolarów amerykańskich. W 1999 majątek Gatesa przekroczył wartość 100 mld dolarów, w konsekwencji czego media zaczęły określać go jako „centymiliardera”[43]. Od 2000 wartość nominalna jego udziałów w Microsofcie malała ze względu na ogólny spadek cen akcji spółki, spowodowany pęknięciembańki internetowej i wielomiliardowymi darowiznami, jakie Gates przeznaczył na cele dobroczynne. W wywiadzie w maju 2006 Gates powiedział, że wolałby nie być najbogatszym człowiekiem na świecie, twierdząc, iż nie lubi związanej z tym zwróconej na niego uwagi[44].
Gates posiada kilka inwestycji poza Microsoftem, które w 2006 przyniosły mu zysk w wysokości 966 667 dolarów[45]. W 1989 założył firmęCorbis, zajmującą się grafiką. W 2004 został dyrektoremBerkshire Hathaway, zarządzanej przez jego wieloletniego przyjacielaWarrena Buffetta[46]. Jest klientemCascade Investment Group, przedsiębiorstwa zarządzania majątkiem.
WedługForbesa w 2007 szacunkowa wycena majątku Gatesa sięgała kwoty ponad 58 mlddolarów[47]. W 2008 znalazł się na trzecim miejscu listy, w 2009 powrócił na pierwsze miejsce rankingu z majątkiem wyliczonym na ok. 40 mld dolarów[48], w latach 2010–2013 plasował się na drugim miejscu listy, a w 2014 ponownie wrócił na pierwszą pozycję, z majątkiem w wysokości 76 mld dolarów[49][50]. W październiku 2019, po dwóch latach przerwy, ponownie został najbogatszym człowiekiem na świecie, jego majątek wynosił 110 mld dolarów[51]. W 2024 roku magazyn Forbes wycenił jego majątek na kwotę 128 mld dolarów, co dało mu siódmą pozycję[52].
W 2000 roku Gates założył wraz z żonąfundację Billa i Melindy Gatesów. Znaczny wpływ na to miała hojność i wielka filantropiaDavida Rockefellera, z którym Gates spotkał się kilkanaście razy[53]. Fundacja zapewnia środki na stypendia naukowe dla słabo reprezentowanych mniejszości, zapobieganieAIDS i innym chorobom powszechnym w krajachtrzeciego świata oraz na inne dobroczynne cele. W 2000 roku fundacja wspomogłaUniversity of Cambridge kwotą 210 mln dolarów do wykorzystania w ramach projektuGates Cambridge Scholarships. Fundacja podarowała też około 7 mld dolarów na różne cele. Według artykułu magazynu „Forbes” z 2004 roku, Gates przekazał w latach 2000–2004 na cele charytatywne ponad 29 mld dolarów. Jego darowizny są zwykle przytaczane jako wywołujące pokaźną zmianę w nastawieniu bogatych ludzi dofilantropii, która zaczęła stawać się wśród nich normą[54].
19 czerwca 2006 roku ogłosił, że przejdzie na niepełnoetatowe stanowisko w Microsofcie, porzucając codzienne zarządzanie działaniami w lipcu 2008 roku, aby bardziej skoncentrować się nafilantropii[55].
ToWarren Buffett, według Gatesa, skłonił go do poświęcenia się działalności charytatywnej[56]. Wkrótce potem Buffett ogłosił, że będzie wpłacał na rzecz Gates Foundation identyczne sumy jak Gates, do 1,5 mld dolarów na rok[57]. Po tym oświadczeniu Buffeta, 25 czerwca 2006 roku, Gates podarował mu kopięBogactwa narodówAdama Smitha.
Adam Smith, ojciec kapitalizmu i autor «Bogactwa narodów», wierząc mocno w wartość korzyści własnej dla społeczeństwa, rozpoczął swoją pierwszą książkę słowami: «Bez względu na przypuszczania, jakim samolubem może się człowiek stać, są jednak wyraźne zasady w jego naturze, dzięki którym los innych jest dla niego ważny i dzięki czemu szczęście innych jest mu niezbędne, mimo że to nie dostarcza mu nic więcej poza obserwowaniem radości innych».
Gates mówił raczej o „kreatywnym” niż „nieograniczonym” lubleseferycznym kapitalizmie.
Twórczy kapitalizm wiąże interes innych i nasz własny w sposób, który pozwala rozwinąć się obu. Ten silnik hybrydowy własnej korzyści i troski o innych może służyć znacznie większemu kręgowi ludzi, niż stworzony tylko przez własną korzyść lub troskę tylko o siebie.
13 marca 2020 roku Microsoft ogłosił, że Gates opuścił także zarząd, aby skupić się na działalności charytatywnej[59].
W lipcu 2022 potwierdził zobowiązanie, które przyjął inicjując kampanięThe Giving Pledge(inne języki), ogłaszając na swym kanale w Twitterze, że planuje przekazać „praktycznie cały swój majątek” fundacji i „opuścić listę najbogatszych ludzi świata”[60].
Według tygodnika„Time” Gates należy do 100 ludzi, którzy najbardziej wpłynęli na losy świata w XX wieku oraz był jednym ze 100 najbardziej wpływowych ludzi w latach 2004, 2005 i 2006. „Time” uznał także wspólnie Gatesa, jego żonęMelindę i wokalistę grupyU2Bono zaLudzi Roku 2005 w uznaniu ich działalności humanitarnej (określając ich mianem „Miłosiernych Samarytan”)[61]. Gates znalazł się także na 8. pozycji na liście „bohaterów naszych czasów” stworzonej w 2006 przez tygodnikNew Statesman[62].
