Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Biecz

Na mapach:Ziemia49°43′52″N 21°15′14″E/49,731111 21,253889
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy miasta. Zobacz też:inne znaczenia tej nazwy.
Biecz
miasto wgminie miejsko-wiejskiej
Ilustracja
Ratusz,Kolegiata Bożego Ciała,Szpital św. Ducha,Muzeum Ziemi Bieckiej – Dom Z Basztą,Dom zbója Becza
Herb
Herb
Państwo

 Polska

Województwo

 małopolskie

Powiat

gorlicki

Gmina

Biecz

Data założenia

X wiek

Prawa miejskie

1257

Burmistrz

Mirosław Wędrychowicz

Powierzchnia

17,72[1] km²

Wysokość

281 m n.p.m.

Populacja (01.01.2024)
• liczba ludności
• gęstość


4313[1]
243,4 os./km²

Strefa numeracyjna

+48 13

Kod pocztowy

38-340

Tablice rejestracyjne

KGR

Położenie na mapie gminy Biecz
Mapa konturowa gminy Biecz, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Położenie na mapie powiatu gorlickiego
Mapa konturowa powiatu gorlickiego, u góry nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Biecz”
Ziemia49°43′52″N 21°15′14″E/49,731111 21,253889[2]
TERC (TERYT)

1205024

SIMC

0952752

Urząd miejski
Rynek 1
38-340 Biecz
Multimedia w Wikimedia Commons
Informacje w Wikipodróżach
Hasło w Wikisłowniku
Strona internetowa
BIP
Zobacz w indeksieSłownika geograficznego Królestwa Polskiego hasłoBiecz
Widok miasta z obwodnicy

Bieczmiasto w południowo-wschodniejPolsce, wwojewództwie małopolskim, wpowiecie gorlickim, siedzibagminy miejsko-wiejskiej Biecz. Leży nad rzekąRopą, na jednym ze wzgórzPogórza Karpackiego. Ze względu na bogatąhistorię często jest nazywane „perłą Podkarpacia” lub „małym Krakowem”. Bywa także określany jako „polskieCarcassonne”, dzięki zachowanym fragmentom średniowiecznych murów miejskich i zabudowy[3].

Według danychGUS z 1 stycznia 2024 r. miasto miało 4313 mieszkańców[1].

Byłmiastem królewskimKorony Królestwa Polskiego[4]. Miasto królewskie starostwa bieckiego w powiecie bieckimwojewództwa krakowskiego w końcu XVI wieku[5]. Biecz uzyskałprawo składu w 1616 roku[6]. Do połowy XVI wieku było jednym z największych w Polsce[7]. Przeżyło rozkwit w XIV i XV wieku dzięki posiadaniu statusu miasta królewskiego; od XVII w. zaczęło podupadać. Współcześnie jest niewielkim turystycznym miasteczkiem o malowniczym położeniu[8] z licznymi zabytkami[3].

W Bieczu działają zakłady przemysłu metalowego i drzewnego. Ma stację kolejową. Honorowym Patronem Miasta i Gminy Biecz jest od 2007 rokuśw. Jadwiga Andegaweńska.

Położenie

[edytuj |edytuj kod]
Widok znad rzekiRopy na Stare Miasto
Plan Biecza

Biecz leży wObniżeniu Gorlickim naPogórzu Karpackim w południowej części Polski, w odległości ok. 35 km od granicy zeSłowacją oraz ponad 100 km od granicy zUkrainą. Powierzchnia miasta wynosi 17,72 km² (1 stycznia 2024)[1]. Biecz zajmuje ok. 18% powierzchni gminy oraz ok. 1,8% powierzchni powiatu gorlickiego.

Miasto jest położone w obrębie historycznejMałopolski wziemi krakowskiej. W języku potocznym ze względu na znaczenie Biecza w okresie jego świetności mówiono o rozległej ziemi bieckiej (łac. Terra Biecensis)[9].W latach 1975–1998 wwoj. krośnieńskim.

Biecz graniczy zBinarową,Głęboką,Grudną Kępską,Korczyną,Libuszą orazStrzeszynem. Najbliższym miastem są oddalone od Biecza o ok. 8 kmGorlice, siedziba władz powiatu gorlickiego, w obrębie którego się znajduje. Nieco dalej leżyJasło, ok. 21 km na wschód od Biecza. Biecz znajduje się ok. 45 km na zachód odKrosna, 50 km na wschód odNowego Sącza, 55 km na południe odTarnowa, 90 km na południowy zachód odRzeszowa i 125 km na południowy wschód odKrakowa[10].

Dzielnice miasta

[edytuj |edytuj kod]

Podział według jednostek pomocniczych gminy

[edytuj |edytuj kod]
Bieckie jednostki pomocnicze gminy

W Bieczu znajdują się 3jednostki pomocnicze gminy, funkcjonujące jako komitety osiedlowe[11]. Są to[12]:

  • Jednostka pomocnicza nr 1, w której skład wchodzą ulice: Ariańska, Barianów-Rokickich, Binarowska, Bochniewicza,Grodzka, Grunwaldzka, Harta, Kazimierza Wielkiego, Kolejowa, Kromera, Królowej Jadwigi, Krzemińskiego, Ligęzów, Nęckówka, Parkowa, Piekarska, 3 Maja,Podwale, Potockiego, Reformacka,Rynek, Skłodowskiej, Słoneczna, Tumidajskiego, Tysiąclecia, Wapniska oraz Węgierska.
  • Jednostka pomocnicza nr 2, w której skład wchodzą ulice: Belna Dolna, Belna Górna oraz Załawie.
  • Jednostka pomocnicza nr 3, w której skład wchodzą ulice: Przedmieście Dolne oraz Przedmieście Górne.

Na czele zarządu osiedla stoi przewodniczący. W skład wchodzi jeszcze od pięciu do dziewięciu osób wybieranych co 4 lata po wyborach do Rady Miejskiej podczas zebrania mieszkańców[13][14][15].

Podział historyczny i nieformalny

[edytuj |edytuj kod]
Bieckie przedmieścia
Osiedle przy ulicach Tysiąclecia, Skłodowskiej, Królowej Jadwigi i Słonecznej

Oprócz podziału formalnego, wykorzystywanego głównie w kwestiach urzędowych, w świadomości mieszkańców istnieje mający źródła w historii podział nadzielnice – pomimo że oficjalnie w Bieczu podział na nie nie funkcjonuje. Część miała do połowy XIX wieku własne samorządy, na czele których stali wójtowie[16]. Często od nazw tych dzielnic pochodzą nazwy ulic, np. ulica Przedmieście Dolne. Dawniej tereny leżące poza murami miasta traktowane były jako przedmieścia[17]. Ponieważ cechy rzemieślnicze i późniejsze zakłady przemysłowe takie jak np. warsztaty sukiennicze i płóciennicze[18], oraz ogrody i folwarki[16] mieszczańskie lokowane były na przedmieściach, były one bardzo rozległe od czasów średniowiecznych i takie są do chwili obecnej. W 1581 przedmieścia zajmowały ponad 33łany (około 1500morg, prawie 600ha), z czego 28 łanów należało do miasta, a pozostałe 5 dostarostwa bieckiego[19].

Stara część miasta wydzielana jest jako dzielnica, ponieważ jest oddzielona od pozostałych murami miasta lub ich pozostałościami. Na południe od centrum miasta leży Załawie, leżące na prawym brzegu Ropy, w przeciwieństwie od starówki, która rozciąga się wzdłuż lewego brzegu. Nazwa wzięła się od położenia – Załawie leżało w stosunku do miasta za rzeką Ropą, czyli „za ławą”, która miała je łączyć. O dzielnicy tej wspomniano już w 1945[17]. Częścią folwarku na Załawiu była dawniejKorczyna, która obecnie jest oddzielną wsią[20]. Kolejną dzielnicą jest Podwale, którego nazwa pochodzi odwałów leżących przymurach miejskich. Przez nią częściowo prowadziulica Podwale, biegnąca na północ od starówki.

Pozostała część przedmieść była dawniej dzielona na część górną i dolną. Przedmieście górne składało się z Harty, Wapnisk i Noszalowej, natomiast w skład przedmieścia dolnego wchodziły Kurpiel i Belna[16]. Na północny wschód od centrum działały piece do wypalaniawapna, od których pochodzi nazwa Wapniska[19]. Od wzgórza Harta leżącego na południe od Wapnisk nazwano ulicę Harta.

Przedmieścia bieckie rozciągały się jednak głównie na wschód od obwarowanego miasta, na płaskich terenach doliny Ropy. Na lewym brzegu znajduje się Kurpiel. Jego dolna część obejmuje obecne osiedle wzdłuż ulicy Przedmieście Dolne i częściowo wzdłuż ulicy Kazimierza Wielkiego, górna część to osiedle wzdłuż ulicy Przedmieście Górne. Jego najbardziej zachodnią częścią jest Osiedle Górne przy ulicach Tysiąclecia,Skłodowskiej,królowej Jadwigi oraz Słonecznej, na którym znajduje się 91 jedno- i dwurodzinnych domów oraz budynki użytku publicznego, m.in. poczta i placówki oświatowe. Na północ od tego osiedla leży Nęckówka[21], jeden ze słabiej zaludnionych obszarów miasta z polami uprawnymi, sadami i lasami. Na południe od Osiedla Górnego jest osiedle 10 bloków mieszkalnych przy ulicy Parkowej.

Belna położona jest na południowy wschód od Biecza, od którego oddziela ją Ropa. Stanowiła w pewnym sensie samodzielną jednostkę gospodarczą, chociaż administracyjnie należała do przedmieść bieckich. Był tamfolwark należący dostarostów bieckich. Belna miała charakter rolniczy. Na jej terenie są nieczynneszyby naftowe[16]. Ukształtowanie terenu dzieli Belnę na Dolną i Górną w obrębie jednostki pomocniczej nr 2.

