Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Aruba

Na mapach:12°30′40″N 69°58′27″W/12,511063 -69,974224
Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Ten artykuł dotyczy kraju autonomicznego. Zobacz też:inne znaczenia tego słowa.
Aruba
nld. Land Aruba
pap. Pais Aruba
kraj autonomiczny
ilustracja
HerbFlaga
HerbFlaga
Hymn:Aruba Deshi Tera
(Aruba Drogocenny Kraj)

Dewiza:Una isla feliz
(Szczęśliwa Wyspa)
Państwo

 Holandia

Siedziba

Oranjestad

Data powstania

1 stycznia 1986

KodISO 3166-2

AW

Waluta

florin arubański

Król

Wilhelm-Aleksander

Gubernator

Alfonso Boekhoudt

Powierzchnia

180,00 km²

Populacja (1 stycznia 2024)
• liczba ludności


108 066[1]

• gęstość

600 os./km²

Numer kierunkowy

+297

Domena internetowa

.aw

Strefa czasowa

UTC -4

Języki urzędowe

niderlandzki,papiamento

Położenie na mapie
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Położenie na mapie
Multimedia w Wikimedia Commons
Hasło w Wikisłowniku
Informacje w Wikipodróżach
Strona internetowa
PlażaEagle Beach, Aruba

Aruba (nld.Land Aruba,pap.Pais Aruba) –kraj autonomicznyHolandii wAmeryce Południowej (de iure wchodzący w składKrólestwa Niderlandów) i jedna zwulkanicznychWysp Zawietrznych[2], w archipelaguMałych Antyli, zamykającego od wschoduMorze Karaibskie, ok. 25 km na północ odWenezueli. Wchodzi w skład wyspABC oraz wyspCAS. Aruba ma powierzchnię 180 km² i zamieszkiwana jest przez 108 066 osób (1 stycznia 2024). Posiada własną konstytucję, walutę, rząd, własnąautonomię ale nie masuwerenności. Nie należy dostrefy Schengen, ani doUnii Europejskiej. Stolicą i zarazem największym miastem wyspy jestOranjestad. Zarządzającym jest król holenderski reprezentowany przez tutejszego gubernatora. Poza tym do Aruby należą dwie prywatne wyspyPalm Island o pow. 0,10 km² orazRenaissance o pow. 0,48 km², leżące przy zachodnim brzegu wyspy.

Geografia

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Geografia Aruby.

Aruba jest najbardziej na zachód położoną oraz najmniejszą wyspą z grupy wyspABC. Jest płaska, długość jej wynosi ok. 30 km, szerokość ok. 9 km, a długość wybrzeża 68,5 km. Najwyższe wzniesienie toJamanota (188 m n.p.m.). Godne uwagi jest również wzniesienieHooiberg liczące 165 m n.p.m., które zauważalne jest z każdej strony wyspy. Charakteryzuje się kilometrowymi, białymiplażami, we wschodniej jej części występujewybrzeże klifowe. Wyspa leży wklimacie równikowym i charakteryzuje się niewielką ilością opadów (ok. 500 mm rocznie).

Historia

[edytuj |edytuj kod]

Aruba została odkryta w 1499 r. przezhiszpańskich żeglarzy, zaś w 1636 r. zajęli jąHolendrzy[3]. W XIX w. stała się interesująca z uwagi nagorączkę złota[4]. Najstarszym miastem wyspy jestSavaneta.

PodczasII wojny światowej Aruba iCuraçao posiadały największerafinerie ropy naftowej. 16 lutego 1942 r. doszło na wyspie doataku przezPaństwa Osiniemieckie i włoskie okręty podwodne[5].

Od połowy XX w. zauważalny jest znaczny wzrost turystyki.

1 stycznia 1986 r. Aruba wystąpiła zAntyli Holenderskich i stała siękrajem autonomicznymKrólestwa Niderlandów (status aparte).

Wysiłki na rzecz pełnej niezależności od Holandii zostały tymczasowo zamrożone w 1990 roku[6].

Języki

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Język hiszpański na Arubie.

Mieszkańcy używają językaniderlandzkiego oraz lokalnegojęzyka kreolskiego zwanegopapiamento. Funkcjonuje takżejęzyk hiszpański.