W 1999 r. znalazł się na liście „Power list” „The Sunday Times”, został nazwany „CEO roku” przez „Chief Executive Officers magazine” w 1994, był pierwszy na liście „Top 50 Cyber Elite” magazynu „Time” w 1998, drugi na liście „Elite 100” magazynuUpside oraz był jednym ze 100 wpływowych ludzi w mediach (ang. „Top 100 influential people in media”) według „The Guardian” w 2001.
Wygłaszał przemówienia programowe na targach FallCOMDEX w 1983, 1985, 1988, 1990, 1994 i co roku od 1996 do 2003.
4 maja 2006 wraz z żoną otrzymaliNagrodę Księcia Asturii w dziedziniemiędzynarodowej współpracy w akcie uznania dla ich ogólnoświatowego wpływu na działania dobroczynne[68]. W listopadzie 2006 Gatesowie zostali odznaczenimeksykańskimOrderem Orła Azteckiego za ich międzynarodową filantropijną działalność w zakresie zdrowia i edukacji, w szczególności w ramach meksykańskiego programu „Un país de lectores”.
Droga ku przyszłości” (wraz z Nathanem Myhrvoldem i Peterem Rinerasonem), wydana w roku 1995[71],
Biznes szybki j@k myśl (wraz z Collinsem Hemingwayem), wydana w roku 1999[72],
Jak ocalić świat od katastrofy klimatycznej. Rozwiązania, które już mamy, zmiany, jakich potrzebujemy, wydana w roku 2021[73].
Pierwsze dwie pozycje omawiają obserwowane oczami doświadczonego informatyka i menedżera zmiany w technice (informatyce i pokrewnych) oraz jej rozwój, a także wpływ na kulturę. Szereg z przewidywań autorów – opisanych szczególnie w drugiej pozycji – zostało uznanych za bardzo trafne z perspektywy czasu (w szczególności dotyczące roli Internetu, urządzeń mobilnych, udoskonalanej interakcji człowiek-maszyna, a także sztucznej inteligencji)[74].
W animowanej komediiSouth Park: Bigger, Longer, Uncut Bill Gates zostaje zastrzelony przez generała po tym, jak podczas prezentacji ataku na Kanadę system operacyjny (Windows 98) się zawiesza. Z kolei w odcinku zatytułowanymA Song of Ass and Fire przejmuje on z powrotem stanowisko prezesa Microsoftu, zabijającSteve’a Ballmera[76].
W serialuSimpsonowie Bill Gates występował gościnnie w odcinku „Das Bus”, w którym chciał kupić firmę Homera.
W jednym z odcinków serialu „Marvin Marvin” produkcji Nickelodeon został wspomniany Bill Gates. Dziadek Henry’ego – George znalazł na lotnisku walizkę założyciela Microsoftu, a potem powiedział o tym swojemu wnukowi Henry’emu.
Libreciści Jordan Allen-Dutton i Erik Weiner oraz kompozytor Hal Goldberg przygotowywali musical o Billu Gatesie iStevie Jobsie zatytułowanyNerds://A Musical Software Satire. Prywatne przedstawienie odbyło się 30 lipca 2007[77].
↑David Shenk. Slamming Gates. „The New Republic”. 1998-01-26.brak numeru strony
↑Findings of Fact.United States v. Microsoft (1998).
↑abcStephen Manes, Paul Andrews: Gates: How Microsoft’s Mogul Reinvented an Industry and Made Himself The Richest Man in America. Touchstone, 1993.ISBN 978-0-671-88074-3. Brak numerów stron w książce
↑Randall E. Stross: The Microsoft Way. Perseus Books Group, 1997.ISBN 978-0-201-32797-7. Brak numerów stron w książce
↑Gates, Bill.Wywiad dla David Allison. Bellevue, WA. 1993.
↑JamesJ.ChposkyJamesJ.,TedT.LeonsisTedT.,Blue Magic: The People, the Power and the Politics Behind the IBM Personal Computer, Grafton, 1989,ISBN 978-0-246-13445-5. Brak numerów stron w książce
↑Michael Drummond: Zdrajcy imperium: jak trzech wojowników Microsoftu rozpętało rewolucję za murami tej fortecy (oryg. Renegades of the Empire). Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 2002.ISBN 83-204-2692-8. Brak numerów stron w książce
↑W opublikowanym 25 lutego 2006 roku w czasopiśmie „The Economist” artykule przeglądowym o filantropii zawarte zostało spostrzeżenie: „Media, które niegdyś zwykły zwracać niewielką uwagę na darowizny dobroczynne, dziś z zapałem podkreślają szczodrość najbogatszych...”.
↑BillB.GatesBillB.,NathanN.MyhrvoldNathanN.,PeterP.RinerasonPeterP.,Droga ku przyszłości (tytuł oryginalny: The Road Ahead), Warszawa: Wydawnictwo Studio Emka Ltd., 1995(pol.). Brak numerów stron w książce
↑BillB.GatesBillB.,How to avoid a climate disaster. The solutions we have and the breakthroughs we need, U.K. 2021,ISBN 978-0-241-44830-4,OCLC1226183064 [dostęp 2021-03-09]. Brak numerów stron w książce
Jennifer Edstrom, Marlin Eller: Barbarians Led by Bill Gates: Microsoft from the Inside. Henry Holt & Company, 1998.ISBN 978-0-8050-5755-3. Brak numerów stron w książce
Bill Gates: Business @ the Speed of Thought. Business Plus, 1999.ISBN 978-0-446-67596-3. Brak numerów stron w książce
Stephen Manes, Paul Andrews: Gates: How Microsoft’s Mogul Reinvented an Industry and Made Himself the Richest Man in America. Touchstone, 1993.ISBN 978-0-671-88074-3. Brak numerów stron w książce
.jpg)
.jpg)
.jpg)