Środowisko naturalne

[edytuj |edytuj kod]
RzekaRopa

Przez miasto przepływa rzekaRopa oraz kilka mniejszych cieków, między innymi potokSitniczanka płynący przez Nęckówkę i Przedmieście Dolne i kończący swój bieg na Belnej[22]. W mieście jest też kilka mniejszych potoków uchodzących do Ropy, m.in. potok Zadziurze płynącyPodwalem przy centrum miasta[23], płynący przy południowej granicy miasta (okolice Ścibórki i wzgórza Harta) dopływ Strzeszynianka[24] oraz dopływ z Głębokiej uchodzący do Ropy w okolicach Belnej[25]. Sama Ropa w XIX wieku płynęła bezpośrednio pod miastem. Zmieniła jednak koryto, a tam, gdzie płynęła wcześniej, obecnie biegnątory kolejowe. Stary przebieg rzeki widać m.in. na XIX-wiecznych litografiach[26].

Na terenie Biecza w okolicy są złożaropy naftowej[27]. Biecz jest jednym z punktów na trasie Galicyjskiego Szlaku Naftowego[28][29]. Pomimo małej powierzchni różnice względne w mieście wynoszą ponad 120 metrów: najwyższe wzniesienie jest położone 368,7 mn.p.m., a najniższy punkt leży na wysokości 243 m[25].

Średnia roczna temperatura wynosi około 6 °C, w lipcu – średnio około 17 °C, a w styczniu – −5 °C. Średnia sumaopadów w skali roku nie przekracza 900 mm. Zimą pokrywa śnieżna utrzymuje się ok. 100 dni, średnio ma grubość ok. 15 cm[30].

Przyroda

[edytuj |edytuj kod]

W okresie polodowcowym na okolicznych terenach występowała rzadka dziśkosodrzewina icisy. Z czasem pojawiały się lasy modrzewiowo-sosnowe oraz jodłowo-bukowe. Do rzadkości należy też występujący na terenie Biecza i okolickasztanowiec. W okolicy starych dworów i kościołów występują stare okazydębów ilip uznane za pomniki przyrody. Flora okolic Biecza jest różnorodna; występują m.in.wierzby,leszczyna,jodły,jesiony ibrzozy. Wpodszycie okolicznych lasów występują m.in. jeżyny, poziomki oraz trawy i zioła. Można także znaleźć będące pod ochronąprzebiśniegi,wawrzynka wilczełyko,lilię złotogłów,kłokoczkę południową,tojad mołdawski istorczyki.

W okresie międzywojennym w okolicy występowały liczniemotyle, wiele okazów znajduje się wMuzeum Motyli w Bochni; zachowało się stosunkowo niewiele żyjących gatunków[31].

W mieście jest 271 ha lasów (15,22% całej powierzchni miasta). Po zachodniej stronie miasta znajduje się jeden z większych bieckich lasów – Grodzki Las[32]. W mieście są dwa zieleńce o łącznej powierzchni 3,9 ha[33], z których większy jest park miejski przy ulicy Parkowej[34]. Powierzchnię miasta zajmują także tereny zieleni użytkowej o powierzchni 1,5 ha[33] oraz 70 m żywopłotów[35].

Struktura powierzchni miasta

(30 lipca 2004)[36]

Wyszczególnienieha%
Użytki rolne133074,72
Lasy i zadrzewienia27115,22
Wody201,12
Tereny zabudowane754,22
Tereny komunikacyjne774,33
Nieużytki70,39
Tereny pozostałe0,00

Demografia

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Rozwój demograficzny Biecza.
Struktura ludności
dane z 31 XII 2010[37]
OpisOgółemKobietyMężczyźni
Jednostkaosób%osób%osób%
Populacja4573100237051,8220348,2
Gęstość zaludnienia258,2133,8124,4
Wykształcenie
dane zNarodowego Spisu Powszechnego z 2002 roku[38]
BrakPodstawoweZawodoweŚredniePolicealneWyższe
Osób13712159651094207358
Kobiet96682370608146210
Mężczyzn4153359548661148


Biecz liczy prawie 5 tysięcy mieszkańców, plasuje się na 44. miejscu pod tym względem wśród miastwojewództwa małopolskiego. Wraz z rozwojem miasta wzrastała liczba jego mieszkańców. W XIV wieku parafia biecka, wraz z okolicznymi wsiami liczyła 522 osoby. Dane z najstarszej księgi sądowniczej Biecza z lat 1388–1398 jednak wskazują na liczbę mieszkańców wynoszącą ponad 3 tysiące. W połowie XVI w. było ich ok. 3700 osób, a w pierwszej połowie XVII w. ok. 1800 osób[39].

W pierwszej połowie XVI w. Biecz pod względem wielkości i liczby domów był zaliczany do największych miast Polski[7]. Po wojnach szwedzkich, licznych zarazach i pożarach liczba mieszkańców zaczęła spadać. W 1721 miała miejsce największa zaraza, po której pozostało ok. 30 mieszkańców. Na pamiątkę zbudowano kapliczkęśw. Michała[40]. W czasie zaborów miasto powoli się rozwijało.II wojna światowa przyniosła znaczne straty wśród mieszkańców. Na skutek przesiedleń m.in. zJasła Biecz w 1944 liczył 5973 mieszkańców – najwięcej w jego historii[41].

W ostatnich latach ludności zaczęło ubywać. Tendencja spadkowa charakteryzuje procesy migracji do większych miast i za granicę, spowodowane głównie dużym bezrobociem i brakiem wyższych uczelni. Miasto miało 4564 mieszkańców (31 grudnia 2010)[37].

W Bieczu na 100 mężczyzn przypada 108 kobiet. W większości przedziałów wiekowych zauważalna jest większa proporcja kobiet. Przewaga mężczyzn występuje tylko w przedziałach: 10–24 oraz 30–39[37].

Piramida wieku mieszkańców Biecza w 2014 roku[42].

Toponimia

[edytuj |edytuj kod]
Królowa Jadwiga często gościła w Bieczu, fundatorSzpitala św. Ducha, Honorowy Patron Miasta i Gminy Biecz
Renesansowydom Barianów-Rokickich według „Tygodnika Ilustrowanego” z 25 lipca 1868 r.
Biecz około 1617 na rycinie z dziełaGeorga Brauna iFranza Hogenberga
Maksymilian Fajans,Biecz nad rzeką Ropą, 1875–1883
Wjazd do Biecza od wschodu w 1900 r.

Utrwalone w historycznych notatkach próby zapisu nazwy miasta to:Beyech, Begech, Begecz, Begesz, Beyecz, Beecz, Beycz, Byecz orazBeiech[43]. Pojawiają się one najwcześniej w XI wieku w dokumentach klasztoru tynieckiego[44]. Te z wieków od XII do XIV świadczą o tym, że pierwotna nazwa brzmiałaBiejecz. W dokumencie Konrada Mazowieckiego z 1228 dotyczącym sprowadzenia Krzyżaków do Polski[44] spisanym na bieckim zamku nazwa Biecz występuje w formieBeze. W XIII wieku powstała formaBiejcz, którą można było spotkać jeszcze w XVII wieku. Dalsze uproszczenie nazwy doprowadziło do powstania współczesnej formyBiecz.

Kazimierz Rymut i inni językoznawcy wywodzą tę nazwę od niepoświadczonej historycznienazwy osobowejBiejek, której istnienie jednak ma potwierdzać także nazwa wsiBiejków. Ponieważ nazwa tyczy się starej miejscowości, nie można jej wiązać z chrześcijańskim imieniemBenedykt. Nazwa osobowaBiejek pochodziła prawdopodobnie od słowiańskich imion złożonych naBie-, typuBiezdziad. Natomiast sama nazwaBiejecz stanowi formęprzymiotnika dzierżawczego powstałą poprzez dodanie przyrostka-jь[45].

Mniej prawdopodobne jest, że nazwa pochodzi odBeskidów, jednak takie teorie też istnieją. Według nowej hipotezy nazwaBiejecz łączona jest z pospolitym wyrazem, oznaczającym w dialektach zachodniosłowiańskich stary gród[43].

Pochodzenia nazwy miasta szuka się też w legendach. Jedna z nich mówi o legendarnym plemieniu Biesów zamieszkującym Beskidy[43]. Druga z legend za źródło nazwy wskazuje zbója Becza, który miał grasować na tych terenach[a].

Historia

[edytuj |edytuj kod]
 Osobne artykuły:Historia BieczaKalendarium historii Biecza.

Okolice Biecza były zamieszkiwane przez człowieka w czasachneolitu oraz w okresiekultury łużyckiej[46]. Na wzgórzu leżącym nieopodal obecnego centrum miasta w XIII w. wybudowano zamek, jeden z trzech w Bieczu[47]. Pierwsze wzmianki o mieście znajdują się w kroniceThietmara z Merseburga.

Osada otrzymałaprawa magdeburskie w 1257, najprawdopodobniej odBolesława Wstydliwego[48]. Prawo to potwierdziłKazimierz Wielki w 1363[49]. W 1306 miasto stało się miastem królewskim[50]. Czasy Jagiellonów, dzięki licznym przywilejom nadawanym m.in. przezKazimierza Wielkiego i kolejnych panujących, są okresem dalszego rozkwitu miasta.

Biecz pełnił funkcję ośrodka administracyjnego i sądowniczego, był siedzibąkasztelanii[39]. W drugiej połowie XIV w. utworzono także rozległypowiat biecki[51] i zlokalizowanosądy grodzkie iziemskie. ObokKrakowa iNowego Sącza miasto było siedzibą sądu wyższego prawa magdeburskiego[51]. Do powiatu bieckiego w XVII w. należało 11 miast i 264 wsie. W Bieczu znajdowały się trzy zamki i dwór królewski, wszystkie stanowiły rezydencje królewskie. Przebywali w nich wielokrotnie królowie z dynastiiPiastów iJagiellonów. Miasto było także przez wiele wieków ośrodkiem wymiany gospodarczej. Posiadał korzystne warunki rozwoju na skrzyżowaniu dróg handlowych[50]. Najbardziej ożywione stosunki handlowe łączyły Biecz z Węgrami. Przez miasto przewożono duże ilościwina węgierskiego. Utrapieniem byli jednakbeskidnicy utrudniający handel[51]. Biecz posiadał więc prawo miecza. Wyroki były zazwyczaj surowe –kara śmierci oraz różne rodzaje tortur. Kat biecki obsługiwał także okoliczne miasta. W Bieczu szybko rozwijały się też handel i rzemiosło[52]. W XIV w. występowało 30 rodzajów rzemiosł. Najliczniejsze byłysukiennictwo ipłóciennictwo. Rozwijała się także kultura materialna i umysłowa. W Bieczu przebywali także wybitni artyści i pisarze, m.in.Jan Matejko iStanisław Wyspiański[53]. Sławę Biecza utrwalali poeci, malarze i rysownicy.

