Muzyka Alice in Chains jest mroczna i ciężka, lecz bardzo melodyjna. Odznacza się różnorodnością brzmienia, sprawiającą, że zespół trudno jest przypisać do konkretnego gatunku. Grupa powszechnie identyfikowana jest z nurtemgrunge’owym, lecz czerpiąca wpływy z szeroko pojętej muzykimetalowej lat 70., która zawiera w sobie ciężkieriffy inspirowane twórczościąBlack Sabbath i melodyjnegohard rocka budzącego skojarzenia z dokonaniamiLed Zeppelin, przeplatanego łagodniejszymi i utrzymanymi w stylistycemuzyki akustycznejkompozycjami. Rozpoznawalną cechą zespołu są rozbudowanearanżacyjnie utwory oraz charakterystyczny styl wokalny, dla którego typowe są zharmonizowane partie wokalne. Łączny nakład sprzedanych albumów wynosi ponad 25 milionów na całym świecie, w tym 14 na terenie Stanów Zjednoczonych. WydawnictwaJar of Flies (1994) iAlice in Chains (1995) osiągnęły najwyższą pozycję zestawieniaBillboard 200.Jar of Flies był pierwszym w historii albumem wydanym w formacieEP, który uplasował się na szczycie listy przygotowywanej przez „Billboard”. Zespół uzyskał dziewięć nominacji donagrody Grammy.
Z powodu śmierci wokalistyLayne’a Staleya w kwietniu 2002, grupa zawiesiła działalność. Reaktywacja nastąpiła w 2005, a od 2006 występuje zWilliamem DuVallem.
W 1984 uczniowie Shorewood High School Byron Hansen,James Bergstrom,Johnny Bacolas i Zoli Semanate utworzyliglammetalowy zespółSleze, a jego wokalistą został uczeń Meadowdale High SchoolLayne Staley[2]. Skład wielokrotnie ulegał roszadom w ciągu dwóch lat działalności. W 1986 dołączyłgitarzysta Nick Pollock[3], a zespół przekształcono wAlice N’ Chains[4]. W trakcie półtorarocznej aktywności, muzycy zarejestrowali dwa albumydemo[5]. W 1987 projekt rozwiązano[6]. Staley zarządzał kompleksem sal prób o nazwie Music Bank, który mieścił się nieopodal mostu Ballad Bridge wSeattle. Składał się on z 60 pomieszczeń i był otwarty przez całą dobę. Pełnił lokalnie istotną funkcję, gdyż umożliwiał początkującym muzykom rozwój artystyczny[7].
Kane Hall, miejsce pierwszego koncertu zespołu w styczniu 1988
W 1987 Pollock poznał ze sobą Staleya i gitarzystęJerry’ego Cantrella[8][9], udzielającego się w założonym przez siebie rok wcześniej zespole Diamond Lie[10], którego trzon stanowili wokalista Scott Damon,basista Matt Muasau i perkusista Randy Nesbitt[11]. Do składu dołączyłMike Starr, występujący w Gypsy Rose[8][12]. Po obejrzeniu koncertu Alice N’ Chains w Tacoma Little Theater, Cantrell zwrócił się z propozycją objęcia funkcji wokalisty do Staleya, który w owym czasie wraz z Bergstromem i Dave’em Martinem udzielał się w efemerycznej grupie 40 Years of Hate[13], prezentującej muzykę z pograniczafunk iindustrial[14]. Wokalista zgodził się dołączyć do formacji muzyka pod warunkiem, że ten wystąpi w rolisidemana w jego zespole[15]. Projekt w którym występował Staley, wkrótce uległ rozwiązaniu[16]. Po odbyciu kilku przesłuchań, muzyk objął stanowisko wokalisty w zespole Cantrella i perkusistySeana Kinneya[17][18]. Początkowo muzycy używali różnych nazw, między innymi Mothra and Fuck i Diamond Lie[19]. Pierwszy koncert odbył się 15 stycznia 1988 w Kane Hall naUniwersytecie Waszyngtońskim[20]. W składzie Staley (śpiew), Cantrell (gitara), Starr (gitara basowa), Kinney (perkusja), grupa z powodzeniem zaczęła grać w klubach położonych napółnocno-zachodnim wybrzeżu[21]. Niejednokrotnie określana była przez lokalne media mianem „Kindergarden”, z uwagi na duże podobieństwo brzmieniowe i sceniczne doSoundgarden[22]. Cantrell przyznał, że w początkowej fazie działalności Alice in Chains, Soundgarden był zespołem „bardzo inspirującym”[23].
W 1988 wIssaquah zespół zarejestrował materiał demoThe Treehouse Tapes składający się z ośmiukompozycji, w tym zcoveruDavida Bowiego – „Suffragette City”[20]. Proces został sfinansowany przez Cantrella[24]. W tym samym rokupromotor nagrań Randy Hauser i Ken Deans umożliwili grupie nagranie profesjonalnego dema dlawytwórni płytowych[18][25]. Sesja miała odbyć się w Music Bank, lecz została odwołana po tym, jak policja zamknęła budynek w związku z handlemmarihuaną[26]. Za namową Hausera i Deansa doszło do zmiany nazwy zespołu z Diamond Lie na Alice in Chains[27]. Pierwszy koncert pod nową nazwą muzycy zagrali 25 lipca 1988[28].
Od kwietnia do czerwca 1989, przy współpracyRicka Parashara, członkowie zespołu pracowali wLondon Bridge Studio nad kolejnym demem, którego proces sfinansował Hauser[29]. Nagrany materiał Deans przekazałmenedżerom Kelly Curtis iSusan Silver[30], kierujących ówcześnie Soundgarden, proponując funkcję zarządzania zespołem[31]. Materiał trafił do wytwórniColumbia. Nick Terzo: „Wielu myślało, że wybrałem najgorzej z całego grona, ale dla mnie byli niczym nieoszlifowany diament”[32]. Po ośmiomiesięcznych negocjacjach, 11 września muzycy podpisali kontrakt z wytwórnią[33]. Sprawami zarządzania zajęły się Curtis i Silver[31]. W lipcu 1989 Don Kaye scharakteryzował brzmienie zespołu na łamach „Kerrang!” jako „mroczny,bluesowyrock z ostrymi jak igła i potwornymiriffami, z którychMetallica byłaby dumna. Emocjonalne wokale, funkowy, brudny groove i całkowicie oryginalny, ale ostry dźwięk, gwarantują wielkie rzeczy”[21].
Od grudnia 1989 do kwietnia 1990 muzycy odbyli w London Bridge Studio i Capitol Recording Studio wHollywood sesję nagraniową debiutanckiegoalbumu studyjnego. Procesemprodukcji zajął sięDave Jerden[34]. Na przełomie lutego i marca wystąpili w rolisupportu przedExtreme w ramach Pornograffiti Tour[35]. W lipcu wytwórnia opublikowała w limitowanym nakładzieminialbumWe Die Young[36]. Był on rozsyłany w formie darmowej do najbliższych sklepów muzycznych, których właściciele otrzymywali zysk ze sprzedaży. Miało to na celupromowanie zbliżającego się albumu, jak i samego zespołu[37].
Styl gry Cantrella w okresieFacelift nawiązywał do klasycznego metalu i bluesa spod znaku Black Sabbath
Od listopada do grudnia zespół odbyłtrasę po Ameryce Północnej, pełniąc rolę supportu przedIggy Popem w ramach Brick By Brick Tour[40]. 22 grudnia muzycy wystąpili przed półtoratysięcznym audytorium zgromadzonym wMoore Theatre, ze specjalnie przygotowanym i wyprzedanym koncertem[41]. Materiał w reżyseriiJosha Tafta wydano 30 lipca 1991 nakasecieLive Facelift[42]. Podczas lutowych koncertów zespół zaprosiłPearl Jam do otwierania swoich występów[43].Eddie Vedder, odnosząc się do nich, przyznał, że „interesującym było oglądać zespół, który potrafi zmieniać nastroje ludzi”[44]. W pierwszym półroczu od premiery,Faceliftsprzedał się w ilości 40 tys. kopii[45]. W styczniu 1991 został wydanysingel „Man in the Box”, który dotarł do 18. pozycjiMainstream Rock Songs[46]. Napisana przez Staleya kompozycja poruszała tematykęcenzury rządowej[47].Teledysk wyreżyserowany przezPaula Rachmana regularnie emitowany był w stacji muzycznejMTV[48], gdzie utrzymywał się na liście przez szesnaście tygodni[41]. Po tych wydarzeniach album w ciągu następnych sześciu tygodni uzyskał nakład sprzedaży na poziomie 400 tys. egzemplarzy[49]. Kontynuując trasę, zespół wyruszył wspólnie zThe Almighty iMegadeth w tournée Oxidation of the Nations Tour, zainaugurowane występem wlondyńskimMarquee Club 8 marca, a zakończone wPoint Theatre wDublinie 1 kwietnia[50]. Od maja do lipca grupa występowała w roli supportu przed zespołamiAnthrax, Megadeth iSlayer, w ramach amerykańskiej edycji tournéeClash of the Titans[51][52]. 5 czerwca, w trakcie występu wRed Rocks Amphitheatre, zespół został obrzucony butelkami przez fanów grupy Slayer[53]. Jedna z nich trafiła w zestaw perkusyjny Kinneya. Staley, poirytowany zachowaniem zgromadzonej publiczności, przeskoczył barierki i zaczął odrzucać w stronę tłumu różne przedmioty znalezione na scenie. Po chwili do wokalisty dołączyła reszta muzyków[53]. Mimo tych incydentów, grupa zyskała sobie sympatięfanów muzyki metalowej podczas trasy[52].
6 lipcaFacelift uplasował się na 42. pozycjiBillboard 200[54], stając się pierwszym albumem wywodzącym się z nurtu grunge’owego, który dotarł do pierwszej 50. zestawienia tygodnika „Billboard”[55]. Od sierpnia do stycznia 1992 muzycy występowali jako support dlaVan Halen w ramachFor Unlawful Carnal Knowledge Tour[56]. Na początku wrześniaFacelift uzyskał odRecording Industry Association of America (RIAA)certyfikat złotej płyty[57]. „Pierwotnie zakładaliśmy, że album mógłby sprzedać się w nakładzie 100 tys. kopii. To był nasz cel. Potem pomyśleliśmy, że wynik na poziomie 200 tys. byłby już bardzo dużym osiągnięciem” – wspominał Staley[58].
Album promowany był dodatkowo singlem „Sea of Sorrow”, który odnotował 27. pozycję Mainstream Rock Songs[46]. Dzięki intensywnym trasom koncertowym, w ramach których zespół wystąpił ponad 200-krotnie, grupa zaczęła zyskiwać uwagę mediówgłównego nurtu w Stanach Zjednoczonych oraz spotykać się z coraz bardziej pozytywnym przyjęciem[58]. Fani dzwonili do rozgłośni radiowejKISW w Seattle, domagając się emisji utworów zespołu[59].
W trakcie trwania For Unlawful Carnal Knowledge Tour muzycy rozpoczęli prace nad nagrywaniem materiału na drugi album studyjny. Demo wypełniło dziesięć kompozycji, spośród których kilka po przebytej selekcji postanowiono nagrać ponownie[60]. Sesja rozpoczęła się pod koniec listopada 1991 w London Bridge Studio, przy współpracy Ricka Parashara[61]. Zarejestrowane zostały cztery utwory utrzymane w stylistycemuzyki akustycznej[60]. Cantrell w rozmowie z „Guitar World” przyznał, że zmiana charakteru brzmienia była zamierzonym zabiegiem[60]. MinialbumSap został opublikowany 4 lutego 1992, początkowo jedynie w Stanach Zjednoczonych[60]. Powodem jego nagrania i nazwy był sen, jaki miał Sean Kinney. Muzykowi przyśniło się, że zespół nagrał kilka utworów i zamieścił je na akustycznym minialbumie. Następnego dnia perkusista opowiedział o tym pomyśle kolegom z zespołu i materiał został nagrany w ciągu niespełna tygodnia[61][62]. Trzy z czterech kompozycji pochodziły ze starszych sesji nagraniowych[61]. Na płyciegościnnie wystąpili: wokalistkaHeart,Ann Wilson,Chris Cornell i frontmanMudhoney,Mark Arm[63]. W trakcie nagrań zrodziła sięsupergrupaAlice Mudgarden, w skład której weszli wszyscy członkowie Alice in Chains, Arm i Cornell. Nazwę zaczerpnięto zkontaminacji Alice in Chains, Mudhoney i Soundgarden. Muzycy nagrali utwór „Right Turn”[64].
Od kwietnia do lipca 1992, przy ponownej współpracy z Jerdenem, muzycy odbyli wEldorado Recording Studios i One on One Studios wLos Angeles sesję nagraniową drugiego albumu studyjnego[67]. Nowe kompozycje zostały w większości napisane w przerwach pomiędzy trasami koncertowymi[68]. Zespół przebywał w jednej z dzielnic miasta – Oakwoods – kiedy na ulicachwybuchły zamieszki wywołane uniewinnieniem czterech policjantów, oskarżonych o pobicie czarnoskórego taksówkarzaRodneya Kinga[65][69]. „Byliśmy właśnie w Studio City to Venice, kiedy wybuchły zamieszki. Zadzwoniliśmy doToma Arayi ze Slayera i udaliśmy się do niego, aby przeczekać ten gorący okres. Nigdy tego nie zapomnę” – relacjonował Cantrell[70]. Premierę albumu poprzedziło wydanie dwóch singli – „Would?” i „Them Bones”, które zostały odnotowane na Mainstream Rock Songs[46], i uplasowały się w Top 30. wWielkiej Brytanii[71]. 10 września zespół wystąpił obok Pearl Jam na uroczystości promującej filmSamotnicy wPark Plaza Hotel[72].
