Argon
| chlor← argon → – |
|
| Wygląd |
| bezbarwny |
|
Widmo emisyjne argonu |
| Ogólne informacje |
| Nazwa, symbol,l.a. | argon, Ar, 18
(łac.argon) |
|---|
| Grupa, okres, blok | 18,3,p |
|---|
| Stopień utlenienia | 0 |
|---|
| Właściwości metaliczne | gaz szlachetny |
|---|
| Masa atomowa | 39,95 ± 0,16[a][4] |
|---|
| Stan skupienia | gazowy |
|---|
| Gęstość | 1,784kg/m³ |
|---|
| Temperatura topnienia | −189,36 °C (69 kPa;punkt potrójny)[1] |
|---|
| Temperatura wrzenia | −185,847 °C[1] |
|---|
|
| Numer CAS | 7440-37-1 |
|---|
| PubChem | 23968 |
|---|
|
|
| Najbardziej stabilne izotopy |
|---|
| |
|
|
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
warunków normalnych (0 °C, 1013,25 hPa) |
|
|
Argon (Ar,łac. argon) –pierwiastek chemiczny będącygazem szlachetnym. Jest praktycznie niereaktywny i nie ma żadnegoznaczenia biologicznego, jest także jednym ze składnikówpowietrza. Argon wyodrębnili i zidentyfikowaliLord Rayleigh i sirWilliam Ramsay w1894 roku, usuwając z powietrzatlen,azot,dwutlenek węgla iparę wodną[6].
Atomy argonu mogą zostać uwięzione w sieci innychcząsteczek tworzącklatraty, np. Ar6(H2O)46 i Ar(hydrochinon)3. W roku 2000 doniesiono o otrzymaniu pierwszegozwiązku argonu,fluorowodorku HArF[7].
Izotopy stabilne to36Ar,38Ar i40Ar.
Występujący naZiemi argon ma wyższąmasę atomową (39,948u) niż następny po nimpotas (39,0983 u). Jest to spowodowane tym, że nietrwałyizotop potasu40K przechodzi w argon (prawie cały argon na Ziemi pochodzi właśnie z tego źródła), zgodnie z reakcjami (kanałami rozpadu):
(wychwyt elektronu 10,72%)
(rozpad beta plus 0,001%)
(rozpad beta minus 89,28%)[8][9]
Dominujący izotop potasu39K jest natomiast stabilny.
Watmosferze ziemskiej argon występuje w ilości 0,934% objętościowo (1,29% wagowo[10]).
Skroplenie argonu (a także jego zestalenie) zostało dokonane po raz pierwszy przez polskiegofizyka ichemika, profesoraUJ wKrakowieKarola Olszewskiego w 1895 roku[11].
Argon jest wykorzystywany do procesów chemicznych potrzebujących niereaktywnej atmosfery, jeśli nawet atmosfera azotu byłaby zbyt reaktywna. Z tego samego powodu jest jednym z podstawowych gazów (obokdwutlenku węgla) stosowanych wspawaniu w atmosferze ochronnej. Jego zaletą jako atmosfery ochronnej jest też jego większagęstość od gęstościpowietrza, dzięki czemu nie jest wypierany z nieszczelnej aparatury, lecz „ściele” się na jej dnie. Używa się go też wżarówkach, a dzięki niższej od powietrzaprzewodności cieplnej, podobnie jakkrypton, wykorzystywany jest do wypełnianiaszyb zespolonych w nowoczesnych oknach. Argonem są wypełnianedyski twarde komputerów, w celu zmniejszenia zużycia talerzy i głowic czytających. W postaci mieszanin wypełnia się nim też detektory promieniowania[10].
Od 1976 roku pod kierownictwem drFranklina Chang-Díaz trwają badania laboratoryjne nad wykorzystaniem argonu wsilniku plazmowym o zmiennym impulsie właściwym[12].
Jony argonu Ar+ są wykorzystywane jako ośrodek czynny wlaserze argonowym.
Izotop argon-41, o okresie półrozpadu 110 minut, emitującycząstki beta o energii 1,2MeV i gamma (1,29 MeV), powstaje (w wynikuaktywowanianeutronami termicznymi argonu-40) w dużych ilościach wreaktorach jądrowych, zwłaszcza tych chłodzonych powietrzem. Emitowany jest kominami wentylacyjnymi. Poziom jego aktywności nazywany jestaktywnością argonową. Organizmy żywe są narażone jedynie na napromieniowanie zewnętrzne, gdyż jako gaz szlachetny nie jestmetabolizowany[10][13].
- ↑ Podana wartość stanowi przybliżoną standardową względną masę atomową (ang.abridged standard atomic weight) publikowaną wraz ze standardową względną masą atomową, która wynosi [39,792; 39,963]. Z uwagi na zmiennośćabundancji izotopów pierwiastka w naturze, wartości w nawiasach klamrowych stanowią zakres wartości względnej masy atomowej dla naturalnych źródeł tego pierwiastka. Zob.Prohaska i in. 2021 ↓, s. 584.
- ↑abLide 2009 ↓, s. 4-49.
- ↑Lide 2009 ↓, s. 6-51.
- ↑Argon (nr 00752) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2011-09-30].(przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki)
- ↑ThomasT. Prohaska ThomasT. i inni,Standard atomic weights of the elements 2021 (IUPAC Technical Report), „Pure and Applied Chemistry”, 94 (5), 2021, s. 573–600,DOI: 10.1515/pac-2019-0603 (ang.).
- ↑Wartość dla ciała stałego wg:Singman, Charles N. Atomic volume and allotropy of the elements. „Journal of Chemical Education”. 61 (2), s. 137–142, 1984.DOI:10.1021/ed061p137.
- ↑Ignacy Eichstaedt: Księga pierwiastków. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1973, s. 71.OCLC839118859.
- ↑Khriachtchev L, Pettersson M, Runeberg N, Lundell J, Rasanen M. A stable argon compound. „Nature”. 406 (6798), s. 874–876, 2000.DOI:10.1038/35022551.PMID:10972285.
- ↑Emery, G T. Perturbation of Nuclear Decay Rates. „Annual Review of Nuclear Science”. 22 (1), s. 165–202, 1972.DOI:10.1146/annurev.ns.22.120172.001121.
- ↑S.B. Samat, S. Green, A.H. Beddoe. The 40K activity of one gram of potassium. „Phys Med Biol”. 42 (2), s. 407–413, 1997.DOI:10.1088/0031-9155/42/2/012.PMID:9044422.
- ↑abcRyszard Szepke: 1000 słów o atomie i technice jądrowej. Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1982.ISBN 83-11-06723-6. (pol.). Brak numerów stron w książce
- ↑Orłowski 1979 ↓, s. 328,479.
- ↑Opis historii prac nastronie Adastrarocket, firmie zatrudniającej dr. Chang-Díaz
- ↑red. nacz. tomu Jan Zienkiewicz: red. nacz. Heliodor Chmielewski: Encyklopedia Techniki. T. Energia jądrowa. Warszawa: Wydawnictwa Naukowo-Techniczne, 1970, s. 16, seria: Encyklopedia Techniki.