W najtrudniejszym okresie walk o zjednoczenie Polski na bieckim zamku przebywałWładysław Łokietek wraz z całym dworem[54]. Było to od września 1311 do kwietnia 1312. Stąd wzięła się tradycja, że Biecz wówczas był stolicą Polski[54].

Od przełomu XIV i XV w. aż do rozbiorów, Biecz był siedzibą sądów szlacheckich: ziemskich i grodzkich[55]. W 1569 roku Biecz uzyskałprzywilejde non tolerandis Judaeis[56]. Od połowy XVII w. miasto zaczęło podupadać; spustoszenia dokonałpotop szwedzki, zarazy i pożary[7], podupadał też handel winem[52] oraz rzemiosło. Kres świetności miasta nastąpił wraz zI rozbiorem Polski, kiedy Biecz znalazł się wzaborze austriackim, oraz likwidacją powiatu bieckiego i sądownictwa grodzkiego[57]. Połowiczne środki w postaci licznych fundacji nie zapobiegły upadkowi miasta[58].Habsburgowie sprzedali więc miasto rodzinieSiemieńskich, na skutek czego utraciło ono status królewski. Początkowo zyskało dzięki temu pewną stabilizację. Pod koniec XIX w. nastąpiło ożywienie gospodarcze. W okolicach Biecza zaczął rozwijać sięprzemysł petrochemiczny[41]. Ożywienie gospodarcze i napływ kapitału do Biecza wpłynęły korzystnie na poprawę wielu dziedzin życia – powstałakolej, powoli odradzało sięszkolnictwo i życiekulturalne miasta. Wielki pożar, który wybuchł 12 maja 1903[58][59], nie powstrzymał rozwoju gospodarki i kultury. Założono Czytelnię Ludową, Bieckie Kółko Rolnicze orazdrużynę skautową, utworzono też Oddział Abstynentów Eleuteria.

I wojna światowa nie wyrządziła większych szkód miastu. Wdwudziestoleciu międzywojennym Biecz ponownie zaczął się rozwijać. Założono Związek Młodzieży Polskiej, Oddział Związku Strzeleckiego, a Towarzystwo Przyjaciół Biecza zaczęło organizować życie kulturalne miasta i doprowadziło do powstaniaMuzeum Ziemi Bieckiej. Wybuch kolejnej wojny położył kres wszelkim przejawom życia kulturalnego.II wojna światowa przyniosła znaczne straty wśród mieszkańców. Zniszczeniu uległy też liczne obiekty kulturalne oraz gospodarcze. Podczas okupacji hitlerowskiej, w październiku 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 1700 Żydów. Podczas likwidacji getta 17 sierpnia 1942 roku część została zamordowana a pozostałych wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu[60]. W latach 1942–1943 hitlerowcy dokonywali tutaj licznych egzekucji na Żydach. W Bieczu i okolicach działał silnie rozwinięty ruch oporu, dokonywane były liczne akcje zbrojne i sabotażowe[41].

Po wojnach oblicze Biecza zaczęło się zmieniać. Po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do odbudowy szkolnictwa i kultury w mieście[61]. Zaczęto dbać także o zabytki[62]. Obecnie w Bieczu nadal prowadzi się prace konserwatorskie, m.in. przy szpitalu św. Jadwigi, oraz remontowana jest kamienna kapliczka związana zjedną z legend bieckich. Biecz staje się coraz atrakcyjniejszym turystycznie miastem. W tym mieście odbywały się VIIIMałopolskie Dni Dziedzictwa Kulturowego, Biecz został wytypowany do udziału w finale konkursu „Wielkie Odkrywanie Małopolski”. Miały tu też miejsce uroczystości związane ze sprowadzeniem relikwii Świętej Jadwigi Królowej oraz nadaniem jej Honorowego Patronatu Miasta i Gminy Biecz[63].

W maju i czerwcu 2010 Biecz i okolice nawiedziła powódź, która spowodowała spore zniszczenia infrastruktury drogowej i zalania terenów mieszkalnych[64][65].

Architektura

[edytuj |edytuj kod]
Plan miasta w średniowieczu
Zabytki Biecza:
1. Fundamenty zamku na Górze Zamkowej
2. Kościół Bożego Ciała
3. Baszta kowalska
4. Dom Barianów-Rokickich wraz z basztą radziecką
5. Kromerówka
6. Ratusz z wieżą
7. Dawna Synagoga
8. Gród starościński
9. Szpital św. Ducha
10. Klasztor franciszkanów
11. Szczątkowy kirkut
Kolegiata Bożego Ciała
Kościół i klasztor oo. franciszkanów
Bieckiratusz

Obiekty zabytkowe Biecza

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Zabytki w Bieczu.

W XV i XVI w. powstawało wiele obiektów architektonicznych o charakterze publicznym oraz okazałych kamienic mieszczańskich[66][9]. W mieście w czasach świetności było siedem kościołów.

Do obiektów zabytkowych Biecza wyróżnionych wrejestrze zabytków województwa małopolskiego należą[67]:

Obiekty historyczne Biecza

[edytuj |edytuj kod]

W Bieczu znajduje się też wiele innych obiektów, które – mimo że nie widnieją na liście zabytków – pełnią funkcję historyczną bądź kulturową. Do tychże obiektów należą:

  • zasypane fundamenty zamku na Górze Zamkowej zburzonego w 1475 r. ze względu na bezpieczeństwo miasta[47],
  • kompleks murów obronnych, do którego należą fragmentaryczne odcinki murów miejskich, trzy baszty (Kowalska, Rzeźnicka i Radziecka) oraz położone niedaleko kościoła, odkryte w 1964 roku fundamentybarbakanu, jednego z trzech znanych w Polsce[69],
  • pozostałe kapliczki: kapliczka św. Michała Archanioła pod klasztorem, kapliczka pw. Najświętszej Marii Panny z XVIII w., kapliczka znajdująca się nieopodal stacji kolejowej[40] oraz gotycka kapliczka zw. Szubienicą[70],
  • szczątkowy kirkut przy ul. Tysiąclecia, na którym znajduje się kilkanaście macew, i mogiły zbiorowe z czasów wojny, zniszczony podczasII wojny światowej[71],
  • kościół cmentarny pw. św. Piotra, leżący na południowy zachód od starego miasta. Pierwotny kościół istniał już w XIV w.; pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 1484. Obecny kościół jest bezstylowy, pochodzi z pierwszej połowy XIX w. We wnętrzu ołtarz główny z obrazem Chrystusa dającego klucze św. Piotrowi, pędzla Jerzego Salomona[72].

Pomniki

[edytuj |edytuj kod]
  • TablicaGrunwaldzka umieszczona na Górze Zamkowej w 2010 z okazji sześćsetnej rocznicybitwy pod Grunwaldem[73],
  • Tablica poświęcona pamięcipomordowanym Żydom umieszczona na zewnętrznej ścianie synagogi bieckiej[74],
  • Tablica poświęconaAdamowi Mickiewiczowi umieszczona na zachodniej ścianie wieży ratuszowej z okazji setnej rocznicy urodzin Mickiewicza[75],
  • Tablica poświęcona papieżowiJanowi Pawłowi II umieszczona na zachodniej ścianie wieży ratuszowej w 1992[75],
  • Pomnik biskupa Marcina Kromera znajdujący się w centrum placu im. Marcina Kromera, przedstawiający jego popiersie[76],
  • PomnikStanisława Wyspiańskiego znajdujący się przed Liceum Ogólnokształcącym im. Stanisława Wyspiańskiego[77],
  • Pomnik harcerski znajdujący się koło kościoła Bożego Ciała poświęcony pamięci bieckich harcerzy poległych podczas pierwszej i drugiej wojny światowej[78].

Cmentarze

[edytuj |edytuj kod]
 Z tym tematem związana jest kategoria:Cmentarze w Bieczu.
Cmentarz nr 106
Cmentarz nr 109

W Bieczu istnieje 5 cmentarzy z okresu I wojny światowej:

Wszystkie cmentarze w tych okolicach były projektuHansa Mayra[84].

W Bieczu jest także cmentarz komunalny, który znajduje się za miastem, na Harcie. Chowani są tutaj parafianie z okolicznych kościołów[85].

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]
Ulica Grodzka

Biecz jest ośrodkiem turystycznym[8]. W Bieczu jest jedenhotel (1-gwiazdkowy hotel Grodzka), schronisko młodzieżowe na ul. Parkowej orazrestauracje i bary[86]. W Bieczu funkcjonowała upadła już wytwórnia pieczywa cukierniczegoKasztelanka, która specjalizowała się produkcjipierników. Miasto jest ośrodkiem drobnego przemysłu – znajduje się tutajtartak, dwa zakłady galanterii drzewnej i zakłady przemysłu metalowego: Spółdzielnia Metalowo-OdlewniczaOgniwo produkujący piece[87] oraz Spółdzielczy Zakład Usługowo-Produkcyjno-Handlowy „KR” produkujący elementy ogrodzeń i kontenery na odpadki.

W mieście funkcjonujeBank Spółdzielczy w Bieczu, mający swoje oddziały oraz filie w szesnastu okolicznych miastach i wsiach[88]. W 2008 roku bank ten był piątym pod względem wielkości bankiem spółdzielczym w województwie małopolskim[89]. W Bieczu działa też filiabanku Pekao S.A.

W mieście funkcjonuje kilkadziesiąt sklepów. W 2006 roku otworzono centrum handlowe Pasaż Biecki, w którym mieści się także sklep dyskontowy.

W poniedziałki w godzinach rannych w Bieczu odbywają się targi. Targowisko mieści się na placu przy ulicy Tumidajskiego. Do Biecza zjeżdżają się wtedy handlarze i okoliczni rolnicy, czyniąc z tej części miasta bardzo ruchliwe miejsce.

W Bieczu znajdują się dwa niepubliczne ośrodki zdrowia[90] i pięć aptek[91].

Ochrona środowiska

[edytuj |edytuj kod]

W Bieczu działa mechanicznaoczyszczalnia ścieków, która według projektów jest w stanie oczyścić 515 m³ ścieków na dobę[92]. Wszystkieodpady komunalne, o łącznej masie 1583 ton (z czego ponad 1173 tony pochodziły z gospodarstw domowych), zostały zgromadzone nawysypisku znajdującym się tuż za granicami miasta.

W Bieczu zużycie wody w 2010 wyniosło 57,4 dam³/rok. W roku tym eksploatacja sieci wodociągowej na gospodarstwa domowe wynosiła 35,1 dam³/rok[93].

Kultura

[edytuj |edytuj kod]
Biblioteka miejska

W mieście działa Miejska i Gminna Biblioteka Publiczna, powstała w 1949 r. Jej zbiory liczą 28 312 woluminów (dane[94] z 2005). Biblioteka gromadzi książki dla dorosłych,młodzieży i dzieci,literaturę popularnonaukową, a także wydawnictwa informacyjne i regionalne. Biecka biblioteka rejestruje rocznie ponad 4 tys. czytelników[94].Od 1980 roku w Bieczu działa Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury, którego siedzibą jest budynek kina „Farys” przy ul. Kazimierza Wielkiego 13. Placówka prowadzi działalność kina oraz stałe zajęcia z zakresu tańca, muzyki, plastyki, rzeźby.

W mieście funkcjonują też różne organizacje pozarządowe i społeczne. Od 1999 działa Klub Inteligencji Twórczej, organizujący wernisaże w piwnicy Domu Zbója Becza, w Muzeum Ziemi Bieckiej oraz w piwnicach pod ratuszem. W Bieczu funkcjonuje Towarzystwo Kulturalne Biecza i Regionu im. bpa Marcina Kromera[95]. Głównym celem jego działalności jest działalność kulturalno-oświatowa i ochrona zabytków. Funkcjonuje tu także Towarzystwo Przyjaciół Biecza i Ziemi Bieckiej, działające od 1993 jako kontynuator Towarzystwa Przyjaciół Biecza, mające na celu szerzenie wśród mieszkańców wiedzy historycznej i kulturalnej. W Bieczu działają też m.in.: Chór Mieszany Kolegiaty pw. Bożego Ciała, Klub Seniora, Koło Gospodyń Wiejskich, Ochotnicza Straż Pożarna i Automobilklub Biecki.

Biecz był motywem w kilku utworach literackich, tj. w wierszuMirona Białoszewskiego „Średniowieczny gobelin o Bieczu”[96] oraz w 3 wierszachFilipa Szreniawskiego.

Muzeum Ziemi Bieckiej

[edytuj |edytuj kod]
Dom z Basztą

Muzeum Ziemi Bieckiej powstało w 1953 r. w ramach działalnościPTTK[62]. Muzeum dzieli się na 3 oddziały:

  • Oddział wKromerówce – zbiory tego oddziału obejmują zabytkikultury materialnej, ludowej,sztuki inumizmatyki. Najstarszymi eksponatami sątoporki i siekierki z okresuneolitu oraz ułamki naczyń[97]. W muzeum znajdują się także monety rzymskie i bizantyjskie, pochodzące z odkryć archeologicznych na Górze Zamkowej średniowiecznaceramika,groty strzał,łyżka i topór, a także naczyniagliniane i kafle. Kolejnymi ekspozycje przedstawiają stare narzędzia pracy oraz dokumentycechowe, starearmaty, kule kamienne, a także wystawy obrazujące życie dawnych mieszczan.
  • Oddział wDomu z Basztą – Na parterze baszty znajduje się zrekonstruowana salaaptekarska. Ekspozycja obrazującą dzieje aptekarstwa na Podkarpaciu, oprócz sali aptekarskie obejmuje też zaplecze i piwnice. Na wyższych kondygnacjach znajdują się ekspozycje pokazujące życie muzyczne w Bieczu i okolicach. W sali na piętrze znajdują się eksponaty związane z mieszczańską kulturą materialną. Dalej znajduje się sala przedstawiająca dawne rzemiosło artystyczne Biecza. W samej baszcie eksponowane są dzieje rzemiosła:
  • Oddział w Baszcie Kowalskiej – W najniższej części budynku mieści się dział ceramiki średniowiecznej, a w wyższych kondygnacjach obrazy pochodzące z daru Krajewskich.

Zespoły muzyczne

[edytuj |edytuj kod]

Na terenie Biecza działają zespoły ludowe i taneczne[98]:

  • Dziecięcy Zespół Tańca Ludowego Podgrodzianie, działający przy Zespole Szkół nr 2 w Bieczu, opiekunem jest Małgorzata Kosacz,
  • Zespół Pieśni i Tańca Pogórze Bieckie, opiekunem jest Beata Bochnia,
  • kapela ludowaSabasówka,
  • Zespół Muzyki Chrześcijańskiej Pojednanie, którego opiekunem jest Ewa Kułach,
  • Grupa Tańca „Mambo” przy Miejsko-Gminnym Ośrodku Kultury, którego trenerem jest Wojciech Ludwin.

Przy kościele Bożego Ciała działa także czterogłosowychór mieszany kolegiaty pw. Bożego Ciała, którego dyrygentem jest Beata Bochnia. Chór koncertował wielokrotnie w kraju i za granicą oraz zdobył nagrodęSrebrnej Struny podczas XI Małopolskiego Konkursu Chórów wNiepołomicach[99]. Chór wydał także w 2010 płytę pt.Korona świętej Jadwigi Królowej[100][101].

Hejnał miasta

[edytuj |edytuj kod]

Hejnał biecki rozbrzmiewał zawsze o poranku, w południe oraz wieczorem, w czasie zamykania bram miasta. Wieża zaczęła jednak popadać powoli w ruinę. 8 maja 1569 roku o 10. rano wieża ratuszowa zawaliła się, a w ruinach zginął młody trębacz. Od 29 czerwca 2005 roku, codziennie w południe, z wieży ratuszowej ponownie rozlega się hejnał, odtworzony z przedwojennych zapisów na wniosek Towarzystwa Przyjaciół Biecza i Ziemi Bieckiej[102].

Wspólnoty religijne

[edytuj |edytuj kod]
Kolegiata Bożego Ciała od strony murów

W Bieczu mieści się siedzibadekanatu bieckiego, grupującego dziesięć okolicznych parafii, w tym tutejsze parafieBożego Ciała (siedziba dekanatu) orazŚwiętej Anny. W mieście, na Harcie, znajduje się cmentarz parafialny[85]. Placówkę swoją mają też w Bieczu Siostry Sercanki[103].

Wkościele świętej Anny znajduje się także figura Matki Boskiej w stroju szlachcianki, zwanej przez mieszkańców „Matką Boską Biecką”[104].

Miejscowy zbórŚwiadków Jehowy korzysta zSali Królestwa położonej w pobliskiejKorczynie[105].

Media

[edytuj |edytuj kod]

Towarzystwo Przyjaciół Biecza i Ziemi Bieckiej od 1994 wydajekwartalnik „Terra Biecensis” – pismo o charakterze informacyjno-historycznym, mające na celu edukację kulturalną i historyczną. Na łamach pisma umieszczane są także artykuły o bieżących wydarzeniach w mieście i okolicy[106]. W latach 2007–2008 ukazywał się także tygodnik[b] „Express Regionalny”, będący pierwszą gazetą o Bieczu o takiej częstotliwości wydawania. Od kwietnia 2012 zaczął być natomiast wydawany dwumiesięcznik „Panorama Biecza” służący jako biuletyn informacyjny dla mieszkańców, głównie poruszający tematy związane z funkcjonowaniem gminy[107]. Dodatkowo o wydarzeniach w mieście można przeczytać w regionalnym wydaniu „Gazety Krakowskiej” „Gazeta Gorlicka”.

W Bieczu działa teżtelewizja kablowa w ramach spółki Sieci Multimedialne Intergeo, działająca do 2007 jako Podkarpacka Telewizja Kablowa. Od kwietnia 2008 roku w bieckiej kablówce dostępna jest też Regionalna Telewizja Gorlicka[108].

Oświata

[edytuj |edytuj kod]

Rys historyczny

[edytuj |edytuj kod]
Budynek Zespołu Szkół nr 1, gród starościński

Wraz z rozwojem gospodarczym miasta w XV wieku rozwijała się kultura materialna i umysłowa. Elementem w środowisku miejskim była szkoła. To w niej biecka młodzież przechodziła pierwszy szczebel w swojej edukacji. Pierwsza informacja na temat szkoły w Bieczu pochodzi zNajdawniejszej księgi sadowej miasta Biecza obejmującej lata 1388–1398[109]. Wzmiankuje ona pod 1398 jakoplateam versus scolas, mogła więc funkcjonować już około połowy XIV wiekuPrzez blisko dwa stulecia budynek szkoły był najprawdopodobniej drewniany, dopiero w 1528 rozpoczęła się budowa murowanego budynku[110][111]. Nową szkołę budowano prawdopodobnie dwa lata, domniemując z wydatków, jakie przeznaczono przez ten czas na materiały i robociznę. Prace przy budynku szkoły rozpoczęto w niedługim czasie po ukończeniu prac przy głównej świątyni w mieście.

Budynek był dość obszerny. Posiadał pięć pomieszczeń, które służyły scholarom za sale lekcyjne i internat dla młodzieży spoza miasta. Ponadto znajdowały się tam jeszcze po dwa pomieszczenia dla kierownika, jego zastępcy oraz kantora. Z rachunków na budowę szkoły wiemy, iż zainteresowani jej budową byli nie tylko mieszczanie, ale i też okoliczni kmiecie. Kasper z pobliskiej wsiOłpiny ofiarował 4 grzywny, Jakub zSzerzyn złożył poprzez ołtarzystę Marcina Samborczyka legat wysokości 10 grzywien; na szkołę łoży też ołtarzysta nowo powstałej fary, niejaki Marcin Baer. Czynsz ten wynosił 6,5 grzywny rocznie i był przekazywany przez Baczyńskiego ze wsi Olszyny nad Dunajcem, ponieważ to na tych dobrach był zapisany[112]. Ponadto na budowę i utrzymanie szkoły łożyło ze swojego budżetu miasto oraz parafia. W 1546 w księgach rachunkowych miasta zapisano wydatki na drobne naprawy przy budynku oraz nową tablicę i pomoc dla uczniów.