Demografia

[edytuj |edytuj kod]

1 stycznia 2024 liczba mieszkańców Aruby wynosiła 108 066.

Narodowości

[edytuj |edytuj kod]

Kreole 79,8%;Latynosi 11,0%;Holendrzy 4,0%;Filipińczycy 0,83%;Chińczycy Han 0,37%; pozostali 4,0%[7].

Podział administracyjny

[edytuj |edytuj kod]
 Osobny artykuł:Miasta na Arubie.

Aruba dzieli się na osiem regionów(regio), które podzielone są na 55 stref(zone).

Podział administracyjny Aruby
Lp.Region
(regio)
Powierzchnia
km²
Ludność
1 stycznia 2020
Ilość stref
(zone)
1.Noord/Tanki Leendert9,2924 1936
2.Oranjestad-West34,6213 7358
3.Oranjestad-Oost12,8814 9239
4.Paradera20,4913 8345
5.Santa Cruz41,0415 2367
6.Savaneta27,7611 9555
7.Sint Nicolaas-Noord23,1999407
8.Sint Nicolaas-Zuid9,6442358

Religia

[edytuj |edytuj kod]

80,8% ludności Aruby tokatolicy, pozostali to głównieprotestanci izielonoświątkowcy – 11,8%, bez religii – 6,0%, wyznawcyreligii plemiennych – 1,3% iŚwiadkowie Jehowy[8][9].

Gospodarka

[edytuj |edytuj kod]

Od 1825 r. do ok. 1915 r. główną gałęzią gospodarki Aruby było wydobywaniezłota. Po stolicyOranjestad, drugim pod względem wielkości miastem wyspy jestSint Nicolaas, które rozwinęło się właśnie dzięki wydobywaniu złota. W 1924 r. otworzono tutaj równieżrafinerięLago Oil & Transport Co. Ltd., przez co miasto to stało się centrum gospodarczym wyspy. W sumie przemysł rafineryjny na wyspachABC od tego czasu prowadził do silnej zmiany struktury gospodarczej.

PodczasII wojny światowej rafinerie odgrywały ważną, strategiczną rolę, ponieważ dostarczały energię dlaStanów Zjednoczonych. Po 1945 r. przemysł rafineryjny stracił na znaczeniu. Rafinerię tę, niegdyś największą na świecie, zamknięto w 1985 r. Pięć lat później otworzono ją ponownie pod amerykańskim kierownictwem, w celu przeładunków i magazynowania ropy. I od tego czasu do 2009 r. przemysł rafineryjny zaczął znowu być znaczący dla Aruby.

Ponadto istnieje tutaj wiele bankówoffshore oraz firm zajmujących sięelektronicznym przetwarzaniem danych. Od czasu kiedy Aruba należy doOECD jakoraj podatkowy, jej struktury finansowe sprzyjały dużymuchylaniu się od płacenia podatków ipraniu pieniędzy. Rząd podjął wiele kroków, aby wykorzystać te możliwości od „szczęśliwców podatkowych”, a tym samym spełnić wymagania OECD. Aruba jakokraj autonomicznyKrólestwa Niderlandów od 1 lipca 2005 r. jest częścią umowy podatkowejUnii Europejskiej, w związku z tym uchylanie się od płacenia podatków na dużą skalę i pranie pieniędzy nie są już możliwe.

Ze względu naklimat i mało korzystne warunki glebowe (gleby czerwonobrązowe), główną uprawą jest tualoes, który nie wymaga nawadniania. Jest to także główny towar eksportowy Aruby.

W 1999 r. otworzono na wyspie browarBrouwerij Nacional Balashi.

Głównymi partnerami handlowymi Aruby są:Holandia,Stany Zjednoczone,Kolumbia orazWenezuela.

Walutą Aruby jestflorin (AWG).

Tele Aruba to przedsiębiorstwo radiowo-telewizyjne na wyspie.

Turystyka

[edytuj |edytuj kod]

Ważnym sektorem gospodarki Aruby, od czasu zlikwidowania przemysłu rafineryjnego, jestturystyka. Najważniejszym czynnikiem przyciągającym turystów są piękne, wielokilometrowe i piaszczyste plaże oraz holenderska zabudowa z czasów kolonialnych. Rocznie wyspa odwiedzana jest przez ok. 2 mln turystów.

Emisja gazów cieplarnianych

[edytuj |edytuj kod]

Emisjarównoważnika dwutlenku węgla z Aruby wyniosła w 1990 roku 318 t, z czego 297 t stanowiła emisja dwutlenku węgla. W przeliczeniu na mieszkańca emisja wyniosła wówczas 4,784 t dwutlenku węgla, a w przeliczeniu na 1000 dolarówPKB 129 kg. Od tego czasu emisje wahają się, przy czym dość duży wzrost nastąpił w 2012. Głównym źródłem emisji przez cały czas była energetyka. W 2018 emisja dwutlenku węgla pochodzenia kopalnego wyniosła 987 t, a w przeliczeniu na mieszkańca 9,339 t i w przeliczeniu na 1000 dolarów PKB 258 kg[10].

Transport

[edytuj |edytuj kod]

Lotniczy

[edytuj |edytuj kod]
Mapa konturowa Aruby, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Oranjestad”
Port lotniczy na Arubie

Jedyne lotnisko na wyspie toMiędzynarodowy Port Lotniczy Królowej Beatrycze(AUA) znajdujący się w stolicyOranjestad.

Liczba lądowań na lotnisku AUA[11]
RokLiczba
20206010
202111 294
202213 530
202313 985

Drogowy

[edytuj |edytuj kod]

W 2013 r. wybudowano liniętramwajową z portowegoterminala pasażerskiego do deptaka wOranjestad.

Tramwaje w Oranjestad
Liczba zarejestrowanych pojazdów
31 grudnia 2023[12]
Rodzaj pojazduIlość
samochód osobowy77 730
samochód ciężarowy1242
autobus129
taksówka465
wypożyczalnia samochodów5226
rządowy529
motorower i
motocykl
3181
pozostałe1368

Morski

[edytuj |edytuj kod]

Na wyspie znajdują, się dwa porty morskie. Liczba wpłynięć do portów w 2023 r.[13]:

Nauka

[edytuj |edytuj kod]

Na wyspie są 34 szkoły oraz cztery uniwersytety:

  • Universiteit van Aruba (UA)
  • Instituto Pedagogico Arubano (IPA)
  • Aureus University School of Medicine
  • Xavier University School of Medicine

Sport

[edytuj |edytuj kod]

Ulubionym sportem na wyspie jestbaseball.

Galeria

[edytuj |edytuj kod]

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. https://cbs.aw/wp/index.php/2025/12/15/test-births/
  2. Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej: Urzędowy wykaz polskich nazw geograficznych świata. Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2019.ISBN 978-83-254-2578-4.
  3. Holendrzy
  4. Gorączka złota
  5. Atak na Arubę
  6. Niezależność
  7. Joshua Project
  8. Religious Composition by Country, in Percentages. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-26].
  9. Christian Population as Percentages of Total Population by Country. The Pew Research Center. [dostęp 2014-06-26].
  10. Aruba, [w:]F.F. Monforti-Ferrario F.F. i inni,Fossil CO2 and GHG emissions of all world countries. 2019 report – Study [pdf], Luksemburg: Publications Office of the European Union, 2019, s. 46,DOI10.2760/687800,ISBN 978-92-76-11100-9 (ang.).
  11. lądowania
  12. Pojazdy
  13. porty morskie
Kraj autonomicznyAruba(Land Aruba / Pais Aruba)

Stolica:Oranjestad

Podział terytorialno-politycznyKrólestwa Niderlandów(Koninkrijk der Nederlanden)
Kraje składowe
Land
Podział administracyjny Holandii
Prowincje
Provincie
Gminy zamorskie
Openbaar lichaam

Holandia

Państwa Ameryki Południowej
Państwa
Terytoria zależne

Wyspy dawnego terytoriumAntyle Holenderskie[A]
  1. Antyle Holenderskie zostały zlikwidowane 10 października 2010 roku
  2. Aruba została wyłączona z Antyli Holenderskich 1 stycznia 1986 roku
Terytoria zależne Holandii
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Aruba&oldid=78856185
Kategorie:
Ukryte kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp