Pochodził z ubogiej, wielodzietnej rodziny. Uczył się wseminarium duchownym wViseu i przyjął niższeświęcenia, lecz nie został księdzem. W latach 1910–1914 studiował ekonomię i prawo wuniwersytecie w Coimbrze. W 1912 wraz z księdzem Manuelem Gonçalvesem Cerejeirą założyłAkademickie Centrum Demokracji Chrześcijańskiej (Centro Académico de Democracia Cristã), przemianowane w 1917 na Katolickie Centrum Portugalskie (Centro Católico Português). Pod pseudonimem Aleves de Silva publikował na łamach tygodnika „O Impercial”. W 1918 otrzymałkatedrę ekonomii w Coimbrze. W 1921 został wybrany do parlamentu.
W 1928 Salazar został zaproszony do rządu przez gen.António Carmonę, aby objąć tekę ministra finansów. Otrzymał nadzwyczajne pełnomocnictwa w zakresie kontroli nad wszelkimi wydatkami publicznymi. Zdobywał coraz silniejszą pozycję i w roku 1932 został powołany na stanowisko premiera, co przekształciło dyktaturę wojskową w cywilną, trwającą do roku 1974.
W dniu 17 marca 1933 wprowadził nową konstytucję, która przekształciła Portugalię w tzw.Nowe Państwo (Estado Novo), oparte na koncepcji ustroju korporacyjnego, będącego połączeniem idei papieskich encyklik dotyczących chrześcijańskiej nauki społecznej ikonserwatyzmu. WedługGrażyny Bernatowicz-Bierut orazInstytutu Ruchu RobotniczegoWyższej Szkoły Nauk Społecznych przyKC PZPR konstytucja ta wzorowana była na konstytucjach państwfaszystowskich[3]. Jednak wówczas jedyną faszystowską konstytucją była konstytucja włoska, a w rzeczywistości konstytucja Salazara oparta była na wzorcach portugalskich z XIX wieku i konstytucji z 1911 roku[4]. Stworzone przez Salazaraautorytarne państwo przez Paula H. Lewisa określone zostało jako faszystowskie[5], z czym z kolei nie zgadza się m.in.Jacek Bartyzel, który zauważa, że jest to nieuczciwe etykietowanie. Sam ustrój ówczesnej Portugalii był od ideologii faszyzmu bardzo odległy, a sam Salazar wyraźnie krytykował zarówno faszyzm, jak inazizm jako ustroje przede wszystkimtotalitarne,pogańskie irasistowskie[6].
Nowe Państwo opierało się na dwóch fundamentach: społecznych korporacjach i autorytarnych rządach jednej partii. Salazar rozwiązał wszystkie partie polityczne i na ich miejsce powołał organizację polityczną o charakterze ponadpartyjnym –Unię Narodową (União Nacional), która stała się rządząca monopartią, jednak podobnie jak w hiszpańskiejFET i JONS, ścierały się tam różne nurty polityczne. Dla kontroli panującej sytuacji przy pomocy niemieckiegoGestapo[7][8] powstała tajna policja,PVDE, w 1946 roku zmieniona wPIDE. Ponadto Salazar utworzył formację paramilitarną (Legion Portugalski) oraz organizację młodzieżową (Młodzież Portugalska).
Okres hiszpańskiej wojny domowej i II wojny światowej
Zwalczał wszelką opozycję polityczną, głównie lewicową. Na wyspieSantiago, w archipelaguWysp Zielonego Przylądka, założyłobóz koncentracyjnyTarrafal, tzw.obóz powolnej śmierci, w którym przetrzymywano głównie uczestników antyreżimowych rebelii w Marinha, w mniejszym stopniu zaś innych opozycjonistów Grande (18 stycznia 1934) oraz marynarzy uczestniczących w buncie na okrętach wojennych (8 września 1936); trafiali tam również inni przeciwnicy systemu. W Tarrafal zginęło przynajmniej 32 więźniów. W późniejszych latach umieszczano w obozieafrykańskich przywódców działających na rzecz niepodległości. Podczashiszpańskiej wojny domowej (1936–1939) Salazar wspierał wojskagen. Franco, udzielając im znacznej pomocy, m.in. wysyłając około 10 tysięcy żołnierzy – tzw.Legion Viriato.