Stanowisko kierownika zawsze prezentowało miasto przy formalnej nominacji z rąk proboszcza.

Statut fundacji organizacyjnej z 1553 r. wyraźnie zastrzega, że nieodpowiedniego kierownika mogą usunąć tylko wspólnie uzgodnieni rajcy i pleban. Także akt rady miasta z 1595 r. o prawie spadkowem i sprawach dotyczących ustroju miasta wyraźnie orzeka, iż zaopatrzenie szkoły, wybór dozoru kościelnego, pisarza miejskiego (notarius civilis) i kierownika szkoły (ludi magister) należy wyłącznie do rajców.

F. Solarz,Dzieje parafii w Bieczu[112]:

W XV w. i XVI w. naAkademii Krakowskiej studiowało ok. 150 bieczan[113]. Większość, po ukończeniu studiów wracała do Biecza.

Wraz z upadkiem miasta upadło także iszkolnictwo. Po pierwszym rozbiorze władze austriackie zezwoliły na otwarcie szkoły trywialnej, placówki o najniższym stopniu organizacyjnym[114][115]. Ożywienie gospodarcze pod koniec XIX wieku wpłynęło korzystnie na jego poprawę i odrodzenie się. W 1891 zbudowano nową szkołę za kościołem parafialnym (obecnie jest to Zespół Szkół nr 2)[114]. W 1912 zakończono też budowę szkoły żeńskiej. Do rozwoju szkolnictwa przyczyniło się także powstanie Czytelni Ludowej im.Tadeusza Kościuszki, która stała się ośrodkiem życia kulturalnego Biecza, skupiając w swoich szeregach wielu wybitnych działaczy i miłośników miasta. Po wojnach światowych przystąpiono do rozwoju szkolnictwa – powstało gimnazjum, liceum ogólnokształcące i zespół szkół zawodowych[61].

Obecna sytuacja oświaty

[edytuj |edytuj kod]

W Bieczu znajdują się dwa zespoły szkół (szkoła podstawowa igimnazjum): nr 1 im.Marcina Kromera oraz nr 2 im.Wacława Potockiego. Szkoły prowadzą łącznie 18 oddziałów i mają razem 40 pomieszczeń szkolnych (2010). Liczba uczniów tych placówek ciągle spada – w 1998 liczba uczniów wynosiła 888 i sukcesywnie zmniejszała się, aż do 313 dzieci w 2010[116].Współczynnik skolaryzacji na etapie szkoły podstawowej wynosi 138,05%, a na etapie gimnazjów 178,79%. Wartość współczynnik powyżej 100% wskazuje, że w miejskich placówkach oświatowych uczą się także dzieci z okolicznych wsi (dla całej gminy współczynnik ten wynosi odpowiednio 92,83% dla szkół podstawowych i 91,40% dla gimnazjów)[117]. W szkołach tych znajdują się 5 pracowni komputerowych z 70 komputerami, w tym 53 są dostępne dla uczniów i mają dostęp do sieci Internet[118].

W mieście znajdują się dwie szkoły ponadgimnazjalne:Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Wyspiańskiego orazZespół Szkół Zawodowych im. Królowej Jadwigi, w którym mieści się technikum oraz zasadnicza szkoła zawodowa. Liceum ogólnokształcące ma 346 uczniów w 12 oddziałach (148 mężczyzn i 198 kobiet), z czego liczba absolwentów wynosi 147 uczniów (42,5% ogółu uczniów). Placówka ta ma 18 pomieszczeń szkolnych, z czego 13 to sale lekcyjne[119]. Zasadnicza szkoła zawodowa ma 88 uczniów w 3 oddziałach (74 mężczyzn i 14 kobiet)[120], natomiast technikum ma 288 uczniów w 12 oddziałach (132 mężczyzn i 156 kobiet), z czego liczba absolwentów wynosi 74 uczniów (25,7% ogółu uczniów). Cała placówka ma 22 pomieszczeń szkolnych[121].

W Bieczu funkcjonuje także pięciooddziałowe przedszkole publiczne, które w 2010 miało 120 wychowanków[122].

Sport i rekreacja

[edytuj |edytuj kod]
Stadion KS Podhalanin Biecz

W Bieczu funkcjonuje Klub Sportowy „Podhalanin Biecz” założony w r. 1949[123] względnie 1953. Drużyna piłkarska wchodząca w skład klubu gra w biało-niebieskich barwach, w sezonie 2016/2017, w małopolskiejlidze okręgowej Klasie A (Nowy Sącz – Gorlice). Klub posiada boisko o wymiarach 100 × 59 m, z trybunami o pojemności 450 miejsc[124][125]. Dla mieszkańców ogólnodostępne jest jeszcze boisko koło głównego stadionu przy ulicy Załawie. Biecz posiada też halę sportową mieszczącą się przy budynku Zespołu Szkół Zawodowych, otwartą w 2010[126]. Ponadto powyżej ulicy Słonecznej znajdują się ogródki działkowe „Zgoda” mieszkańców osiedla Parkowa, a wyżej sad o powierzchni ponad pięciokrotnie większej od starego miasta.

Przez Biecz przebiega takżeKarpacki Szlak Rowerowy, a dokładniej dwa jego odgałęzienia:

  • szlak rowerowy żółty Rowerowy Szlak Winny, prowadzący starymi traktami kupieckimi, którymi wieziono różne gatunki wina z Węgier do Polski,
  • szlak rowerowy zielony Rowerowy Szlak Historycznym Traktem Królewskim, nawiązującym do historycznych miejsc pobytu i przejazdu królów[127].

W 2009 przez Biecz biegła trasa Biegu Naftowego na dystansiepółmaratonu, odbywającego się w latach 2008–2010 w drugi weekend maja. Na bieckim rynku miał miejsce start honorowy tej imprezy[128].

W 2009 Biecz odwiedził także po raz pierwszy wyścig kolarskiTour de Pologne. W 5. etapie66. edycji TdP, zeStrzyżowa doKrynicy-Zdroju, w Bieczu była zlokalizowana lotna premia (jedna z 13 w tej edycji)[129].

Polityka

[edytuj |edytuj kod]

Samorząd

[edytuj |edytuj kod]
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt.Małopolskie: Wyniki I tury przedterminowych wyborów Burmistrza Gminy Biecz
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews pt.Małopolskie: Wyniki II tury przedterminowych wyborów Burmistrza Gminy Biecz

Biecz jest siedzibągminy miejsko-wiejskiej. Zgodnie z ustawą o samorządach z 1990 roku, gmina posiadaBurmistrza Miasta i Gminy – organ władzy wykonawczej iRadę Miejską – organ władzy stanowiącej i kontrolnej. Rada Miejska w Bieczu jest organem stanowiącym i kontrolnym gminy. W jej skład wchodzi 15 radnych, obradujących na sesjach zwoływanych przez jej przewodniczącego[130].

Poglądy polityczne mieszkańców

[edytuj |edytuj kod]

W wyborach prezydenckichz 2005 i2010 najwięcej głosów zdobyli przedstawiciele partiiPrawo i Sprawiedliwość (2005:Lech Kaczyński, 75.97%, 2010:Jarosław Kaczyński, 69.77%), którzy wygrali z kandydatamiPlatformy Obywatelskiej (2005:Donald Tusk, 24.03%, 2010:Bronisław Komorowski, 30.23%)[131][132]. Także w wyborach do Sejmuz 2007 iz 2011 najwięcej głosów zdobyło Prawo i Sprawiedliwość (2007: 51.70%, 2011: 50,64%). W referendum w sprawie wejścia Polski doUnii Europejskiej, przy poparciu na skalę kraju wynoszącym 77% w Bieczu oddano 64% głosów na tak[131][133].

Transport

[edytuj |edytuj kod]
Stacja kolejowa w Bieczu
 Osobne artykuły:Obwodnica BieczaBiecz (stacja kolejowa).

Przez miasto przebiegadroga krajowa nr 28ZatorMedyka. W Bieczu jest to obwodnica częściowo przechodząca przez obszar miasta. Pomysł na jej wybudowanie powstał we wrześniu 2005, a 1 lutego 2007 został rozstrzygnięty przetarg na budowę. Prace trwały od 17 maja 2007 do 17 października 2008. Jest to droga jednojezdniowa, główna przyspieszona, o długości 5 km, której budowa pochłonęła prawie 100 milionów zł. Od Biecza odchodzi takżedroga wojewódzka nr 980 doJurkowa prowadząca przez ulicę Binarowską.

Miasto posiada bezpośrednie połączenie autobusowe zBinarową,Bugajem, Dębicą,Gorlicami,Harklową,Jasłem,Krakowem,Lipinkami,Mielcem,Nowym Sączem,Olszynami,Pustą Wolą, Radomiem,Rożnowicami,Rzepiennikiem Biskupim iStrzyżewskim,Sitnicą, Tarnowem iWarszawą[134]. Przez Biecz przechodzi także linia nr 1 (Gorlice – Biecz) autobusów MZK Gorlice. W Bieczu znajdują się 3 przystanki autobusowe: pod Górą Zamkową, w Rynku oraz przy ulicy Kazimierza Wielkiego.

Przez Biecz biegnie takżelinia kolejowa nr 108StróżeKrościenko. Stacja kolejowa w Bieczu znajduje się przy ul. Kolejowej w południowo-wschodniej części miasta. Szlak Biecz –Jasło w grudniu 2006 został wyłączony z ruchu pasażerskiego, a odcinek Stróże – Biecz był obsługiwany przez zastępczą komunikację autobusową[135]. Ta jednak została zawieszona 11 grudnia 2011, przez co Biecz utracił osobowe połączenie kolejowe[136]. W maju 2016 Biecz posiadał regularne, bezpośrednie połączenia kolejowe zGorlicami,Jasłem iRzeszowem (połączeniaregio spółkiPrzewozy Regionalne) oraz zGdynią,Gdańskiem,Warszawą,Częstochową,Krakowem iZagórzem (połączeniaTLK spółkiPKP Intercity)[137].