15 września muzycy zainaugurowalipierwszy etap tournée promującego album, występując jako gość specjalny na trasie No More ToursOzzy’ego Osbourne’a[73]. Przed koncertem wOklahoma City 25 września, Staley złamał nogę podczas jazdyquadem, i na scenie zmuszony był do występowania o kulach oraz na wózku inwalidzkim[74]. 29 września nakładem Columbia ukazał się drugi album studyjny Alice in Chains –Dirt, który został uznany zamagnum opus, największe osiągnięcie artystyczne zespołu[75]. W celu dalszej promocji, opublikowano single „Angry Chair”, „Rooster” i „Down in a Hole”, które uplasowały się na czołowych lokatach Mainstream Rock Songs[46]. Teledysk do utworu „Rooster”, mającego charakter osobistych postrzegańwojny wietnamskiej[76][77], z uwagi na zbyt dużą brutalność, emitowany był w MTV w ocenzurowanej wersji, co spotkało się ze sprzeciwem Cantrella[65].
Staley w tekstach naDirt poruszył tematykę walki z uzależnieniem
Steve Huey z AllMusic stwierdził, że album to „arcydzieło”. Odnosząc się do motywu przewodniego płyty napisał: „Album ze względu na ukazaneuzależnienie stanowi jedno z najbardziej wstrząsającychkoncepcyjnych wydawnictw w historii. Nie wszystkie utwory zawarte na albumie opowiadają oheroinie. Teksty pisane przez Cantrella, mimo że skupiają się na relacjach osobistych, to jednak zachowują spójność tematyczną. Prawie każdy utwór nasycony jest samoobrzydzeniem i rezygnacją. To czyni, że świadomość jest jeszcze bardziej bezsilna”[38]. Chris Gill z miesięcznika „Guitar World” opisał album słowami: „Cudownie mroczny, brutalny, ale szczery”[49]. Mike Boehm z dziennika „Los Angeles Times” przyznał, że „najnowszy album zespołu,Dirt, szura po dnie z litanią skarg śpiewanych z głębokiej otchłani rozpaczy, wstrętu do samego siebie i niekończącej się niedoli”[78]. Wiele spekulacji wywołała oprawa graficzna autorstwa Mary Maurer iRocky’ego Schencka. W sesji wystąpiła 21-letnia aktorka i modelkaMariah O’Brien[79]. W wywiadzie dla czasopisma „Hit Parader” Mike Starr stwierdził, że album w porównaniu do poprzedniego jest „cięższy i bardziej obłąkany”[80]. 17 październikaDirt zadebiutował na 6. pozycji Billboard 200[81], pozostając w zestawieniu przez 102 tygodnie[54]. Z początkiem grudnia uzyskał certyfikat platyny w Stanach Zjednoczonych[57].
Mike Inez dołączył do zespołu w styczniu 1993, zastępując Starra
15 stycznia 1993 zespół wystąpił naEstádio do Morumbi wSão Paulo[82], podczas pierwszego dniafestiwaluHollywood Rock, grając dla ponad 100 tys. publiczności[83]. Kontynuując udział, tydzień później grupa zagrała obokRed Hot Chili Peppers na placuPraça da Apoteose wRio de Janeiro[84]. Po zakończeniu koncertu, zmagający się zuzależnieniem od heroiny Mike Starr, o mało nie doprowadził do przedawkowania, tracąc przytomność na kilka minut. Natychmiastową reakcją wykazał się Staley, który widząc poważne zagrożenie życia, cucił kolegę zimnym prysznicem w pokoju hotelowym[85]. Po tym incydencie doszło do zmiany personalnej. W miejsce Starra został przyjętyMike Inez, współpracujący z Osbourne’em[65][86].
Muzycy przylecieli wcześniej do Europy, gdzie odbywali pierwsze próby z Inezem w londyńskiej dzielnicyFinchley[87]. 30 stycznia występem wCamden Underworld zespół zainicjował europejskie tournée, obejmujące koncerty m.in. na terenie Francji, Niemiec, Skandynawii, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Włoch. Rolę supportu pełniliScreaming Trees iThe Wildhearts[88]. 8 lutego, w trakcie występu w klubieCirkus wSztokholmie, Staley uderzył w twarz jednego z uczestników koncertu, który wykonywałnazistowskie gesty[89]. 24 lutego, podczas35. gali wręczenia nagród Grammy wShrine Auditorium,Dirt został wyróżniony nominacją w kategorii Best Hard Rock Performance[66].
Na początku września muzycy, przy współpracyToby’ego Wrighta, wynajęli studio London Bridge na dziesięć dni. Wright przyznał, że w momencie rozpoczęcia sesji, grupa nie miała przygotowanego żadnego materiału[94]. Proces rejestracji trwał tydzień[94]. W połowie września został wznowiony amerykański etap trasy, którego kontynuację stanowiły występy w Europie, przy wsparciu formacjiClawfinger i The Wildhearts[95]. Pod koniec października zespół po raz pierwszy koncertował w Japonii i Australii[96]. Występy Amerykanów na kontynencie australijskim poprzedzaliSuicidal Tendencies iThe Poor[96]. 7 stycznia 1994 grupa zagrała ostatni występ przed zawieszeniem działalności koncertowej. Miał on miejsce wHollywood Palladium, podczas benefisu Johna Norwooda Fishera zFishbone[97]. Członkowie zespołu zagrali 20-minutowy akustyczny występ. Część zgromadzonej publiczności nie była zadowolona z faktu lżejszej formy, przez co wygwizdała muzyków. Cantrell: „Zrobiliśmy krótki występ, dając szansę zagrania numerów z minialbumuSap. Niektórzy fani byli zirytowani, bo nie zagraliśmy nic cięższego”[97].
Jerry Cantrell, 27 listopada 1992
25 stycznia wytwórnia opublikowała trzeci minialbum w dyskografii zespołu[91]. Pierwotnie nieprzeznaczony do wydaniaJar of Flies, w pierwszym tygodniu od premiery uzyskał nakład sprzedaży sięgający 141 tys. egzemplarzy[98], dzięki czemu 12 lutego zadebiutował na szczycie Billboard 200[54], przechodząc tym samym do historii jako pierwszy album wydany w formacie EP, który tego dokonał[91][99]. Poza Stanami Zjednoczonymi, minialbum dotarł do 1. pozycji na terenieNowej Zelandii, 2. wAustralii, 3. w Finlandii i 5. wDanii[100]. Steve Huey z AllMusic podkreślił, że „album ten to połączeniebólu z perfekcją”[38]. Tom Sinclair z „Entertainment Weekly” podsumował cały materiał: „Jeśli przełomowy album Alice in Chains,Dirt, uchwycił rozpacz mężczyzn tarzających się w duchowym szambie, toJar of Flies brzmi jak opis tych samych facetów ze zwisającymi nogami w mętnej wodzie”[101].Jon Pareles z dziennika „The New York Times” napisał: „Nagrodzonasamotność o chropowatym indywidualizmie”[102]. Minialbum promowany był przez dwa single – „No Excuses” i „I Stay Away”. Pierwszy z nich 26 marca osiągnął najwyższą lokatę Mainstream Rock Songs – stając się pierwszym singlem grupy, który uplasował się na szczycie notowania opracowywanego przez „Billboard”[46].
Po wydaniuJar of Flies Staley udał się naleczenie odwykowe doHazelton Clinic wMinnesocie, spowodowane uzależnieniem od heroiny[91][103]. W lipcu zespół planował ruszyć wraz zDanzig,Fight i Suicidal Tendencies w trasęShit Hits the Sheds Tour, występując jako support przed zespołem Metallica[104][105], oraz zagrać w sierpniu nafestiwalu w Woodstock[105], lecz kiedy Staley przyszedł na jedną z prób będąc pod wpływem narkotyków, Kinney odmówił dalszej chęci grania z wokalistą[106]. Cantrell: „Byliśmy jak cztery rośliny, próbujące rosnąć w tej samej doniczce”[107]. 15 lipca, na jeden dzień przed rozpoczęciem wspólnego tournée, zespół wycofał swój udział, będąc zastąpionym przezCandlebox[105]. Kinney: „Nie byliśmy wtedy ze sobą szczerzy. Gdybyśmy dalej to ciągnęli, byłoby spore prawdopodobieństwo, że pożarlibyśmy się na trasie, a zdecydowanie nie chcieliśmy, by coś takiego wydarzyło się publicznie”[107].
Muzycy postanowili zrobić sobie przerwę i rozstać się na pewien czas, aby odpocząć od intensywnych tras koncertowych i rosnących wewnętrznych konfliktów. Menedżerka Susan Silver wystosowała oświadczenie, w którym przeprosiła fanów i poinformowała, że członkowie zespołu potrzebują czasu na uporanie się ze swoimi problemami[105]. W listopadzie utwór „Got Me Wrong” został wydany w formaciesingla promocyjnego, na potrzebyfilmu niskobudżetowegoClerks – Sprzedawcy (1994, reż.Kevin Smith)[62]. Dotarł on do 7. pozycji Mainstream Rock Songs[46] oraz trafił naścieżkę dźwiękową[62].
1 marca 1995, podczas37. gali wręczenia nagród Grammy, „I Stay Away”, pochodzący z minialbumuJar of Flies, uzyskał nominację w kategorii Best Hard Rock Performance[66]. Wiosną do składu powrócił Staley, który przyznał, że „wszyscy czuliśmy się rozbici i mieliśmy poczucie jakbyśmy się nawzajem zdradzili”[107]. Prace nad trzecim albumem studyjnym trwały od kwietnia do sierpnia w Bad Animals Studio[91][111]. Procesem produkcji zajął się Toby Wright[112]. 6 października udostępniono dla rozgłośni radiowych kompozycję „Grind”, która stała się singlem promującym album. Utwór dotarł m.in. do 7. pozycji Mainstream Rock Songs[46] i 23. w Wielkiej Brytanii[71].
Sean Kinney był głównym pomysłodawcą nazwyTripod
7 listopada wytwórnia wydała trzeci album studyjny –Alice in Chains, znany również pod nazwąTripod[113]. Mike Inez stwierdził w jednym z wywiadów, że „był to bardzo mroczny i smutny okres (…) To była zdecydowanie jedna z najtrudniejszych sesji nagraniowych w jakiej brałem udział”[114]. W trakcie prac zespół nie spieszył się z zakończeniem, chcąc, aby materiał był dokładnie taki jak zaplanowano[91]. Album w pierwszym tygodniu od premiery uzyskał sprzedaż na poziomie 189 tys. egzemplarzy[115], dzięki czemu 25 listopada uplasował się na szczycie Billboard 200[54]. Promowany był przez trzy single – „Grind”, „Heaven Beside You” i „Again”. Drugi z nich osiągnął pozycję 3. na Mainstream Rock Songs[46] oraz odnotował 35. lokatę w Wielkiej Brytanii[71]. „Again” dotarł do pozycji 8. w Stanach Zjednoczonych[46]. Steve Huey z AllMusic określił album „najbardziej dojrzałym w dorobku zespołu”. Odnosząc się do warstwy lirycznej podkreślił, że „tematy takie jakcierpienie, samotność, rozczarowanie czy rozpacz, zostały przedstawione w jeszcze bardziej przygnębiający sposób niż miało to miejsce wcześniej”[38]. Jon Wiederhorn z „Rolling Stone’a” opisał płytę jako „odrodzenie musicalu” oraz nazwał ją „wyzwalającą i pouczającą”, a utwory określił jako „zaskakujące i zdumiewające”[116]. Jon Pareles z „The New York Timesa” zaznaczył, że „w przeciwieństwie do surowych zakłóceń charakterystycznych dla muzyki grunge’owej, album prezentuje wytyczone staranne warstwy”[117].
Mimo pochlebnych recenzji, zespół ponownie nie zdecydował się na trasę koncertową, co spowodowane było uzależnieniem Staleya od heroiny[118]. 12 grudnia ukazał sięmockumentThe Nona Tapes w reżyserii Schencka, przedstawiający losy dziennikarki Nony Weisbaum (granej przez Cantrella), która przemieszcza się ulicami miasta w celu poszukiwania „gwiazd rocka”[119]. 28 lutego 1996 „Grind” otrzymał nominację do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance[66].
Majestic Theatre – miejsce, w którym zarejestrowanoUnplugged
10 kwietnia muzycy zagrali pierwszy występ od 7 stycznia 1994[97]. Odbył się on w ramach serii cyklu koncertówMTV Unplugged w historycznym Majestic Theatre wBrooklyn Academy of Music w Nowym Jorku[120]. Na koncercie obecnych było 400 fanów, w tym członkowie Metalliki i prezes Columbia Records, Don Ienner[121]. Inez: „Myślę, że ludzie mogli od nas oczekiwać MTV Unplugged. Tak się już bowiem przyjęło, że po płycie elektrycznej nagrywamy akustyczną”[122]. Zespół zaprezentował materiał składający się ze specjalnie przygotowanych izaaranżowanych utworów[123]. Premierowo została wykonana kompozycja „Killer is Me”, którą Cantrell napisał podczas jednej z prób poprzedzających koncert[123]. Na występie zespół wspomagany był przez gitarzystę i inżyniera dźwiękuScotta Olsona, który stworzył z Cantrellem podwójny line-up[124]. Produkcją zajął sięAlex Coletti[120]. Zapis występu ukazał się na płycieUnplugged, której premiera odbyła się 30 lipca. 17 sierpnia album osiągnął 3. pozycję w zestawieniu Billboard 200[54]. Dotarł on również do 8. pozycji w Nowej Zelandii, 9. wNorwegii iPortugalii oraz 7. wSzwecji[125]. Promowany był przez singel „Over Now”, który zanotował 4. pozycję Mainstream Rock Songs[46]. Niespełna dwa miesiące po premierzeUnplugged uzyskał status platyny w Stanach Zjednoczonych[57].
20 maja muzycy rozpoczęli próby w Moore Theatre, mające na celu przygotowanie się dowspólnej trasy zKiss[126][127]. Staley początkowo nie był przychylny powrotowi na scenę i odmówił, jednak ostatecznie wyraził zgodę[127]. Trasa Alive/Worldwide Tour rozpoczęła się 28 czerwca wDetroit. Zespół zagrał cztery koncerty[122]. Ostatni występ grupy ze Staleyem miał miejsce 3 lipca wKemper Arena wKansas City[124][128]. Po jego zakończeniu trafił on do miejscowego szpitala, w związku z problemami powstałymi na skutek długoletniego uzależnienia od heroiny[129]. Susan Silver: „Wyszłam z hotelu i miałam rano lecieć do Seattle z Kansas. Chłopaki jechali na lotnisko autobusem. Kiedy wylądowałam, dostałam informację, że nie mogą ocucić Layne’a. Skończyło się na wizycie w szpitalu w Kansas”[126].
Cantrell w latach 1998–2002 zrealizował dwa albumy solowe
W październiku 1996 walka Staleya z uzależnieniem narkotykowym całkowicie osłabła po tym, gdy jego wieloletnia partnerka Demri Lara Parrott zmarła z powodu ostrego zatrucia spowodowanego połączeniem działaniaopiatów,meprobamatu ibutalbitalu[130]. W udzielonym pod koniec 1995 wywiadzie dla „Rolling Stone’a” stwierdził: „Pisałem o narkotykach i nie wydaje mi się, żebym był niebezpieczny czy nierozważny pisząc o nich. Oto jak przebiegała ścieżka mojego myślenia: Kiedy spróbowałem narkotyków, były wspaniałe i pomagały mi przez lata, ale teraz obracają się przeciwko mnie – teraz przechodzę przez piekło i to jest koszmarne”[131]. 26 lutego 1997 „Again” został wyróżniony nominacją do nagrody Grammy w kategorii Best Hard Rock Performance[66]. 18 marca 1998 Cantrell wydał debiutancki album solowyBoggy Depot[132].
Pod koniec sierpnia, przy współpracy Dave’a Jerdena, muzycy rozpoczęli w Eldorado Recording Studios sesję, przygotowującą do nagrania dwóch utworów na potrzebyalbumu kompilacyjnego[132]. Proces został przerwany po tym, gdy Staley przyznał, że musi wracać na ślub siostry, co okazało się nieprawdą[133]. Sytuacja ta doprowadziła do pogłębienia się konfliktu z Cantrellem i Jerdenem[134]. Nagrania zostały dokończone na przełomie września i października wRobert Lang Studios wShoreline, przy współpracy Wrighta i inżyniera dźwięku Bryana Carlstroma[135]. Podczas sesji powstały dwa utwory – „Get Born Again” i „Died”[135][136]. Osoby z bliskiego otoczenia zespołu twierdziły, że stan zdrowia wokalisty był niepokojący. DziennikarzCharles R. Cross przyznał, że wokalista częściowo stracił uzębienie, jego dłonie pokryte były ropniami, a waga nie przekraczała 100 funtów[137].
W listopadzie Staley wziął udział w ostatnim projekcie. Dołączył do supergrupyClass of ’99, w skład której weszliMartyn LeNoble,Matt Serletic,Stephen Perkins iTom Morello[135]. Muzycy nagrali cover „Another Brick in the Wall”Pink Floyd, pochodzący z albumuThe Wall (1979)[135][138]. 29 czerwca została wydana pierwsza kompilacja zespołu –Nothing Safe: Best of the Box[139], promowana singlem „Get Born Again”, który odnotował 4. miejsce na Mainstream Rock Songs[46]. Z okazji wydania kompilacji, 19 lipca konsorcjum radioweRockline przeprowadziło wywiad z muzykami Alice in Chains. Z uwagi na nieobecność Staleya w studiu, połączono się z nim telefonicznie[140]. 26 października ukazał się retrospekcyjny 4-płytowybox set –Music Bank. Prócz studyjnych i koncertowych wersji, zawierał on nieopublikowane wcześniej kompozycje oraz dema iremiksy niektórych utworów[141]. Promowany był singlem „Fear the Voices”, który dotarł do 11. lokaty Mainstream Rock Songs[46].
23 lutego 2000, podczas42. gali wręczenia nagród Grammy wStaples Center, „Get Born Again” został wyróżniony nominacją w kategorii Best Hard Rock Performance[66]. 5 grudnia wytwórnia wydała koncertowo-kompilacyjny albumLive, będący zapisem występów w latach 1990–1996[142]. 24 lipca 2001 ukazała się trzecia z kolei składanka zespołu –Greatest Hits[143].
W 2001 Kinney, wspólnie z byłym gitarzystąQueensrÿche,Chrisem DeGarmo, utworzył supergrupęSpys4Darwin. Skład uzupełnili Inez i wokalistaSponge,Vinnie Dombroski[144]. Grupa zrealizowała minialbumMicrofish (2001) oraz zagrała jeden koncert podczas festiwalu Endfest. Projekt zakończył działalność w 2002[144]. Pod koniec 2001 Cantrell przystąpił do pracy nad drugim albumem solowym –Degradation Trip (2002)[145]. Gitarzystę w pracach nad płytą wspomagaliRobert Trujillo (gitara basowa) iMike Bordin (perkusja)[145].
Po dziesięciu latach walki z uzależnieniem, 19 kwietnia 2002 w swojej posiadłości w dzielnicy uniwersyteckiej w Seattle, Layne Staley został znaleziony martwy przez policję[146]. Autopsja ostatecznie wykazała, że zmarł on z powodu przedawkowania mieszanki heroiny ikokainy, zwanej potoczniespeedballem[147]. Ciało wokalisty odkryto dwa tygodnie po śmierci[148]. Nieformalna ceremonia żałobna odbyła się w nocy z 20 na 21 kwietnia wSeattle Center[149].
Pod koniec stycznia 2005 Kinney zainicjował pomysłcharytatywnego koncertu Alice in Chains na rzeczofiar tsunami z 2004. Odbył się on 18 lutego w Premier Nightclub w Seattle[150]. Zespół wspomagali na scenie zaprzyjaźnieni muzycy: Ann Wilson, Chris DeGarmo,Maynard James Keenan,Patrick Lachman, Scott Olson iWes Scantlin[150][151]. 10 marca 2006 grupa zagrała koncert wEtess Arena dlaVH1 Classic w ramach imprezyDecades Rock Live!. Gościnnie na scenie wystąpili: Ann Wilson,Duff McKagan,Phil Anselmo iWilliam DuVall[152][153]. Ten ostatni został wokalistą grupy[153][154]. „Zagraliśmy z grupą przyjaciół, w tym także z Williamem, ale nie obnosiliśmy się z tym pomysłem (…) Okazało się jednak, że poczuliśmy się z tym dobrze, i że właściwym krokiem będzie dalsza działalność” – komentował Cantrell[155].
