Ansibl (ang.ansible) – fikcyjna maszyna umożliwiająca natychmiastowąkomunikację (zprędkością większą niż światło). Urządzenie to używane jest w powieściach i opowiadaniachfantastycznonaukowych. Nazwa pochodzi ze skrócenia słowaanswerable (ang.umożliwiający odpowiedź)[1].
Urządzenia tego typu zostały opisane w utworach science fiction w latach 50., np. podobne funkcje miała maszyna zwana „interocitor” w powieściThis Island Earth z 1952 rokuRaymonda F. Jonesa (ekranizacja 1955)[2], a także urządzenie opisane jako „Dirac Communicator”, który pojawił się w opowiadaniuBeepJamesa Blisha z 1954[3].
Niemniej nazwę wymyśliła i szczegóły działania urządzenia opisała amerykańska pisarka,Ursula K. Le Guin[1]. Nazwa urządzenia pojawia po raz pierwszy w powieściŚwiat Rocannona (wyd. 1966)[4], natomiast w powieściWydziedziczeni poznajemy twórcę ansibla, genialnego fizyka Szeveka (Sheveka), żyjącego na komunistyczno-anarchistycznej planecieAnarres[5]. Dodatkowe dane dotyczące działania ansibla znaleźć można w innych powieściach autorki:Słowo „las” znaczy „świat”[6],Lewa ręka ciemności[7]: np. jednym z punktów, na którym znajduje się ansibl, musi być obiekt o dużejgrawitacji, drugi może być przenośny, poza tym urządzenie nie działa na zasadzie nadawaniafal radiowych ani żadnej innej formy energii. Zasada działania ansibla jest pod pewnymi względami analogiczna dograwitacji.
Po Ursuli Le Guin terminu „ansibl” i idei komunikacji natychmiastowej używało wielu innych autorów[8], m.in.:Vernor Vinge[9],Dan Simmons[10],Elizabeth Moon[11],Kim Stanley Robinson[12],Remigiusz Mróz[13].
Ansibl został użyty jako istotny element fabularny przezOrsona Scotta Carda w cyklupowieści oEnderze, gdzie filoty, najbardziej podstawowe (fikcyjne) cząstki wszechświata, tworzą sieć, w której energia (w tym wypadku informacje) przemieszczają się w czasie krótszym, niżnajkrótszy odcinek czasu. Królowe Kopców – kierujące społeczeństwamirobali – za ich pomocą myślały i przekazywały rozkazy podległym im jednostkom. W sieci ansibli narodziła się niematerialna istota myśląca o imieniuJane, powstała dzięki ingerencji Królowej Kopca w gręfantasy, stworzoną przez Międzynarodową Flotę do szkolenia kadetów, a wykorzystywaną przez Królową do nawiązania kontaktu z Enderem. Komunikacja via ansibl jest w powieściach Carda ważnym narzędziem budującym dramaturgię, a Jane – pełnoprawnym bohaterem akcji, przedstawianym wręcz jako jedyny przedstawiciel czwartego gatunku rozumnego[14].
| Powieści | |
|---|---|
| Zbiory opowiadań | |
| Miejsca i pojęcia |