Najbliższe lotnisko toport lotniczy Rzeszów-Jasionka, oddalony od Biecza o ok. 70 km.

Legendy bieckie

[edytuj |edytuj kod]

Legenda o szkole katów

[edytuj |edytuj kod]
Dzisiejszy „biecki kat” – atrakcja turystyczna

Jedną z najbardziej znanych elementów tożsamości Biecza to szkoła katów[138].Według tej legendy, w Bieczu funkcjonowała Akademia Katowska, która kształciła katów świadczących usługi w całej ówczesnej Polsce w zakresie tortur i anatomii oraz przebiegu rytuału egzekucji. Wyjątkowa lokalizacja na mapie Polski miała związek z hordami beskidników, którzy grasowali na ważnym szlaku węgierskim, a sama siedziba szkoły miała mieścić się wBaszcie Radzieckiej, zwanej też Katowską. Schwytanych skazańców przetrzymywano natomiast w turmie pod wieżą ratuszową[139].

W okolicznych górach ukrywało się tylu opryszków, że w 1614 roku stracono ich 120. To zrodziło potrzebę powoływania ludzi do wykonywania wyroków i stąd Biecz stał się głośny na całą Polskę swoją szkołą katów.

Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego, XIX w.:

Szkołakatów została tak naprawdę wymyślona przez XIX wiecznego dziennikarza, legenda ta szybko się rozprzestrzeniła[140]. Szkoła katów byłaby możliwa, gdyż dawniej w Bieczu zlokalizowane były sądy i miasto miało prawo miecza[139]. Miasto miało swojego kata, który był wypożyczany do innych miast. Kat wykonywał wyroki, ścinając głowę i wieszając ją ku przestrodze na bramie miasta. Kat także torturował przestępców, np. drąc trzy lub cztery pasy skóry. Skoro Biecz wypożyczał kata sąsiednim miastom, to mogła funkcjonować szkoła katów.

Kat byłrzemieślnikiem i otaczał się pomocnikami i czeladnikami, źródła wskazują na istnienie jedynego w Polsce cechu katów, i to już w XIV wieku[141][142]. Biecka księga sądowa z lat 1388–1398 wymienia z nazwiska i imienia 15 katów (carnifex), w większości w brzmieniu niemieckim. Najprawdopodobniej nie istniała jednak w Bieczu żadna szkoła katów, ponieważ wśredniowieczu w ogóle nie było szkół rzemieślniczych[143], natomiast mogli być popularni czeladnicy bieckich katów, np. z racji poziomu opanowania rzemiosła.

Pozostałościami po kacie jest turma w podziemiach ratusza oraz miecz katowski w muzeum w Kromerówce[144]. Funkcjonuje też trasa turystyczna prowadząca przez najważniejsze lokalizacje związane z legendą[145].

Cud w szpitalu św. Ducha

[edytuj |edytuj kod]
Szpital św. Ducha w Bieczu (2019)

Legenda ta wiąże się ze szpitalem św. Ducha i św. Jadwigą[143]. W czasie obchodu szpitala św. Jadwiga zauważyła na końcu sali chorego, nieopatrzonego człowieka. Obok niego na ścianie wisiał krzyż. Widząc, że nikt mu nie pomaga, królowa zdecydowała się sama mu pomóc. Gdy go opatrzyła i nasmarowała maściami, wszystkim powiedziała, że zrobiła to w imię miłosierdzia Bożego. Gdy to powiedziała, chory nagle ozdrowiał, a w całym szpitalu czuć było piękny zapach. Widząc to królowa zapytała ozdrowiałego kim jest. Człowiek ten tylko się uśmiechnął i nagle znikł. Św. Jadwiga uznała, że był to samJezus Chrystus. Łóżko na którym leżał chory, przechowywano przez wieki jako cenną relikwię i było obdarzone wielką czcią. Zostało skradzione podczas I wojny światowej[146].

Legenda o Beczu

[edytuj |edytuj kod]
Dom zbója Becza

Legenda ta mówi orycerzu zwanym Beczem, który brał udział w wyprawach krzyżowych. Mimo że nie był biedny, często napadał na bogate karawany, zabierając naczynia, biżuterię oraz złote i srebrne monety. Lubił także uwalniać niewolników przewożonych karawanami. Raz zdarzyło się, że uwolnił małą sierotę o imieniu Bietka, którą zdecydował się zaopiekować. Był jednak groźnym zbójcą i bojąc się o jej wychowanie, oddał ją na dwór książęcy. Prosił jednak Bietkę, aby o nim nie zapomniała.

Kupcy skarżyli się królowi, że są często napadani, a najczęściej przez Becza. Król nakazał więc go złapać. Pojmania dokonali wojowie Księcia w czasie modlitwy Becza, który wtedy nie mając zbroi i miecza był bezbronny. Książę skazał go na karę śmierci przez ścięcie na rynku, przed całą ludnością. Gdy kat szykował się do wyroku, w tłumie widzów powstało zamieszanie. Z pośpiechem przeciskała się do przodu piękna młoda dziewczyna z białą chustą, którą okazała się być Bietka. Wbiegając na podwyższenie, na którym na śmierć oczekiwał Becz, zarzuciła chustę i krzycząc „mój ci on” Becz stał się wolny. Becz w ramach skruchy wszystkie swoje dobra rodowe i łupy przeznaczył na wybudowanie miasta. Książę zapytał, gdzie to miasto chciałby wznieść. Becz chciał, aby miasto powstało na wzgórzu, nad rzeką Ropą, bowiem jest to miejsce gdzie Bietce zwrócił wolność[143]. Książę wydał akt lokacyjny miasta, które od jego imienia nazwano Biecz[147].

Legenda o śpiącym wojsku

[edytuj |edytuj kod]
Stara kapliczka związana z legendą o skamieniałym chlebie

Na górze zamkowej ponad 1000 lat temu był gród obronny, który popadł w ruinę w wyniku walk. Na miejsce grodu zbudowano zamek, którym zarządzałburgrabia. Zamku strzegła załoga rycerska. Gdy do Biecza przyjeżdżali królowie, wraz z dworem zamieszkiwali w tym zamku. W XV w. zamek zburzono. Według legendy rycerze w zbrojach z końmi zeszli w podziemia zamku, gdzie czekają aż zostaną wezwani do obrony Biecza. Od czasu do czasu czuwający nad wojami rycerz dokonuje przeglądu zbroi i koni. Przy jakiejś wadzie wysyłany jest posłaniec szukający uczciwego kowala, którego sprowadza do podziemi. Kowal kuje konie i naprawia uszkodzenia. Po wykonaniu pracy dostaje nic nie znaczące rzeczy, które na powierzchni stawały się cenne. Tak opowiadano jeszcze niedawno i wskazywano nawet miejsce, gdzie ziemia się rozsuwa i widać wejście do podziemi[143].

Legenda o buciku św. Jadwigi

[edytuj |edytuj kod]

Ta legenda wiąże się z kościołem św. Ducha, który już nie istnieje[148]. Według niej, królowa w czasie jednego z pobytów w Bieczu udała się do miasta, by obserwować prace przy budowie kościoła. Ku jej radości prace były już niemal skończone. Ozdabianoportale i inne detale. Królowa zauważyła smutnego kamieniarczyka. Podeszła do niego i zapytała o powód tego smutku. Kamieniarczyk opowiedział o problemach w jego rodzinie wynikających z biedy. Litościwa Królowa chciała go czymś obdarować, lecz nic nie miała. Zdjęła więc swój bucik, odczepiła złotą klamrę i podarowała mu ją. Ściągając bucik oparła nogę na kamieniu obrabianym przez kamieniarczyka. On zaś wykuł odbicie stopy królowej w tym kamieniu i umieścił go w portalu, by każdemu wchodzącemu do kościoła przypomnieć o miłosiernej królowej[149].

Legenda o skamieniałym chlebie

[edytuj |edytuj kod]

Legenda ta powiązana jest ze starą kapliczką, znajdującą się niedalekostacji kolejowej w Bieczu.

Pewnego dnia gospodyni jednego z domów znajdujących się poza murami miasta upiekła chleb. Po jego upieczeniu położyła go na parapecie swojego okna, aby ostygł. Po niedługim czasie, zwabiony zapachem świeżo wypieczonego chleba biedak, podszedł do okna. Poprosił o kawałek chleba, gdyż tułał się już kilka dni, nie mając jedzenia w ustach. Gospodyni była jednak skąpa i nie podzieliła się z nim. On, zawiedziony, odszedł bez słowa. Po kilku godzinach gospodyni wróciła po chleb. Zastała jednak tylko jego skamieniałe resztki.

Ludzie związani z Bieczem

[edytuj |edytuj kod]
Marcin Kromer
 Z tym tematem związana jest kategoria:Ludzie związani z Bieczem.

Właściciele Biecza:

Burmistrzowie, starości i sędziowie grodzcy bieccy:

  • Piotr Sułowski – sędzia grodzki w Bieczu, poseł nasejm walny, uczestniczył w uchwaleniu Unii Lubelskiej; jego nagrobek znajduje się w Kościele Bożego Ciała,
  • Mikołaj Ligęza z Bobrku (1529–1603) – starosta biecki, kasztelanwiślicki, starostażydaczowski; jego renesansowy nagrobek znajduje się w Kościele Bożego Ciała,
  • Marcin Rokicki – aptekarz polski, rajca i burmistrz Biecza do 1572, był właścicielem kamienicy, gdzie mieściła się prawdopodobnie pierwsza apteka na Podkarpaciu (obecnie„Dom Barianów-Rokickich”); padł ofiarą jednej z zaraz bieckich w 1572,
  • Wacław Potocki – starosta biecki i sędzia grodzki biecki w latach 1667–1676, jeden z głównych twórcówbarokowych w Polsce, poeta, epik, satyryk i moralista, pochowany w podziemiach klasztoru franciszkańskiego; jego nazwiskiem nazwano jedną z ulic miasta[150].