W maju muzycy rozpoczęli trasęFinish What we Started Tour, której pierwszy etap objął sześć klubowych występów w Stanach Zjednoczonych[156]. Od maja do lipca grupa zagrała na kilkunastu europejskich festiwalach, m.in.Download Festival w Anglii,Hellfest we Francji iRock am Ring w Niemczech[156]. Pod koniec lipca muzycy wystąpili na dwóch koncertach w ramach japońskiego UDO Music Festival[156]. Z zespołem w charakterze gościnnym występowali zaprzyjaźnieni artyści, w tymBilly Corgan,Corey Taylor, Duff McKagan,James Hetfield iSebastian Bach[157].
5 września wytwórnia opublikowała czwartą kompilację –The Essential Alice in Chains[158]. Od 22 września do 28 listopada zespół zagrał 45 koncertów w Ameryce Północnej przy wsparciu formacjiHurt, podczas ostatniego etapu trasy[156]. 12 maja 2007 zespół wystąpił wMandalay Bay Events Center wLas Vegas na imprezie mającej na celu oddanie hołdu wykonawcom, którzy mieli znaczący wpływ na rozwój i kształtowanie się muzyki rockowej. Muzycy zagrali zGretchen Wilson iNancy Wilson w utworze „Barracuda” z repertuaru Heart[159]. 5 sierpnia zespół zainaugurował trasę2007 North American Tour, występując gościnnie w ramach Re-Evolution TourVelvet Revolver[160].
14 września 2008 członkowie zespołu zagrali przed 67 tys. widownią naQwest Field w Seattle, podczas przerwy w meczuSeattle Seahawks iSan Francisco 49ers, prezentując „Kashmir”Led Zeppelin przy akompaniamencie Northwest Symphony Orchestra[161]. Pod koniec października muzycy rozpoczęli prace nad nowym albumem studyjnym. Sesja nagraniowa odbyła się w 606 Studio w Los Angeles, przy współpracyNicka Raskulinecza[158][162].
Na przełomie lutego i marca 2009 zespół koncertował na kontynencie australijskim, występując wraz zBloodhound Gang iNine Inch Nails jako headliner naSoundwave Festival[163]. Steve Appleford z „Los Angeles Timesa” poinformował pod koniec kwietnia, że materiał ukaże się we wrześniu nakłademVirgin/EMI, kończąc tym samym 20-letnią współpracę z Columbia[162][163]. 30 czerwca został opublikowany w formaciedigital download singel promujący „A Looking in View”[155]. 1 sierpnia Alice in Chains wraz zAvenged Sevenfold, Glyder iMastodon, wystąpili jako support przed Metalliką wMarlay Park w ramachWorld Magnetic Tour. Kontynuując przedpremierową minitrasę, muzycy zagrali 8 koncertów – w Anglii, Holandii, Niemczech oraz jeden w Stanach Zjednoczonych[164]. 14 sierpnia ukazał się singel „Check My Brain”, który dotarł do najwyższej lokaty Mainstream Rock Songs[46].
Alice in Chains podczas koncertu w Bilbao, 9 lipca 2010
Koncertem wWaszyngtonie 4 września, zespół zainicjował trasęBlack Gives Way to Blue Tour[156]. 29 września odbyła się premiera czwartego albumu –Black Gives Way to Blue, który w pierwszym tygodniu uzyskał nakład sprzedaży na poziomie 126 tys. kopii[38]. 17 października zadebiutował on na 5. pozycji w zestawieniu Billboard 200[54]. W Australii uplasował się na 12. pozycji, w Norwegii na 9., w Nowej Zelandii na 7., w Wielkiej Brytanii na 19.[38] Wtytułowym utworze, będącym hołdem dla Staleya, gościnnie na fortepianie zagrałElton John[165][166]. Płyta uzyskała na ogół entuzjastyczne recenzje;Stephen Thomas Erlewine z AllMusic przyznał, że „czuć w tej muzyce ulgę, że znowu grają jako zespół. Niezwykłe jest to, że zachowali własne brzmienie, gdzieś pomiędzy metalem lat 80., a północno-zachodnimsludge’em lat 90.”[166].
W celu dalszej promocji zostały wydane dwa single – „Your Decision” i „Lesson Learned”, które uplasowały się kolejno na 1. i 4. miejscu notowania „Billboardu” – Mainstream Rock Songs[46].
31 stycznia 2010, podczas52. ceremonii wręczenia nagród Grammy, „Check My Brain” uzyskał nominację w kategorii Best Hard Rock Performance[66]. 26 majaBlack Gives Way to Blue otrzymał w Stanach Zjednoczonych certyfikat złotej płyty, za sprzedaż 500 tys. egzemplarzy[57]. 16 września Alice in Chains wraz z grupamiDeftones i Mastodon zainaugurowali wChicago minitournéeBlackdiamondskye[167]. 13 lutego 2011 „A Looking in View” uzyskał nominację w kategorii Best Hard Rock Performance, podczas53. ceremonii rozdania nagród Grammy w Staples Center[66].
8 marca w wieku 44 lat zmarł były basista Mike Starr[166]. Przyczyną zgonu było przedawkowaniemetadonu ileków przeciwlękowych, jakie muzyk zażył na kilka godzin przed śmiercią[168].
William DuVall i Mike Inez w trakcie występu w programieJimmy Kimmel Live!, 10 kwietnia 2013Sean Kinney i William DuVall w trakcie koncertu Alice in Chains w ramach2016 North American Tour
W listopadzie 2012 zespół zakończył sesję nagraniową, która odbyła się wHenson Recording Studios w Los Angeles, przy ponownej współpracy z Nickiem Raskulineczem[169]. W grudniu opublikowano singel promujący „Hollow”[170]. Kompozycja przez trzy tygodnie utrzymywała się na 1. lokacie notowania Mainstream Rock Songs[46]. W marcu członkowie zespołu wystąpili w mockumencieAIC 23 (reż. Peter Darley Miller), w którym odpowiadali w formie żartobliwej na pytania zadawane przez profesora filmoznawstwa Alana Poole’a McLarda (William Earl Brown). Ilustrowany był on krótkimi fragmentami nowych utworów oraz wypowiedziami członków grup Heart, Mastodon, Metallica, Pearl Jam i Soundgarden[171]. 22 marca ukazał się singel „Stone”, który uplasował się na szczycie listy Mainstream Rock Songs[46].
28 maja nakładem wytwórniCapitol został opublikowany piąty album studyjny –The Devil Put Dinosaurs Here, który w pierwszym tygodniu uzyskał nakład sprzedaży sięgający 61 tys. kopii[172]. 15 czerwca zadebiutował on na 2. pozycji w zestawieniu Billboard 200[54]. Płyta otrzymała w większości pozytywne recenzje; brytyjski magazyn „NME” przyznał, że „może nie powrócą do majestatyczności z czasówDirt, ale drugi akt historii Alice in Chains przedstawia się całkiem interesująco”[170].
W sierpniu został wydany singel „Voices”, który dotarł do 3. pozycji Mainstream Rock Songs[46]. W ramach promocji zespół odbył 14-miesięczne tournéeThe Devil Put Dinosaurs Here Tour, występując m.in. jako headliner w ramachUproar Festival w Ameryce Północnej,Rock in Rio w Ameryce Południowej, na australijskim Soundwave[173], kontynencie europejskim, podczas kilkunastu festiwali, takich jak angielski Download[155], i w ramachSonisphere Festival[173].
