Termin po raz pierwszy pojawił się w 1856 r. w pismachkolumbijskiego pisarza i publicysty, żyjącego i tworzącego na emigracji wParyżu, José Maríi Torresa Caicedo[1]. Niemal równocześnie zaczął używać takiej nazwychilijski pisarz Francisco Bilbao, który brał udział w paryskim kongresie zorganizowanym przez[2]Iniciativa de la América. Określenie to zostało użyte w opozycji do „Ameryki saksońskiej”, jaką reprezentowały wówczas tryumfujące nad MeksykiemStany Zjednoczone i brytyjskaKanada. Spopularyzowane zostało przez francuski reżimNapoleona III, dla którego był wygodnym narzędziem propagandy i pozwalał uzasadniać jego interwencje w Meksyku[1].
Nazwa ma uzasadnienie historyczne – jest to część kontynentu amerykańskiego skolonizowana prawie w całości przez dwa państwa położone naPółwyspie Iberyjskim –Hiszpanię iPortugalię. Z tego powodu w państwach latynoamerykańskich funkcjonują podobne struktury społeczne, gospodarcze, religijne (dominujący katolicyzm) i kulturowe (w większości krajów Ameryki Łacińskiej językiem urzędowym jestjęzyk hiszpański – z wyjątkiemBrazylii, w której mówi się poportugalsku, orazGujany Francuskiej iHaiti, gdzie panujejęzyk francuski).
Część hiszpańskojęzyczną Ameryki Łacińskiej nazywa sięHispanoameryką, a portugalskojęzyczną –Luzoameryką.
Ameryka Łacińska zajmuje obszar ponad 21 mln km², liczy 549 mln mieszkańców, gęstość zaludnienia wynosi tym samym 26 osób na km² (2006). Większość mieszkańców należy do Kościoła katolickiego, który liczy 432 mln wyznawców[3] (78,7% całej populacji).
Powstanie Ameryki Łacińskiej jako obszaru kulturowego ściśle związane było z początkiem epokiWielkich odkryć geograficznych zainicjowanych przez słynne wyprawyKrzysztofa Kolumba. Odkrycie i podbój olbrzymich obszarów obu Ameryk przez Hiszpanów (Ameryka Środkowa oraz większość Ameryki Południowej) i Portugalczyków (Brazylia) spowodowało powstanie zupełnie nowej rzeczywistości społecznej i politycznej wNowym Świecie. Nastąpiło szybkie załamanie się imperiówAzteków (1519–1524) iInków (1532–1535) oraz wyludnienie Ameryk, których indiańska ludność ginęła masowo, nieodporna na nieznane wcześniej w Amerykach choroby (głównieospę czytyfus)[4]. Miejsce dawnych elit indiańskich zajęli biali przybysze, do których z czasem dołączały kolejne fale imigrantów z Półwyspu Iberyjskiego. Ludność kolonii dzieliła się na kilka kategorii. Wśród białych występował podział na świeżo przybyłych mieszkańców metropolii: Hiszpanów i Portugalczyków, oraz na urodzonych już w koloniachKreoli. Niżej stali potomkowie związków mieszanych europejsko-indiańskich, czyliMetysi, a najniżej ludność tubylcza i niewolnicza:Indianie zmuszani do pracy w systemieencomiendy i czarni niewolnicy sprowadzani zAfryki.
W XVII w. trwała kolonizacja obu kontynentów amerykańskich. Stabilizowała się władzaHiszpanów na terytoriachMeksyku iAmeryki Środkowej, gdzie utworzonoWicekrólestwo Nowej Hiszpanii oraz w zachodniej częściAmeryki Południowej (Wicekrólestwo Peru). W obydwu głównych koloniach kształtowała się elita władzy – jej większość stanowiła szlachta pochodząca z Półwyspu Iberyjskiego. Podobne procesy zachodziły w portugalskiej Brazylii, choć tu przez długi czas system kolonialny rozwijał się w pełni tylko na stosunkowo niewielkim obszarze wąskiego pasa przybrzeżnego.
Autochtonicznej ludnościindiańskiej przypadała rola siły roboczej w gospodarce opartej na systemie rozległych monokultur rolnych. Coraz większe obszary ziemi przeznaczano pod plantacjebawełny,tytoniu,kukurydzy,trzciny cukrowej,kakao ikawy lub wypasbydła. Odkrywano złożazłota,srebra idiamentów, powstawały liczne kopalnie. Ponieważ zaczynało brakować rąk do pracy naplantacjach i w prymitywnych kopalniach, wkrótce na wielką skalę rozwinął się handel niewolnikami, sprowadzanymi głównie zAngoli iKonga. Pierwszy transport z Afryki naKaraiby zorganizowali Hiszpanie już w1605 r. Choć w rozwoju handlu niewolnikami przodowali Portugalczycy, a później włączyli się do niego takżeAnglicy iHolendrzy, dostarczając większość niewolników do całego Imperium Hiszpańskiego.
Od połowy XVII wieku wzmagała się kolonizacja Ameryk przez inne państwa europejskie:Holandię,Francję iAnglię.Holendrzy przejściowo wyparli Portugalczyków z części wybrzeży brazylijskich (wokół miastaPernambuco) i stworzyli własną kolonię (Gujana Holenderska). Ostatecznie jednak zadowolili się tylko kilkoma ważnymi punktami strategicznymi i znaczną przewagą w handlu z koloniami hiszpańskimi, którą zdobyli pod koniec XVII wieku.
Znaczącą rolę w kolonizacji Ameryki Południowej i Środkowej, zwłaszcza terytoriów hiszpańskich, odgrywałKościół katolicki. W Ameryce pojawiali sięmisjonarze i zakonnicy. Najbardziej prężną działalność prowadzilijezuici na pograniczu dzisiejszegoParagwaju i Argentyny (tzw.redukcje misyjne) orazfranciszkanie w północnym Meksyku, gdzie rozwijali swe misje wśród IndianPueblo. Wiara katolicka łatwo, choć raczej powierzchownie zakorzeniała się wśród ludności indiańskiej imetyskiej, a późniejczarnoskórej, przyjmując formę wiary ludowej, w której odbicie znajduje wiele wierzeń i obrzędów zaczerpniętych z pierwotnych kultów ludności czarnoskórej oraz indiańskiej (np. kulthuacas). Choć były też obszary, gdzie Indianie byli szczególnie oporni w przyjmowaniu nowej wiary i gdzie dochodziło na tym tle do krwawych walk (np. na terytorium dzisiejszegoChile)[5].
.svg)