Urodzeni w Bieczu:

  • Marcin Kromer – pochodzący z Biecza biskup warmiński, polski historyk i kronikarz, jego nazwiskiem nazwano jedną z kamienic oraz zabytkową ulicę,
  • Witold Fusek – farmaceuta biecki, pochodzący z Biecza,
  • Apolinary Kotowicz – malarz, pejzażysta i portrecista, pochodzący z Biecza,
  • Mieczysław Ryba – członek Kolegium IPN, wykładowca w Wyższej Szkole Kultury Społecznej i Medialnej w Toruniu, autor artykułów naukowych na tematy historyczne, pochodzący z Biecza.
  • Henryk Kozubski – malarz i działacz społeczny

Honorowi obywatele Biecza:

Dodatkowo z miastem związana jestJadwiga Andegaweńska, fundatorka szpitala św. Ducha, częsty gość na zamku w Bieczu, od 2007 roku Honorowy Patron Miasta i Gminy Biecz.

Miasta Partnerskie

[edytuj |edytuj kod]

Sucha Góra (Czechy)

Budakeszi (Węgry)

Koszyce (Słowacja)

Gelnica (Słowacja)

Rohatyn (Ukraina)

Nowodnistrowsk (Ukraina)

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]
Pobliskie wsie
RacławiceBinarowaSiepietnica
StrzeszynBieczGrudna Kępska
KorczynaWójtowaGłęboka
Pobliskie miasta
TuchówRygliceBrzostek
BobowaBieczJasło
GrybówGorliceDukla

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. Patrz: sekcjaLegenda o Beczu.
  2. Na nagłówku gazety widniała nazwa „tygodnik”, jednak pismo nie ukazywało się w każdy tydzień, kilkukrotnie występowały przerwy w druku.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. abcdPowierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2024 [dostęp 2024-10-23] (pol.).
  2. Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG,Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikatorPRNG: 5124.
  3. abZabytki miasta Biecza. [dostęp 2008-05-04]. (pol.).
  4. FranciszekF. Leśniak FranciszekF.,Król i jego miasta w województwie krakowskim (od wieku XVI do pierwszej połowy XVIII), [w:]Dwór a kraj. Między centrum a peryferiami władzy, Kraków 2003, s. 148 .
  5. Województwo krakowskie w drugiej połowie XVI wieku ; Cz. 2, Komentarz, indeksy, s. 94.
  6. StanS. Lewicki StanS.,Historja handlu w Polsce na tle przywilejów handlowych: (prawo składu), Warszawa 1920, s. 138 .
  7. abcŚlawski 2005 ↓, s. 32.
  8. abŚlawski 2005 ↓, s. 5.
  9. abŚlawski 1989 ↓, s. 7.
  10. Mapa w serwisie maps.google.com. [dostęp 2008-06-05]. (pol.).
  11. Urząd Miejski w Bieczu: Sołectwa, komitety osiedlowe. biecz.pl. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  12. Lista jednostek pomocniczych Gminy Biecz [online] [dostęp 2018-07-20] .
  13. Stanisław Szary: Statut Osiedla nr 1. biecz.pl. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  14. Stanisław Szary: Statut Osiedla nr 2. biecz.pl. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  15. Stanisław Szary: Statut Osiedla nr 3. biecz.pl. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  16. abcdŚlawski 2005 ↓, s. 117.
  17. abŚlawski 2005 ↓, s. 118.
  18. Ślawski 2005 ↓, s. 20–22.
  19. abŚlawski 2005 ↓, s. 116.
  20. Ślawski 2005 ↓, s. 118–119.
  21. Mapa w serwisie mapa.szukacz.pl. [dostęp 2012-05-15]. (pol.).
  22. Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady,Ewa Wolnicz-Pawłowska,Jerzy Duma,Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa:Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seriaNazewnictwo Geograficzne Polski), s. 253,ISBN 83-239-9607-5 .
  23. Kromeriana – Biecki Festiwal Kultury – lokalizacja parkingów. [dostęp 2012-09-28]. (pol.).
  24. Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 1. Wody płynące, źródła, wodospady,Ewa Wolnicz-Pawłowska,Jerzy Duma,Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa:Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seriaNazewnictwo Geograficzne Polski), s. 277,ISBN 83-239-9607-5 .
  25. abMałopolska Infrastruktura Informacji Przestrzennej. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego. [dostęp 2012-04-11]. (pol.).
  26. Biecz nad rzeką Ropą (litografia), autorstwa Napoleona Ordy i Maksymiliana Fajansa; rycina 154 z Serii VI zAlbumu widoków przedstawiających historyczne miejsca...
  27. Rejestr złóż : Biecz NR 4774 : Dokumenty do złoża. [dostęp 2015-09-18].
  28. Szlak Naftowy – Powiat Gorlicki. Starostwo Powiatowe w Gorlicach. [dostęp 2012-05-07]. [zarchiwizowane ztego adresu (2011-12-21)]. (pol.).
  29. Galicyjski Szlak Naftowy. serwis turystyczny beskidniski.pl. [dostęp 2012-05-07]. (pol.).
  30. BeataB. Byer BeataB.,MarzenaM. Wieczorek MarzenaM. (red.),Atlas geograficzny. Gimnazjum, Warszawa 2003, s. 8 .
  31. O Muzeum. Muzeum Motyli Arthropoda. [dostęp 2020-01-01]. (pol.).
  32. Filip Sulimierski: Tom XV, część 1. Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. Warszawa: 1880–1914, s. 206.
  33. abStan i ochrona środowiska. Tereny zieleni według lokalizacji (Stan na 2003 r.). Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego, 2011-07-18. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  34. Zagospodarowanie parku miejskiego. Urząd Miejski w Bieczu. [dostęp 2012-05-09]. (pol.).
  35. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Stan i ochrona środowiska. Żywopłoty według lokalizacji (Stan na 2003 r.). 2011-07-18. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  36. Podstawowe informacje o gminie Biecz. UG Biecz. [dostęp 2015-09-18]. (pol.).
  37. abcBank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Ludność. Stan ludności i ruch naturalny. Ludność według grup wieku i płci (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-03-02. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  38. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Narodowy Spis Powszechny 2002 – Ludność. Wykształcenie ludności. Ludność według płci i poziomu wykształcenia. 2009-01-06. [dostęp 2012-05-14]. (pol.).
  39. abŚlawski 2005 ↓, s. 13.
  40. abŚlawski 2005 ↓, s. 43.
  41. abcŚlawski 2005 ↓, s. 37.
  42. Biecz w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-10] , liczba ludności na podstawie danych GUS.
  43. abcŚlawski 2005 ↓, s. 7.
  44. abŚlawski 2005 ↓, s. 105.
  45. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 32.ISBN 83-04-02436-5.
  46. Ślawska 1997 ↓, s. 5.
  47. abcŚlawska 1997 ↓, s. 6.
  48. T.T. Ślawski T.T.,Biecz. Szkice historyczne, Biecz 2002, s. 17 .
  49. Historia Biecza. [dostęp 2008-05-04]. (pol.).
  50. abcdŚlawska 1997 ↓, s. 8.
  51. abcŚlawski 2005 ↓, s. 14.
  52. abŚlawski 2005 ↓, s. 20.
  53. Ślawski 2005 ↓, s. 30–31.
  54. abT.T. Ślawski T.T.,Biecz. Szkice historyczne, Biecz 2002, s. 21–22 .
  55. M. Pawlikowski,Sądownictwo grodzkie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków2012, tenże,Sądownictwo ziemskie w przedrozbiorowej Rzeczypospolitej, Strzałków 2012.
  56. IgnacyI. Schiper IgnacyI.,Dzieje handlu żydowskiego na ziemiach polskich, Warszawa 1937, s. 27 .
  57. Duda i Piotrowska 2006 ↓, s. 28.
  58. abŚlawski 2005 ↓, s. 35.
  59. Ślawski 2005 ↓, s. 60.
  60. Geoffrey P.G.P. Megargee Geoffrey P.G.P. (red.),Encyclopedia of camps and ghettos, 1933-1945, t. II, part A, s. 483 .
  61. abŚlawski 2005 ↓, s. 39.
  62. abŚlawski 2005 ↓, s. 40.
  63. Duda i Piotrowska 2006 ↓, s. 39.
  64. Gorlice i Biecz walczą z powodzią. Podkarpacie znów zalane. [dostęp 2015-09-18].
  65. Protokół kontroli wykorzystania przez Gminę Biecz dotacji przyznanych w 2012 r. z rezerwy celowej budżetu państwa na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych w infrastrukturze komunalnej oraz w ramach Projektu „Osłona Przeciwosuwiskowa”.. Małopolski Urząd Wojewódzki w Krakowie. [dostęp 2015-09-18].
  66. Ślawski 1968 ↓, s. 79–156.
  67. Rejestr zabytków województwa małopolskiego. s. 16. [dostęp 2010-09-21]. [zarchiwizowane ztego adresu (2021-08-30)]. (pol.).
  68. Prace konserwatorskie. [dostęp 2015-09-18]. (pol.).
  69. Ślawski 2005 ↓, s. 99.
  70. Ślawski 2005 ↓, s. 104.
  71. Cmentarz żydowski w Bieczu. Wirtualny Sztetl. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  72. Ślawski 2005 ↓, s. 100.
  73. ks. Władysław Kret: Parafia farna. Parafia Bożego Ciała w Bieczu. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  74. Synagoga w Bieczu. Wirtualny Sztetl. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  75. abŚlawski 2005 ↓, s. 57.
  76. Ślawski 2005 ↓, s. 72.
  77. Ślawski 2005 ↓, s. 31.
  78. Ślawski 2005 ↓, s. 96–99.
  79. Cmentarz wojenny z I wojny światowej nr 105 w Bieczu. Ogólnopolska Komputerowa Baza Cmentarzy Wojennych. [dostęp 2012-05-16]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (pol.).
  80. Cmentarz wojenny z I wojny światowej nr 106 w Bieczu. Ogólnopolska Komputerowa Baza Cmentarzy Wojennych. [dostęp 2012-05-16]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (pol.).
  81. Cmentarz wojenny nr 107 w Bieczu. Cmentarze I wojny światowej. [dostęp 2015-09-18]. (pol.).
  82. Cmentarz wojenny z I wojny światowej nr 108 w Bieczu. Ogólnopolska Komputerowa Baza Cmentarzy Wojennych. [dostęp 2012-05-16]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (pol.).
  83. Cmentarz wojenny z I wojny światowej nr 109 w Bieczu. Ogólnopolska Komputerowa Baza Cmentarzy Wojennych. [dostęp 2012-05-16]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (pol.).
  84. Okręg III – Gorlice cz. 4. Cmentarze I wojny światowej. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  85. abBiecz. Cmentarz komunalny. Polskie Cmentarze – miejsce pamięci. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  86. Hotele i restauracje w gminie Biecz. [dostęp 2008-05-29]. (pol.).
  87. Strona główna Spółdzielni Metalowo-Odlewniczej „Ogniwo”. [dostęp 2012-05-10]. (pol.).
  88. Bank Spółdzielczy w Bieczu. [dostęp 2008-05-10]. (pol.).
  89. Prezentacja na konferencję w Krakowie. [dostęp 2008-05-10]. (pol.).
  90. Służba zdrowia. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  91. Apteki w gminie Biecz. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  92. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Stan i ochrona środowiska. Komunalne oczyszczanie ścieków. Wielkość (przepustowość) oczyszczalni według projektu (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-03-02. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  93. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Stan i ochrona środowiska. Zużycie wody i oczyszczalnie ścieków. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności w ciągu roku (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-03-02. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  94. abMiejska i Gminna Biblioteka Publiczna w Bieczu. 2005. [dostęp 2008-05-04]. (pol.).
  95. Towarzystwo Kulturalne Biecza i Regionu im. bpa Marcina Kromera.
  96. Obroty rzeczy. books.google.com. [dostęp 2012-05-07].
  97. Ślawski 2005 ↓, s. 71.
  98. Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury w Bieczu. [dostęp 2012-05-10]. (pol.).
  99. Chór Kolegiaty pw. Bożego Ciała. [dostęp 2010-09-21]. (pol.).
  100. Chórtownia. Chór Kolegiaty pw. Bożego Ciała w Bieczu. [dostęp 2010-09-21]. [zarchiwizowane ztego adresu (2015-03-19)]. (pol.).
  101. Chór Kolegiaty pw. Bożego Ciała w Bieczu,Korona świętej Jadwigi Królowej, obwoluta płyty.
  102. Herb i hejnał. UM w Bieczu. [dostęp 2012-05-07].
  103. Podział terytorialny [online], sercanki.org [dostęp 2015-09-18] [zarchiwizowane zadresu 2018-07-25] .
  104. Ślawski 2005 ↓, s. 47.
  105. Dane wedługwyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowyjw.org [dostęp 2015-01-02] .
  106. Towarzystwo Przyjaciół Biecza i Ziemi Bieckiej. Muzeum Ziemi Bieckiej. [dostęp 2012-05-07]. [zarchiwizowane ztego adresu (2016-03-04)].
  107. Panorama Biecza. [dostęp 2015-09-18].
  108. Informacje o firmie. [dostęp 2011-09-21]. [zarchiwizowane ztego adresu (2010-08-03)].
  109. B. Ulanowski,Najdawniejsza księga sadowa miasta Biecza, s. 409.
  110. F.F. Solarz F.F.,Dzieje parafii w Bieczu, s. 163 .
  111. F. Bujak, „Materiały do historii miasta Biecza”, Kraków 1914, Nr 170.
  112. abF.F. Solarz F.F.,Dzieje parafii w Bieczu, s. 164 .
  113. Słownik historyczno-geograficzny województwa krakowskiego w średniowieczu, opracowali Z. Leszczyńska-Skrętowa i F. Sikora, Wrocław 1980 cz.I z. 1 s. 81–82.
  114. abŚlawski 2005 ↓, s. 28.
  115. Historia szkoły. [dostęp 2015-09-18]. [zarchiwizowane ztego adresu (2016-03-04)]. (pol.).
  116. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne. Szkolnictwo podstawowe. Szkoły podstawowe ogółem (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-13. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  117. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne. Skolaryzacja. Współczynniki skolaryzacji (szkolnictwo podstawowe i gimnazjalne) (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-13. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  118. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne. Komputeryzacja. Komputery w szkołach podstawowych i gimnazjach (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-13. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  119. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne. Szkolnictwo ogólnokształcące. Licea ogólnokształcące dla młodzieży bez specjalnych (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-12. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  120. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne. Szkolnictwo zasadnicze zawodowe. Zasadnicze szkoły zawodowe według gestora i typu (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-12. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  121. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Szkolnictwo podstawowe, gimnazjalne, ponadpodstawowe i ponadgimnazjalne. Szkolnictwo ponadgimnazjalne zawodowe i artystyczne. Szkoły zawodowe według typu i gestora (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-12. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  122. Bank Danych Lokalnych Głównego Urzędu Statystycznego: Wychowanie przedszkolne. Przedszkola. Przedszkola ogółem (Stan w dniu 31 XII 2010 r.). 2012-04-12. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  123. Klub Sportowy Podhalanin Biecz.
  124. Nieoficjalna strona KS Biecz. [dostęp 2012-05-16]. [zarchiwizowane ztego adresu (2009-07-29)]. (pol.).
  125. Strona KS Biecz. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  126. Otwarcie hali sportowej. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  127. Karpacki Szlak Rowerowy. [dostęp 2008-08-01]. [zarchiwizowane ztego adresu (2008-09-18)]. (pol.).
  128. Weekend Naftowy. [dostęp 2015-09-18]. [zarchiwizowane ztego adresu (2016-05-01)].
  129. 66. Tour de Pologne UCI Pro Tour – V etap: Strzyżów – Krynica-Zdrój. [dostęp 2009-05-18]. (pol.). (Internet Archive).
  130. Skład Rady [online] [dostęp 2018-07-20] .
  131. abPaństwowa Komisja Wyborcza: Wybory prezydenckie 2005. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  132. Państwowa Komisja Wyborcza: Wybory prezydenckie 2010. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  133. Referendum ogólnokrajowe w sprawie wyrażenia zgody na ratyfikację Traktatu dotyczącego przystąpienia Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej. Państwowa Komisja Wyborcza. [dostęp 2012-05-16]. (pol.).
  134. Rozkład jazdy PKS. [dostęp 2008-05-10]. (pol.).
  135. Grzegorz Rybczyk: Gorlice chcą reaktywacji linii Stróże – Biecz. 2012-02-14. [dostęp 2012-05-26]. (pol.).
  136. Małopolska: Mniej pociągów w nowym rozkładzie. 2011-12-09. [dostęp 2012-05-26]. [zarchiwizowane ztego adresu (2012-11-01)]. (pol.).
  137. Wyszukiwarka rozkładu jazdy pociągów PKP PLK S.A. [online], Portal Pasażera [dostęp 2019-06-07] (pol.).
  138. Muzeum Ziemi Bieckiej w Bieczu. 2016-04-24. [dostęp 2016-04-24]. (pol.).
  139. abŚlawski 2005 ↓, s. 16–17.
  140. Urząd Miejski W Bieczu – Legendy.
  141. Bolesław Ulanowski. Najdawniejsza księga sądowa miasta Biecza.PAU, Krakow, 1896.
  142. Władysław Aleksander Łubieński. Swiat we wszystkich swoich częsciach większych y mnieyszych, to iest: w Europie, Azyi, Affryce y Ameryce, w monarchiach, królestwach, xięstwach, prowincyach, wyspach y miastach, geograficznie, chronologicznie y historycznie okryślony, 1740, hasło Powiat biecki; „w Bieczu, znajdował się jedyny w Polsce cech katów, który przyjmował uczniów i obsługiwał całe państwo.” w: I.S. Miller. Powstanie chłopskie na Podhalu w 1651 r. Ruch chłopski w Wielkopolsce w 1651 r. Książka i Wiedza. 1952.str 39.
  143. abcdLegendy bieckie. 2010. [dostęp 2010-09-22]. (pol.).
  144. Ślawski 2005 ↓, s. 58.
  145. Urząd Miejski w Bieczu: Trasy turystyczne. UM Biecz, 2016-04-24. [dostęp 2016-04-24]. (pol.).
  146. Ślawska 1997 ↓, s. 60.
  147. Ślawski 2005 ↓, s. 8.
  148. Ślawski 2005 ↓, s. 49.
  149. Ślawska 1997 ↓, s. 62.
  150. Ślawski 2005 ↓, s. 29.
  151. Kronika. „Głos Rzeszowski”, s. 3, nr 23 z 4 czerwca 1899. 
  152. Szematyzm na rok 1895. Lwów: 1895.
  153. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkim Księstwem Krakowskiem na rok 1911. Lwów: Prezydyum C.K. Namiestnictwa, 1911, s. 1.
  154. Kronika. Zmarli. „Głos Rzeszowski”, s. 5, 11 lutego 1912. 

