Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Bejt din

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Bejt din lubbet din (hebr. ‏בית דין‎ dosł. „dom sądu”,jid. ‏בית־דין‎bez(d)n) –sąd dajanów,żydowski trybunałreligijny. Instytucja ta ma swoje korzenie wstarożytnym Izraelu.

Charakterystyka

[edytuj |edytuj kod]

Prawo obowiązujące Żydów było nierozerwalnie związanie z religią. Dlatego bejt din – oprócz spraw typowo religijnych, jak nadzorowanie przestrzeganiakoszerności czy przyjmowanieprozelitów – decydował również w kwestiach rozwodów,spraw cywilnych ikarnych.

Żydom nie wolno wnosić sporów pomiędzy sobą przed sądygojów. Dlatego w każdejgminie żydowskiej działał trybunał. Również współcześnie w ortodoksyjnych środowiskach żydowskich bejt din jest podstawowym sądem.

Trybunał składał się z trzech wybieranych przez gminę sędziów (dajanów), wśród których byłrabin. Dajanami mogli być kiedyś wyłącznie kapłani lublewici. Współcześnie może nim być każdy żyd, z wyjątkiemprozelitów i kobiet.

Historia

[edytuj |edytuj kod]

Wdawnej Polsce państwo pozostawiło żydowskim trybunałom daleko idącą autonomię. W dużych miastach królewskich bejt din był sądem niezależnym, a od jego wyroków można było odwołać się dowojewody czy nawetkróla. Tylko ważniejsze sprawy karne były sądzone od razu przez sąd wojewodziński. Od 1539 roku w mniejszych miastach królewskich sądownictwo nad Żydami zostało przekazanestarostom. W praktyce, gdy gmina żydowska miała swój bejt din, starostowie ograniczali się do nadzoru nad nim. Podobnie było w miastach prywatnych, gdzie od 1539 roku Żydów poddano sądownictwu dominialnemu. Właściciele respektowali wyroki trybunałów żydowskich pozostawiając sobie ewentualnie uprawnieniaapelacyjne. Bejt din obradował wsynagodze lub w domu rabina.

WLublinie około roku 1540 powstał sąd nazywany Bejt Din ha-Gadol (Wielki Dom Sądu). Zasiadający w nim rabini rozstrzygali sprawy sporne pomiędzy żydami z różnych gmin i ziem. Po zgrupowaniu przezZygmunta Augusta w 1551 roku gmin żydowskich w pięć ziem, w każdej z nich powstał odrębny bejt din ha-gadol. Liczba ziem zmalała później do trzech, a od 1623 roku było ich cztery. Od czasówStefana Batorego w Lublinie zbierał się sejm żydowski (Waad Arba Aracot), a przy nim zorganizowany na wzórTrybunału Koronnego żydowski sąd krajowy (bejt din ha aracot), w którym zasiadali jako przedstawiciele ziem najważniejsi rabini oraz po dwóch przedstawicieli zPoznania,Krakowa iLwowa. Zbierał się on w synagodzeMaharszal-szul zbudowanej w 1567 roku (zniszczonej w 1942 przez Niemców). Trybunał ten rozstrzygał spory pomiędzy Żydami z różnych ziem oraz nierozstrzygnięte sprawy przez gminne bejt din i ziemskie bejt din ha-gadol. Zajmował stanowisko w sprawach dotyczącychhalachy, wydawał dekrety, np. zakazujący zawierania małżeństw osobom poniżej 20. roku życia bez zgody rodziców (1620). Do jego kompetencji należała kara wykluczenia z gminy i wygnania. Był również instytucjącenzorską dla żydowskich książek religijnych.

Najczęstszą karą za przekroczenie nakazówTory była kara chłosty (40, a w praktyce 39 uderzeń w plecy i pierś rzemiennym biczem). Wykonywali ją dajanowie. Skazanych przetrzymywano przywiązanych do ściany w przedsionku synagogi.

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
Judaizm iŻydzi
Żydowskie ruchy religijne
Ludy wyznające judaizm
Filozofia żydowska
Teksty religijne
Postacie
Życie i kultura
Święta
Ważne miejsca i stanowiska
Modlitwy i przedmioty kultu
Języki
Historia
Polityka
Antysemityzm

Kontrola autorytatywna (religious court):
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Bejt_din&oldid=75080013
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp