Almagest jest największym zabytkiem starogreckiej wiedzy astronomicznej i kanonem wiedzy astronomicznej, aż do czasów upadku teorii geocentrycznej.
Dzieło obejmuje 13 ksiąg. Ptolemeusz bazował głównie na teoriach i ustaleniach poprzedników – przede wszystkimHipparcha i obserwacjach astronomówbabilońskich ialeksandryjskich.
IntencjąAlmagestu jest opisanie matematycznej teorii ruchu planet na sferze niebieskiej i możliwość wykorzystania jej do precyzyjnego obliczenia położenia dowolnej planety w dowolnym momencie. Ptolemeusz użył skomplikowanego systemudeferentów,epicyklów iekwantów, ale nie traktował ich jako rzeczywistych, lecz jako teoretyczne. Fizyczną teorię budowy świata przy użyciu wszystkich elementów opisał w innym, krótkim dziele –Hypotyposes (Założenia).
WAlmageście znajduje się krótki wykładtrygonometrii płaskiej i sferycznej, a po nim następuje opis teorii ruchu Słońca, który jest wzorowany na teorii Hipparcha, oraz opis teorii ruchu Księżyca, wzbogacony przez Ptolemeusza o odkrycie nieregularności tego ruchu. Kolejne księgi zawierają katalog ponad tysiąca gwiazd stałych. Jest on rozszerzeniem niezachowanego katalogu Hipparcha. Ptolemeusz podzielił gwiazdy na sześć klas według ich jasności. Najjaśniejsze gwiazdy zostały opisane jako pierwszej wielkości, a najsłabsze widoczne okiem nieuzbrojonym – szóstej wielkości. Następne księgi zawierają szczegółowy opis rozbudowanych teorii ruchu planet oparty na wcześniejszych założeniach – również Hipparcha, wzbogacony o nowe rozwiązania –ekwant i teorię szerokości.
Klaudiusz Ptolemeusz, autorAlmagestu na średniowiecznej rycinie
Almagest dotarł doEuropy w IX wieku po uprzednim przetłumaczeniu zjęzyka greckiego najęzyk arabski. Przekładu z języka arabskiego nałacinę dokonał w XII wiekuGerard z Kremony. Tłumaczenie to było obarczone licznymi błędami powstałymi w procesie kilkukrotnych przekładów. W Europie Zachodniej pojawiły się także pochodzące zBizancjum kopieAlmagestu w oryginalnym, greckim tekście. Astronomowie z tzw. szkoły wiedeńskiej –Georg von Peurbach iRegiomontanus – podjęli próbę poprawnego przekładu. Zrealizowali jednak tylko opracowanie streszczeniaAlmagestu wEpitoma in Almagestum Ptolemaei, wydane drukiem w 1496 wWenecji.
W 1515 również w Wenecji ukazało się pierwsze wydanieAlmagestu przetłumaczonego z greki na łacinę przez Gerarda z Kremony, a w 1538 wydanoAlmagest wBazylei, w greckim oryginale, wraz zkomentarzemTeona z Aleksandrii.
Mikołaj Kopernik miał w swojej bibliotece dwa egzemplarzeAlmagestu: wydanie weneckie z 1515, oraz wydanie bazylejskie z 1538, które otrzymał w darze odJerzego Joachima Retyka w 1539. Oba egzemplarze zachowały się. W czasie najazdów szwedzkich zostały zrabowane i wywiezione doUppsali, gdzie przechowywane są wbibliotece uniwersyteckiej. Na ich kartach (a zwłaszcza na wydaniu weneckim) jest wiele odręcznych notatek (marginaliów) Kopernika.
Almagest nie został wydany w języku polskim[3] – tłumaczenie na angielski jest dostępne wBibliotece Narodowej w Warszawie[4].
WłodzimierzW.ZonnWłodzimierzW. (red.),Kopernik, astronomia, astronautyka. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa: PWN, 1973. Brak numerów stron w książce
S.S.GrzybowskiS.S.,Mikołaj Kopernik, wyd. II, Warszawa: Książka i Wiedza, 1973. Brak numerów stron w książce