Alice in Chains podczas Download Festival wMelbourne, 11 marca 2019
Od czerwca 2017 do stycznia 2018 muzycy pracowali nad materiałem na nowy album studyjny. Sesja odbyła się w Seattle, gdzie zespół nagrywał po raz pierwszy od 1995, weFranklin oraz w Los Angeles. Procesem produkcji zajął się, współpracujący z grupą od dekady, Nick Raskulinecz[177][178]. W kwietniu zespół zainaugurował pierwszy etap przedpremierowej trasy koncertowej, który odbył się w Ameryce Północnej i Europie[179].
3 maja został opublikowany singel „The One You Know”, który uplasował się na 9. lokacie Mainstream Rock Songs[46]. 27 czerwca do wiadomości podano tytuł albumu, datę premiery oraz zaprezentowano drugi singel z utworem „So Far Under”[178]. 22 sierpnia, koncertem wVancouver, zespół zainaugurował trasęRainier Fog Tour[179]. Dwa dni później ukazał się szósty album studyjnyRainier Fog, opublikowany nakłademBMG[180]. 21 sierpnia muzycy zagrali specjalny, akustyczny miniwystęp wSpace Needle, który odbył się na wysokości 500 stóp, w pomieszczeniu z obrotową i szklaną podłogą[181]. 23 i 24 sierpnia w klubieCrocodile Cafe, w związku z premierą wydawnictwa, miała miejsce wystawa poświęcona grupie, na której dostępne były m.in. archiwalne zdjęcia, sprzęt muzyczny oraz limitowane edycje gadżetów i pamiątek, stanowiących ponad 30-letnią retrospekcję istnienia zespołu[181].Rainier Fog odnotował w pierwszym tygodniu od wydania sprzedaż na poziomie ponad 30 tys. egzemplarzy[180]. 8 września zadebiutował on na 12. pozycji w zestawieniu Billboard 200[54].
W grudniuRainier Fog otrzymał nominację do nagrody Grammy w kategoriiBest Rock Album[66]. Dodatkowo płyta promowana była singlami „Never Fade” i „Rainier Fog”. Druga z kompozycji odnotowała 20. lokatę na Mainstream Rock Songs[46]. W 2019 zrealizowano filmscience fictionBlack Antenna (reż.Adam Mason), inspirowany wszystkimi dziesięcioma utworami z nowej płyty zespołu[182].
Jerry Cantrell jest głównym autorem kompozycji zespołu (2019)
Zespół kategoryzowany jest przezkrytyków jako przedstawicielmetalu alternatywnego, heavy metalu i rocka alternatywnego[1]. Ze względu na ciężkie, powolnetempo oraz mroczny idepresyjny przekaz tekstowy, odwołuje się w swej twórczości do takich gatunków jakdoom metal i sludge metal[183] oraz blues[39], hard rock[184] istoner rock[185].Jack Endino przyznał, że Alice in Chains, w przeciwieństwie do innych kapel z Seattle, dokonali przejścia metalu na grunge[186]. Autorzy książkiEncyclopedia of Heavy Metal Music (2009), Brian Cogan i William Phillips, określili grupę mianem „jednego z najbardziej udanych heavymetalowych wykonawców ery grunge’owej”[187]. Ze względu na swoje pochodzenie i fakt, że część zespołów sceny Seattle na początku lat 90. zaczęła zwracać na siebie coraz większą uwagę mediów głównego nurtu w Stanach Zjednoczonych, grupa identyfikowana jest z nurtem grunge’owym, łączącym elementypunk rocka i „brudnego” metalowego, połączonego zpsychodelicznym klimatem brzmienia[1]. Termin ten nie był akceptowany przez członków zespołu[188]. W rozmowie z „Guitar World” z 1996, Cantrell stwierdził: „Nie wiem konkretnie jaką mieszankę gramy, ale na pewno jest to metal, blues,rock and roll i może odrobina punku. Nigdy nie odchodzimy od metalowych rzeczy. Ja tego nie chcę”[189]. W 2013 gitarzysta wyznał na łamach „The Skinny”, że zespół stara się unikać jakiejkolwiek kategoryzacji: „Nie ma słowa, które mogłoby nas zdefiniować. Nie jesteśmy alternatywni, metalowi ani grunge’owi – nie jesteśmy tacy. Jesteśmy po prostu tym, kim jesteśmy (…) Mam nadzieję, że tworzymy dobrą muzykę i jesteśmy całkiem dobrym zespołem”[190].
Muzyka zespołu charakteryzuje się ciężkim brzmieniem, opartym na mocnych i powolnych partiach gitarowych riffów oraz rozbudowanej grzesekcji rytmicznej. W swoich utworach najczęściej używa niskiego schematu strojeniaE (Eb-Ab-Bb-Eb-Db-Gb), które Cantrell określił mianem „standardowego”[191], lecz w niektórych stosuje nieco bardziej alternatywny i odwrotny strójD („What the Hell Have I”, „Shame in You”). Grupa korzysta także z różnych innych odrębnych aspektów rytmicznych, takich jak nieparzystemetrum („I Can’t Remember”, „Them Bones”)[192].
Styl Cantrella, inspirowany w dużej mierze grąTony’ego Iommiego[193], został określony przez Stephena Thomasa Erlewine’a jako „oparty na mocnych gitarowych riffach i perforowanych teksturach, tworzący wolne rytmy w niższej jakości”[1]. Efekt nastrojonych o półtonu niżej gitar, połączony z wokalem Staleya, dawał odrębny styl „szept–krzyk”[49]. Erlewine napisał: „Heavy metal z początku lat 90., pozostający pod wyraźnym wpływem ciężkich riffów spod znaku Van Halen, połączonych z mroczną odmianąpost-punku”. Recenzent zaznaczył, że zespół wypracował własny, rozpoznawalny styl, charakteryzujący się ponurym,nihilistycznym brzmieniem oraz niekonwencjonalnym stylem wokalnym, dla którego typowe są zharmonizowane partie wokalne. Podkreślił również, że Alice in Chains byli jednym z pierwszych zespołów rocka alternatywnego lat 90., którego muzyka opierała się na akustyce, przynosząc takieprzeboje jak „No Excuses” i „I Stay Away”[1]. Jon Pareles z „The New York Timesa” stwierdził, że muzyka Alice in Chains stanowi silne nawiązanie do klasycznego hard rocka końca lat 60. i początku 70.[194] Holly George-Warren z „Rolling Stone’a” napisała: „Mroczne i gorzkie utwory, obciążone odniesieniami do uzależnienia od narkotyków iśmierci, zajmują krajobraz muzyczny gdzieś pomiędzy gęstymheadbangiem Metalliki, a szlifowaniem hymnów Pearl Jam”[195]. Z kolei magazyn „Spin” przyznał: „W najlepszym, Alice in Chains uderza w żyły tradycji rockowej, która odważnie konfrontuje się z najgroźniejszymi biegunami emocjonalnymi”[188].
