Aleksander Janowski

Data i miejsce urodzenia	20 października1866 Warszawa
Data i miejsce śmierci	9 października1944 Komorów
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Teksty w Wikiźródłach
Cytaty w Wikicytatach

Aleksander Ludwik Janowski (ur.20 października1866 wWarszawie^[1], zm.9 października1944 wKomorowie) – polskipodróżnik,pionierkrajoznawstwa, autor przewodnikaWycieczki po kraju (1900–1903),pedagog, współzałożycielPolskiego Towarzystwa Krajoznawczego (1906), urzędnik ministerialny w II RP.

Absolwent Szkoły Technicznej Kolejowej Towarzystwa Drogi Żelaznej Warszawsko-Wiedeńskiej przyul. Chmielnej 88/90 w Warszawie^[2].

Był jednym ze współzałożycieliPolskiego Towarzystwa Krajoznawczego i prezesem towarzystwa w latach 1922–1929. Zajmował się badaniami polskiej emigracji wStanach Zjednoczonych,Ameryce Południowej i naSyberii. W latach 1900–1903 opublikował czterotomowy ilustrowanyprzewodnik poKrólestwie Polskim zatytułowanyWycieczki po Kraju. Był jednym z czołowych publicystów „Ziemi“ − organu prasowego Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego^[3].

Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości został urzędnikiemMinisterstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego na stanowisku kierownika referatu oświaty pozaszkolnej, a później naczelnika Wydziału Oświaty Pozaszkolnej.

Zmarł po upadku powstania warszawskiego w Komorowie, a 18 października 1947 roku po ekshumacji został pochowany nacmentarzu Powązkowskim w Warszawie (aleja zasłużonych-1-52,53)^[4][5].

• Krzyż KomandorskiOrderu Odrodzenia Polski (2 maja 1923)^[6][7]
• ZłotyWawrzyn Akademicki (5 listopada 1938)^[8]
• SrebrnyWawrzyn Akademicki (7 listopada 1936)^[9]

WKielcach,Łodzi,Sosnowcu i Warszawie znajdują się ulice nazwane jego imieniem.

W Kampinoskim Parku Narodowym jego imieniem nazwanożółty południkowy szlak zLeoncina doLeszna.

PTTK przyznaje od 2016 rokuOdznakę Honorową im. Aleksandra Janowskiego „Za zasługi dla krajoznawstwa” „za co najmniej 20-letnie wszechstronne zasługi w społecznym propagowaniu i popularyzowaniu idei krajoznawstwa”^[10].

Swoje przemyślenia o krajoznawstwie podsumował w trzech tezach^[11]:

• Z miłości do ziemi rodzinnej wypływa żądza jej uszczęśliwienia przez ofiarną służbę na każdym stanowisku społecznym i w każdej dziedzinie życia.
• Zbliżenie się do przyrody ojczystej budzi poczucie potęgi Ziemi Rodzinnej, zaś zbliżenie do ludu – miłość braterską i poczucie zbiorowości, mnożąc wielokrotnie siłę jednostki – w sumie zaś praca krajoznawcza daje otuchę i wiarę w siły państwa, budzi szlachetną dumę i podnosi godność narodową, kształtuje charaktery i dźwiga na wyższy poziom typ obywatela.
• Praca krajoznawcza jest czynnikiem państwotwórczym i jako taka winna w społeczeństwie zyskać gorących wyznawców, którzy będą współtwórcami zbiorowego szczęścia i budowniczymi potęgi Ojczyzny.

• X ciekawszych wycieczek po kraju (1904)
• seria przewodnikówWycieczki po kraju (1900–1908)
• Sielanka Kościuszki (1906)
• Gopło (1908)
• Podole (1908)

• Ziemia rodzinna (1913)
• Pierwiastek narodowy w nauczaniu geografji (1915)
• Pogadanki krajoznawcze: podręcznik do początkowej nauki krajoznawstwa (1916)
• Położenie geograficzne Warszawy (1916)
• Duch Warszawy: pogadanki krajoznawcze o Warszawie (1917)
• Kochaj Kościuszkę! (1917)
• Kto ty jesteś? (1918)
• Nasza ojczyzna (1919)
• Nasze bogactwa kopalne (1919)

• Warszawa (1920)
• Nad polskiem morzem (1921)

• Przykazania obywatelskie (1921)

• Własna ziemia (1921)
• Polacy w Ameryce (1922)

• Polska w krajobrazie i zabytkach (1930)
• Oświata Polaków za granicą państwa (1930)
• Nasz plac: opowiadanie dla dzieci (1931)

• Chrońmy przyrodę ojczystą (1935)

• Aleksander Janowski – Internetowy Słownik Biograficzny. ipsb.nina.gov.pl. [dostęp 2024-10-17].

• Prace Aleksandra Janowskiego w serwisiePolona.pl

• Członkowie Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego
• Ludzie urodzeni w Warszawie (Królestwo Kongresowe)
• Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita)
• Odznaczeni Srebrnym Wawrzynem Akademickim
• Odznaczeni Złotym Wawrzynem Akademickim
• Pochowani w alei zasłużonych na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie
• Polscy działacze turystyczni
• Polscy pedagodzy
• Polscy podróżnicy i odkrywcy
• Urzędnicy Ministerstwa Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego
• Urodzeni w 1866
• Zmarli w 1944

• Uniwersalny szablon cytowania – brak strony