Abu Musab az-Zarkawi (arab. أبو مصعب الزرقاوي), (ur.30 października1966[1], zm.7 czerwca2006 w okolicachBakuby wIraku), najprawdopodobniej prawdziwe nazwisko toAhmad Fadil Nizal al-Chalajla[2] (arab. أحمد فاضل نزال الخلايلة) –jordańskiterrorysta odpowiedzialny za organizowanie zamachów i porwań w wielu krajach, m.in. w Iraku.
Az-Zarkawi urodził się w miejscowościAz-Zarka niedalekoAmmanu. Jego rodzice byliemigrantamipalestyńskimi. W latach 80 XX wieku walczył wAfganistanie przeciwkoArmii Radzieckiej, gdzie miał przeżyć nawrócenie religijne. W Afganistanie poznał takżeOsamę bin Ladena. Po zakończeniu wojny wrócił do Jordanii, gdzie w 1992 roku został skazany na 7 lat więzienia za przygotowywanie spisku mającego obalić monarchię w tym kraju. Celem Az-Zarkawiego było ustanowieniekalifatu, w czym miała przeszkadzać prowadząca proamerykańską politykę dynastiahaszymidzka. Po wyjściu na wolność w 1999 roku opuściłJordanię, gdzie wytoczono mu kolejny proces, w którym został zaocznie skazany nakarę śmierci za zorganizowanie zamachów naamerykańskich iizraelskich turystów. Odebrano mu wówczasobywatelstwo jordańskie.
Az-Zarkawi ukrywał się m.in. wEuropie, a następnie ponownie przybył do Afganistanu. Podczas inwazji wojsk amerykańskich na ten kraj stracił nogę od wybuchu pocisku. W 2001 r. przedostał się do Iraku. Przypuszcza się, że kierował tamislamistyczną organizacjąAnsar al-Islam. Do śmierci kierował, uważanym za odłamAl-Ka’idy w Iraku ugrupowaniemDżami'at at-Tauhid wa-Dżihad, które w internecie podpisuje się także jako „Al-Ka’idaMezopotamii”. Głównym celem organizowanych przez niego zamachów była iracka, głównieszyicka ludność cywilna, nie zaś żołnierze koalicji.
Niektórzy jego zwolennicy twierdzili, że zginął podczas amerykańskich bombardowań na północy Iraku. Jednakże w maju 2004 roku grupa terrorystyczna, którą dowodził zamaskowany mężczyzna podający się za Az-Zarkawiego, uprowadziłaNicholasa Berga,Amerykanina przebywającego w Iraku. Mężczyzna podający się za Az-Zarkawiego osobiście ściął głowę porwanemu.CIA stwierdziła, że głos nagrany na taśmie wideo przedstawiającej zabójstwo Berga faktycznie należy do Az-Zarkawiego.
Obecnie[kiedy?] w Iraku dokonywane są dalsze porwania, których organizatorzy przyznawali się do powiązań z Az-Zarkawim. Stany Zjednoczone, które wyznaczyły za jego schwytanie nagrodę w wysokości 25 mlndolarów, oskarżały również Az-Zarkawiego o współudział w zabójstwie Laurence’a Foleya, amerykańskiego urzędnika przebywającego w Jordanii w 2002 roku.
Zginął w nalocie sił amerykańskich 7 czerwca 2006 roku o 18:15 w swojej odizolowanej kryjówce w pobliżu osadyHibhib 8 km na północ od Bakuby w Iraku (ok. 50 km na północ odBagdadu). W nalocie użyto uzbrojonych w dwie 230 kilogramowe bomby samolotówF-16C. Dzień później władze irackie i wojsko amerykańskie potwierdziły oficjalnie śmierć Az-Zarkawiego. Zidentyfikowano jego ciało (dzięki badaniomDNA, odciskom palców, bliznom i tatuażom) oraz ciała jego 7 bliskich współpracowników. Iracka Al-Ka’ida potwierdziła w internecie śmierć Abu Musaba az-Zarkawiego. Pod koniec jego życia, niezależnie od polujących na niego sił koalicji, śmiercią groziło mu również kilka różnych irackich zbrojnych grup rebelianckich, zarzucając mu prowadzenie ludobójstwairackiej ludności cywilnej.
Jego następcą zostałAbu Hamza al-Muhadżir.