Zwieńczeniem tej współpracy było podpisanie przez Hiszpanię i Portugalię paktu iberyjskiego (Pacto Ibérico) z 17 marca 1939 (z protokołem dodatkowym z 29 lipca 1940). PodczasII wojny światowej prowadził politykę neutralności, lawirując pomiędzyIII Rzeszą, której sprzedawał surowce mineralne (wolfram), aaliantami, którym udostępnił w 1943 bazy wojskowe naAzorach (lotnicza i morska). Nie opowiedział się po stroniePaństw Osi z powodu obawy utraty zamorskichkolonii na rzeczWielkiej Brytanii. W okresie wojny doszło do zjednoczenia lewicowej opozycji. W 1943 roku socjaliści, komuniści i republikanie weszli w skład Zjednoczonego Antyfaszystowskiego Ruchu Narodowego. Działacze koalicji uważali, że wraz z upadkiem faszyzmu w Europie ustrój ten upadnie także w Portugalii. Istnienie dyktatury utrzymał jednak wybuchzimnej wojny. Wraz z zimną wojną doszło do rozłamu między uczestnikami frontu antysalazarowskiego, a współpraca komunistów i socjalistów została zakończona[3].
Po wojnie związał Portugalię sojuszem zeStanami Zjednoczonymi, przystępując doNATO i przedłużając prawo do dzierżawy baz na Azorach. Za jego rządów Portugalia została członkiem organizacji gospodarczych krajów zachodniej Europy, będąc ich współzałożycielem (OECD iEFTA). Dążył do utrzymania posiadłości kolonialnych, korzystając ze wsparcia krajów NATO głównieUSA orazRPA iRodezji. Razem z reżimami białych mniejszości w RPA (reżimapartheidu) i Rodezji podtrzymywał na południu Afryki tak zwane „białe imperium”.
Był przeciwny zrzeczeniu się przez Portugalię swoich kolonii, co w efekcie doprowadziło do długich i kosztownych wojen kolonialnych wAngoli (Wojna o niepodległość Angoli od 1961),Gwinei (od 1963) iMozambiku (Wojna o niepodległość Mozambiku od 1964), gdzie armia portugalska krwawo tłumiła powstania wyzwoleńcze miejscowej ludności[9][10][11]. W Portugalii schronienie znalazło wielu kolaborantów III Rzeszy. Przebywał tam też na wygnaniu admirałMiklos Horthy, stojący na czele reżimu na Węgrzech[12][13].
Salazar był zwolennikiemkonserwatywnego modelu społecznego, opartego na katolickiej nauce społecznej. Odrzucałliberalną demokrację parlamentarną jako ustrój jego zdaniem demoralizujący oraz osłabiający państwo inaród. Po 36 latach władzy, w 1968, ustąpił ze stanowiska ze względu na zły stan zdrowia. System wprowadzony przez Salazara ostatecznie załamał się 25 kwietnia 1974, kiedy to w Portugalii doszło do bezkrwawejrewolucji goździków, która zapoczątkowała budowę demokratycznej formy rządów.
António de Oliveira Salazar
Przy prezentacji makiety mostu Santa Clara wCoimbrze
Obowiązkowy zestaw w szkole podstawowej w okresie „Nowego Państwa”: portret Salazara, krzyż i portret prezydentaThomasa
Tablica z cytatem Oliveira Salazara znajdująca się w Centrum Kultury Rodrigues de Faria wForjães
_%25E2%2580%2593_Lisboa.jpg)