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]

Linki zewnętrzne

[edytuj |edytuj kod]
Zobacz multimedia związane z tematem:Biecz
  • Stara część miasta widziana z Wapnisk
    Stara część miasta widziana z Wapnisk
Miasta województwa małopolskiego
Miasta na prawach powiatu
Miasta powiatowe
Miasta gminne

Herb województwa małopolskiego

Gmina Biecz
Miasta
Części miasta
Wsie
Integralne
części wsi
Nieofic.
cz. wsi

Powiat gorlicki
Miasta
Gminy miejskie
Gminy miejsko-wiejskie
Gminy wiejskie

Herb powiatu gorlickiego

Powiat gorlicki (1920–1975)
Przynależność wojewódzka
Miasta /Prawa miejskie (1920–34)
Miasteczka (1920–34)
Gminy miejskie (1920–75)
Gminy wiejskie zbiorowe
(1934–54 i 1973–75)
Gromady
(1956–72)
  1. po wojnie przejściowoBiecz II
  2. 1934–36 Glinik Marjampolski
  3. 1934–50 Uście Ruskie
Powiat jasielski (1920–1975)(► GG)
Przynależność wojewódzka
Miasta /Prawa miejskie (1920–34)
Miasteczka (1920–34)
Gminy miejskie (1920–75)
Gminy wiejskie zbiorowe
(1934–54 i 1973–75)
Gromady
(1954–72)
Gminy (1939–45)
Miejskie
Wiejskie
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Biecz&oldid=78898152
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp