Acetylocysteina
Nazewnictwo Nomenklatura systematyczna (IUPAC ) kwas (2R )-2-acetyloamino-3-sulfanylopropanowy
Inne nazwy i oznaczenia farm. łac. acetylcysteinum [ 1]
inne kwas (R )-2-acetamido-3-merkaptopropionowy,N -acetylocysteina,N -acetylo-L -cysteina, kwas merkapturowy, ACC, NAC
Ogólne informacje Wzór sumaryczny C5 H9 NO3 S
Masa molowa 163,19 g/mol
Wygląd biały lub prawie biały krystaliczny proszek lub bezbarwne kryształy[ 1]
Identyfikacja Numer CAS 616-91-1 128645-11-4 (sól cynkowa)18829-79-3 (chlorowodorek)19542-74-6 (sól sodowa)26117-28-2 (D -izomer)50807-78-8 (sól amonowa)63664-54-0 (sól disodowa)7218-04-4 (racemat)
PubChem 12035
DrugBank DB06151
InChI InChI=1S/C5H9NO3S/c1-3(7)6-4(2-10)5(8)9/h4,10H,2H2,1H3,(H,6,7)(H,8,9)/t4-/m0/s1
InChIKey PWKSKIMOESPYIA-BYPYZUCNSA-N
Jeżeli nie podano inaczej, dane dotycząstanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) Klasyfikacja medyczna ATC R05CB01 ,S01XA08 ,V03AB23
Stosowanie w ciąży kategoria B
Uwagi terapeutyczne Drogi podawania wziewnie , dożylnie, doustnie
Acetylocysteina ,ACC (łac. acetylcysteinum ) –organiczny związek chemiczny ,N -acetylowa pochodnaL -cysteiny o działaniumukolitycznym . Stosowana także w postaci soli sodowej.
Zmniejszają lepkość wydzieliny poprzez rozrywaniewiązań disiarczkowych wpolipeptydach śluzu, z utworzeniem produktów o zwiększonejhydrofilowości [ 6] . Usprawnia również czynność nabłonka oddechowego odpowiedzialnego za usuwanie nadmiaru wydzieliny w drogach oddechowych[potrzebny przypis ] .
Ostre iprzewlekłe zapalenie oskrzeli imukowiscydoza . Jest też stosowana jakoantidotum w przypadku zatrućparacetamolem , inaktywuje jego toksycznemetabolity (głównieN -acetylo-p -benzochinoiminę ) i utrzymuje prawidłowy poziomglutationu w wątrobie[ 6] . W niektórych badaniach wykazano, że podawanie acetylocysteiny zmniejsza ryzyko nefropatii wywołanej środkami kontrastowymi[ 7] , jednakże wyniki innych badań podają to w wątpliwość[ 8] [ 9] .
Nieprzyjemny smak w ustach po inhalacji, podrażnieniebłon śluzowych nosa i gardła.
Po zastosowaniu niewłaściwych dawek leku: rzadko może dojść do skurczu oskrzeli (szczególnie u chorych nadychawicę oskrzelową ),nudności ,wymioty , gorączka, dreszcze, wodnisty wyciek z nosa.
Dostępna w formie tabletek, tabletek musujących, granulatu lub proszku do przygotowania roztworu oraz roztworu. Preparaty dostępne w Polsce w 2019 r.:ACC ,Acetylcysteine (Rp),Fluimucil ,Muccosinal ,Mufluil Forte ,Nacecis iTussicom (Rp)[ 10] .