„Ten mrok zawsze był częścią zespołu, ale nie chodziło tylko o to. Zawsze byłoptymizm, nawet w najciemniejszym g***ie, które napisaliśmy. NaDirt nie chodziło tylko o to, że mówiliśmy: «O tak, to jest dobre». To był bardziej rodzaj ostrzeżenia niż cokolwiek innego, np. «hej, chodź i sprawdź to, to jest świetne!». Rozmawialiśmy o tym, co działo się w tym czasie, ale zawsze istniał element przetrwania – rodzaj triumfu nad mroczniejszymi elementami bycia człowiekiem.”
Śpiew Staleya, ze względu na mocny, pełen ekspresji i mroczny styl, często porównywany był do prowadzenia wokaliz w charakterystyce typowej dlaJima Morrisona lub Ozzy’ego Osbourne’a[196]. Według Kyle’a Andersona z magazynu „Spin”, charakterystyczny dźwięk pochodził od stylu śpiewania Staleya i jego tekstów, w których poruszał osobiste przeżycia i uzależnienie od narkotyków[197]. W latach 90. teksty pisane przez wokalistę często miały charakterdekadencki,egzystencjalistyczny,melancholijny, nihilistyczny,pesymistyczny, przez co były określane mianem „mrocznych”[1]. Poruszały takie wątki jakalienacja[198], ból[188], depresja[198],samobójstwo[188], samotność[188], śmierć[107], uzależnienie[107]. W okresieFacelift (1990), Staley w niektórych utworach podejmował problematykę dotykającą szeroko pojmowanych relacji damsko-męskich, zarówno w sferzeuczuciowej, jak i tejfizycznej, przez co niekiedy były interpretowane jakomizoginistyczne („Love, Hate, Love”, „Confusion”). Utwory o uzależnieniu narkotykowym zostały zawarte na albumieDirt (1992)[65][107]. Kompozycje „Junkhead”, „Dirt”, „God Smack”, „Hate to Feel” i „Angry Chair” w otwarty sposób ukazują rodzaj autodestrukcji i zmęczenia psychicznego[195].
Teksty pisane przez Cantrella w większym stopniu odnoszą się dorelacji interpersonalnych, w których wyczuwalne są stany melancholii,utraty („Brother”, „Down in a Hole”), jednakże poprzez swój depresyjny, ponury, posępny i przygnębiający charakter, zachowują spójność tematyczną i klimatyczną. Joe Daly z „Metal Hammera” napisał, że „w swej istocie katalog AIC jest ekspansywną eksploracją napięcia między mrokiem a światłem; uderzającą wagąFacelift na jednym końcu,Jar of Flies [1994] z drugiej strony i wszystkim innym, pomiędzy którymi zjednoczony jest ponury temat uzależnienia, izolacji i rozpaczy”[199]. Jeden z recenzentów magazynu „Spin”, odwołując się do warstwy lirycznej prezentowanej przez zespół, określił ją jako „obsesję śmiertelnego bólu i emocjonalnej dewastacji”[188].
Redakcja magazynu „RIP” uznała Alice in Chains w 1991 za najlepszy nowy zespół[58]. Pod koniec 1992 albumDirt został uznany przez redakcje brytyjskiego tygodnika „Kerrang!” i amerykańskiego miesięcznika „Guitar World” za najlepsze wydawnictwo roku[41]. W 2000 grupa została sklasyfikowana na 34. pozycji w zestawieniu kanałuVH1 „100 najlepszych artystów hardrockowych”[202]. W 2001 redakcja „Hit Parader” sklasyfikowała Alice in Chains na 17. miejscu listy „100 najlepszych heavymetalowych zespołów”[206]. To samo czasopismo wymieniło grupę w gronie „15 najważniejszych koncertowych wykonawców”[207]. Druga płyta zespołu –Dirt, została wyróżniona w 2004 przez kanadyjskiego dziennikarzaMartina Popoffa, który sklasyfikował ją na 52. pozycji w wydanej przez siebie książceThe Top 500 Heavy Metal Albums of All Time[208].
Zespół Alice in Chains uznawany jest przez historyków i krytyków za jednego z ważniejszych przedstawicieli nurtu grunge’owego. Wraz zNirvaną, Pearl Jam i Soundgarden zaliczany jest do tzw. Wielkiej Czwórki z Seattle[209].
W udzielonym we wrześniu 1995 wywiadzie dla „Guitar International” gitarzystaPantery,Dimebag Darrell wyraził duże uznanie dla gry Cantrella[210]. Członkowie Metalliki przyznali, że zawsze chcieli pojechać we wspólną trasę oraz wskazali Alice in Chains i osobę Layne’a Staleya, jako jedne z głównych inspiracji do powstania albumu studyjnegoDeath Magnetic (2008)[211]. Zarejestrowany podczas sesji utwór „Shine”, jest hołdem dla wokalisty. Nie znalazł się on na albumie z powodu ograniczeń produkcji[211].
GitarzystaBrian Welch stwierdził: „Jestem wielkim fanem Alice in Chains. Kiedy pierwszy raz usłyszałem «Man in the Box», chciałem być autorem tego riffu”[212]. Frontman zespołówSlipknot iStone Sour, Corey Taylor przyznał: „Czuję, że są odpowiedzialni za to, że piszę. «Would?» to jedna z moich ulubionych kompozycji w całej historii. Ten utwór uświadomił mnie, że w muzyce wszystko jest możliwe (…) Oni zawsze będą jednym z moich ulubionych zespołów”[212].David Draiman, wokalistaDisturbed, wyznał: „Pamiętam «Man in the Box» (…), ten utwór był wielki. Wszyscy byli zdumieni wokalem Layne’a. Pamiętam, że śpiewałem go na stu różnych przesłuchaniach (…) Zawsze będę ich kochał”[212].Ivan Moody zFive Finger Death Punch stwierdził: „Alice in Chains mnie naprawdę ukształtowali. Są jedną z moich największych inspiracji i zawsze będą. Wracam doDirt [1992] cały czas.Jar of Flies [1994] jest jednym z moich ulubionych wydawnictw. Teksty na tych płytach są tak potężne i prześladujące. Layne był jedyny w swoim rodzaju”[212]. GitarzystaMachine Head,Robb Flynn przyznał: „Kocham Alice in Chains (…)Dirt był cholernie dobry. Pamiętam, że mnóstwo czasu tego słuchałem”[212].Sully Erna zGodsmack wyznał, że „gdy wyszedłDirt, długo nie opuszczał mojego odtwarzacza. Nigdy wcześniej nie słyszałem, by czyjś głos brzmiał tak przebojowo na jakiejś płycie. Jest powodem, dla którego zacząłem śpiewać”[213]. W ocenieZakka Wylde’a zBlack Label Society „wszystkie ich płyty są fajne. Są jak Led Zeppelin, ponieważ każdy ich album jest różny”[212].
↑abcDavid Roberts: Guinness Book of British Hit Singles & Albums, 19th Edition. HIT Entertainment, 2006.ISBN 1-904994-10-5. (ang.). Brak numerów stron w książce
