 | |||
 | |||
| Państwo | |||
|---|---|---|---|
| Siedziba | |||
| Data powstania | 1994 | ||
| Data likwidacji | 2002[1] | ||
| brak współrzędnych | |||
| |||
3dfx Interactive (3dfx odang. three dimensional effects – efekty trójwymiarowe[a]) –firma produkującaakceleratory graficzne ikarty graficzne ze zintegrowaną akceleracją. Pod koniec roku 2000 doznała jednego z największych kryzysów w dziejach przemysłukomputerów osobistych. Ostatecznie została za 70 mln dolarów wykupiona przez firmęNVIDIA, która nie kontynuowała linii ani wsparcia produktów 3dfx[2]. Siedzibą firmy byłoSan Jose wKalifornii. Pierwotna nazwa to 3Dfx Interactive (wielka litera D), ale w 1999 roku została zmieniona na małą razem z pojawieniem się nowego loga firmy[3].
3Dfx Interactive powstało w roku 1994, a dwa lata później wydało swój pierwszy układ graficznyVoodoo Graphics (znany później jako Voodoo 1) po tym, jak gwałtowny spadek cen pamięciRAM typuEDO pozwolił na zaistnienie takich kart na rynku masowym[4]. Układ stał się popularny dzięki temu, że oferował wyższy poziom wydajności niż produkty konkurencji, które często działały gorzej niż programowesilniki efektów graficznych. Voodoo nie posiadało obsługigrafiki dwuwymiarowej, było kartą dodatkową, obrabiającą sygnał z karty graficznej w drodze domonitora[3]. Żeby zapewnić jak najlepszą wydajność, 3Dfx opracowało własny zestawAPI zwanyGlide, który umożliwiał programowanie ich karty. Glide bezpośrednio udostępniałopodsystemy sprzętu programom, w odróżnieniu od ówczesnych, niezależnych od sprzętuOpenGL iQuickDraw 3D[4]. W owym czasie głównym konkurentem 3Dfx była firmaPowerVR, produkująca podobną kartę pośredniczącą[3].
W sierpniu 1997 zaczęto sprzedażVoodoo Rush. Łączył on na jednej karcie układgrafiki 2D firmyAlliance Semiconductor z układem Voodoo. Wydajność była jednak o ok. 20% niższa niż przy użyciu osobnej karty, konstrukcja skomplikowana, a jakość grafiki 2D niska (głównie dlatego, że oba układy dzieliły tę samą pamięć iprzerwanie)[5]. Kolejne wersje używały grafiki 2D firmyCirrus Logic, co rozwiązało większość problemów, ale projekt Voodoo Rush nigdy nie zyskał dużej popularności i został wycofany pod koniec roku[6].
W lutym 1998 wprowadzono na rynekVoodoo 2[7]. Pod względem konstrukcyjnym było to w zasadzie Voodoo z dodatkowąjednostką teksturującą, co pozwoliło rysować dwie tekstury wjednym przejściu. Dodatkowe unowocześnienia to większaczęstotliwość zegara, szerszaszyna pamięci (192bity zamiast 128) oraz obsługa większej ilości pamięci (do 8MB na teksturę i 4 MB nabufor ramki w porównaniu z 4 MB / 2 MB oferowanym przez Voodoo). Najwyższąrozdzielczością stało się 800 × 600pikseli przy lepszych teksturach. Karta miała również możliwość pracy w trybieSLI, w którym dwie karty współpracują przy wyświetlaniu obrazu[8]. Dzięki SLI można było podwoić wydajność, a połączone bufory ramki umożliwiały zwiększenie rozdzielczości do 1024 × 768[9]. Charakterystyczną cechą Voodoo 2 było użycie w konstrukcji trzech układów, podczas gdy konkurenci, jak ATIRage Pro i NVIDIARiva 128, mieli pojedyncze układy ze zintegrowaną obsługą 2D.
Pod koniec 1998 roku firma 3Dfx wprowadziła na rynekVoodoo Banshee – Voodoo 2 i jądro 2D połączone w jeden układ scalony[10]. Częstotliwość zegara była nieco wyższa niż w Voodoo 2, ale szyna pamięci miała tylko 128 bitów szerokości. Brakowało drugiej jednostki teksturującej, co dawało w efekcie nierówną wydajność – czasem była ona wyższa niż dla Voodoo 2, czasem nieco niższa. Chociaż nie był to przebój na miarę Voodoo 1 lub 2, sprzedał się w stosunkowo dużej liczbie, głównie w segmencieOEM[3].
W połowie roku 1999 można było kupićVoodoo 3 – podwójne jądro Voodoo 2 oraz jednostka grafiki 2D z Banshee[11]. Voodoo 2 skonfigurowane do pracy w SLI, razem z kartą graficzną, zajmowało trzy porty płyty głównej. Jednak dziedzictwo konstrukcyjne spowodowało brak kilku rozwiązań technicznych obecnych już wówczas w konkurujących kartachATI,Matrox i NVIDIA. Najbardziej widoczny był brak obsługi 32-bitowego koloru oraz tekstur o rozmiarach ponad 256 × 256[3]. Tuż przed premierą Voodoo 3 3dfx wykupiła za 141 milionów dolarówSTB Technologies, wówczas jednego z głównych producentów kart graficznych[12][13]. Przyjmuje się[kto?], że to posunięcie było jedną z głównych przyczyn upadku 3dfx, gdyż nie sprzedała ona żadnego egzemplarza układów Voodoo 3, 4 i 5 producentom końcowym, podczas gdy NVIDIA sprzedawała wyłącznie układy, a gotowe karty graficzne produkowały inne firmy. Voodoo 3 sprzedawało się stosunkowo dobrze, choć w porównaniu z dwoma pierwszymi modelami – niezadowalająco[3].
Kolejny (i jak się później okazało ostatni) produkt nazwanoVoodoo Napalm. Pierwotnie było to Voodoo 3 uzupełnione o nowe technologie oraz z szybszym zegarem. Wydajność układu była podobna do NVIDIARivy TNT2. Jednak debiut rynkowy układu Napalm się opóźnił, co pozwoliło NVIDII wydać układGeForce, przenoszący prawie wszystkie obliczenia numeryczne z CPU do układu grafiki[14]. Napalm nie mógłby konkurować z GeForce, więc przeprojektowano go, żeby obsługiwał współpracę kilku układów scalonych, tak jak miało to miejsce w Voodoo 2. Ostatecznie produkt nazwano VSA-100, co oznaczało Voodoo Scalable Architecture[3].
Początkowo zbudowanoVoodoo 4 4500 (pojedynczy układ) iVoodoo 5 5500 (podwójny układ). Później zamierzano dodaćVoodoo 5 5000 (podwójny układ, ze zmniejszonym buforem ramki[15]) iVoodoo 5 6000 (poczwórny układ). Jednak do chwili, gdy na rynek dotarły karty oparte na VSA-100, pojawiła się na nim również druga generacja GeForce, o istotnie zwiększonej wydajności, a także układy z seriiRadeon firmyATI, porównywalne zGeForce 2 pod względem wydajności[14][3]. Zaletą Voodoo 5 5500 nad produktami konkurencyjnymi była lepsza niż w Radeonach i GeForce 2 GTS implementacjaantyaliasingu, dzięki czemu utrata wydajności przy włączeniu tej opcji nie była tak rażąca[16]. Voodoo 4 4500 na prawie każdym polu ustępowało układom GeForce 2 MX czyRadeon VE.
Voodoo 5 6000 nigdy nie dotarło na rynek, bo miało poważną wadę, powodującą przekłamania przy przesyłaniu danych przez szynęAGP na pewnychpłytach głównych, oraz pozwalało na wykorzystanie tylko AGP 2x, co uniemożliwiało jej wykorzystanie w połączeniu z wchodzącymi wtedy na rynek płytami głównymi dlaPentium 4[17]. Późniejsze testy portalu ExtremeTech wykazały, że Voodoo 5 6000 byłoby szybsze niż Geforce2 GTS, ale wolniejsze od Geforce2 Ultra iGeForce3[17]. Nie doszło też do sprzedaży Voodoo 5 5000, bo zmniejszony bufor ramki nie spowodował wystarczającej obniżki ceny w stosunku do modelu 5 5500.
Voodoo 4 poniósł taką samą porażkę jak Voodoo Rush i chociaż sprzedaż Voodoo 5 była wysoka, to nie wystarczyła, żeby uratować 3dfx[3]. Pod koniec roku 2000 kilka firm kredytujących 3dfx postanowiło rozpocząć postępowanie likwidacyjne[18]. 3dfx nie miała szans go wygrać, więc wybrała wykupienie przez NVIDIĘ i koniec działalności[19]. Większość grupy pracującej nad akceleratorem Rampage, następcą linii VSA-100, została przeniesiona do prac nad seriąGeForce FX.
Upadek 3dfx jest różnie rozpatrywany, ale najczęściej jako przyczyny wymienia się nadmierny nacisk kierownictwa na badania i rozwój[18][3]. Karty Voodoo były zwykle bardzo drogie, co pozostawiło praktycznie cały rynek średni i niski do dyspozycji ATI i NVIDII. Ponadto cykl rozwojowy w 3dfx był długi w porównaniu do NVIDII, karty ATI i NVIDII miały lepszą ogólną wydajność, zaś Matrox miał najwyższą jakość obrazu. KartaRampage, w którą 3dfx włożyło największy wysiłek, ale której nigdy nie zdołało sprzedać, miała być kolejnym modelem wypuszczonym na rynek.