↑a b c Farmakopea Polska IX , Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Warszawa:Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych , 2011, s. 4574,ISBN 978-83-88157-77-6 .↑ Acetylcysteine , [w:]DrugBank [online],University of Alberta , DB06151 (ang.) .↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics ,William M. W.M. Haynes (red.), wyd. 97, Boca Raton: CRC Press, 2016, s.3 -6,ISBN 978-1-4987-5429-3 (ang.) .↑ N -Acetyl-L -cysteine (nr PHR1098) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck ) na obszar Polski. [dostęp 2018-07-30].(przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki ) ↑ N -Acetyl-L -cysteine (nr PHR1098) (ang.) – karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich (Merck ) na obszar Stanów Zjednoczonych. [dostęp 2018-07-30].(przeczytaj, jeśli nie wyświetla się prawidłowa wersja karty charakterystyki ) ↑a b Acetylocysteina , [w:] Indeks Leków MP, opis substancji, Medycyna Praktyczna [dostęp 2019-10-31] .↑ Jan J. Sochman Jan J. ,Barbora B. Krizova Barbora B. ,Prevention of contrast agent-induced renal impairment in patients with chronic renal insufficiency and heart disease by high-dose intravenous N-acetylcysteine: a pilot-ministudy , „Kardiologia Polska”, 6 (64), 2006, s. 559–564,PMID : 16810570 [dostęp 2019-10-31] [zarchiwizowane zadresu 2016-06-02] .↑ Miner M. SE. Miner M. i inni ,N-Acetylcysteine reduces contrast-associated nephropathy but not clinical events during long-term follow-up , „American Heart Journal”, 4 (148), 2004, s. 690–695,DOI : 10.1016/j.ahj.2004.05.015 ,PMID : 15459602 .↑ U. U. Hoffmann U. U. ,M. M. Fischereder M. M. ,B. B. Krüger B. B. ,W. W. Drobnik W. W. ,B.K. B.K. Krämer B.K. B.K. ,The value of N-acetylcysteine in the prevention of radiocontrast agent-induced nephropathy seems questionable , „Journal of the American Society of Nephrology”, 2 (15), 2004, s. 407–410,DOI : 10.1097/01.ASN.0000106780.14856.55 ,PMID : 14747387 .autor ok? ↑ Acetylocysteina , [w:] Indeks Leków MP, lista preparatów, Medycyna Praktyczna [dostęp 2019-10-31] .R05 : Leki stosowane w kaszlu i przeziębieniu
S01 : Leki oftalmologiczne
S01A – Leki stosowane w zakażeniach oczu S01AA – Antybiotyki S01AB –Sulfonamidy S01AD – Preparaty przeciwwirusowe S01AE – Fluorochinolony S01AX – Inne
S01B – Leki przeciwzapalne S01BA – Kortykosteroidy S01BB – Kortykosteroidy w połączeniach z lekami rozszerzającymi źrenice S01BC – Niesteroidowe leki przeciwzapalne
S01C – Połączenia leków przeciwzapalnych z przeciwinfekcyjnymi S01CA – Połączenia kortykosteroidów z lekami przeciwinfekcyjnymi S01CB – Połączenia kortykosteroidów, leków przeciwinfekcyjnych i leków rozszerzających źrenice S01CC – Niesteroidowe leki przeciwzapalne w połączeniach z lekami przeciwinfekcyjnymi
S01E – Leki stosowane w jaskrze i zwężające źrenicę S01EA – Sympatykomimetyki stosowane w jaskrze S01EB – Parasympatykomimetyki S01EC – Inhibitory anhydrazy węglanowej S01ED – Leki β-adrenolityczne S01EE – Analogiprostaglandyn S01EX – Inne
S01F – Leki rozszerzające źrenicę S01FA – Preparaty przeciwcholinergiczne S01FB – Preparaty sympatykomimetyczne (bez preparatów stosowanych w jaskrze)
S01G – Leki zmniejszające przekrwienie oraz przeciwalergiczne S01H – Środki znieczulające miejscowo S01J – Preparaty diagnostyczne S01K – Preparaty pomocnicze w chirurgii oka S01KA – Substancje wiskoelastyczne S01KX – Inne
S01L – Leki stosowane w leczeniu zaburzeń naczyniowych oka S01LA – Leki przeciwneowaskularyzacyjne
S01X – Pozostałe leki oftalmologiczne S01XA – Inne preparaty oftalmologiczne
V03 : Pozostałe środki lecznicze
V03AB –Odtrutki V03AC – Czynniki wiążąceżelazo V03AE – Leki stosowane w leczeniuhiperkaliemii ihiperfosfatemii V03AF – Leki zmniejszające toksyczność leków przeciwnowotworowych V03AG – Leki stosowane whiperkalcemii V03AH – Leki stosowane whipoglikemii V03AN – Gazy medyczne V03AX – Inne produkty terapeutyczne V03AZ – Leki hamujące przewodzenie nerwowe