Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Przejdź do zawartości
Wikipediawolna encyklopedia
Szukaj

Żołnierz

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Żołnierz armiiRepubliki Chińskiej (1936 r.)[a]

Żołnierz – osoba pełniąca służbę wsiłach zbrojnych danegopaństwa[1].

Charakterystyka

[edytuj |edytuj kod]

Żołnierz jest podstawową jednostką wwojsku, będąc zobligowanym do wykonywania zadań powierzonych mu przez tę organizację. W celu realizacji zadań, wyposażany jest zazwyczaj wuzbrojenie ioporządzenie oraz zróżnicowanysprzęt techniczny. Sposób jego rekrutacji, szkolenia ipełnienia służby objęty jest ścisłymi zasadami specyficznymi dla sił zbrojnych danego państwa[2][3], przy czym ma charaktersłużby mundurowej, co wiąże się ze specyficznymreżimem opartym na sformalizowanej hierarchii[4]. Służba ta może odbywać się pod przymusem (pobór) lub jako dobrowolnie podjętyzawód[2].

Do zadań wykonywanych przez żołnierzy zalicza się przykładowoobronę własnego państwa,agresję na państwa ościenne, udział woperacjach pokojowych ireagowania kryzysowego, zwalczaniekatastrof iklęsk żywiołowych, a niekiedy także wewnętrznych zaburzeń porządku publicznego (w przypadku niewydolności formacjipolicyjnych)[5].

W obliczuwojny lub innegokonfliktu zbrojnego, żołnierz posiada statuskombatanta, co zapewnia mu ochronęprawa konfliktów zbrojnych na podstawie umów międzynarodowych (np. możliwośćpoddania się, humanitarnego traktowania wniewoli, czy nietykalności będącrannym)[6].

Warunkowo status żołnierza (a tym samym kombatanta) mają również członkowie formacji nieregularnych (np.milicji czypartyzantów) o ile osoby te pozostają pod jednolitym dowództwem, noszą jawnie broń i widoczne z daleka znaki rozpoznawcze oraz przestrzegają praw i zwyczajów wojny[7][8].

Historia

[edytuj |edytuj kod]
Greccyhoplici w starciu zAchemenidami w 490 r.p.n.e.
Pruscygrenadierzy w 1745 r.
ŻołnierzepiechotyBritish Army w 2020 r.

Historia wojskowości sięga początków historii rodzaju ludzkiego, ale zarania wojska musimy szukać w krajach, gdzie powstawały pierwsze organizmy państwowe, a więc wMezopotamii i wEgipcie. Sumeryjska płaskorzeźba z połowy trzeciego tysiąclecia p.n.e. (tzw. Sępia stela) ukazuje władcę miastaLagasz na czele zbrojnych w dzidy i okrytych wielkimi, prostokątnymi tarczami żołnierzy.

W starożytnej Grecji żołnierzami byli wszyscy wolni obywatele, przy czym – w zależności od tego jaki ustrój panował w danym mieście-państwie – różne były powinności przedstawicieli poszczególnych warstw społecznych. Podobnie w starożytnym Rzymie, gdzie obowiązek wojskowy spoczywał na wszystkich wolnych obywatelach Republiki, a zwolnienie z tego obowiązku zapewniało jedynie (poza ułomnością fizyczną) wstąpienie do stanu kapłańskiego lub bycie biednym (żołnierz sam kupował sobie ekwipunek). Warstwy ludności podległej (nie-Rzymianie zwani Italikami) stanowiły materiał do budowy formacji pomocniczych armii lub wioślarzy we flocie.

Wewczesnośredniowiecznej Europie, gdzie cała własność ziemska należała do władcy (suwerena), który rozdzielał ją między swychwasalirycerzy, po raz pierwszy zarysowała się wyraźna linia podziału w wojsku na konne rycerstwo oraz pieszychłuczników,kuszników,pawężników – żołnierzy wywodzących się z warstwy wolnych lubpańszczyźnianych chłopów. Niezależne od władcy siły zbrojne powstawały w celu obrony miast, a ich skład i finansowanie spoczywały na barkachcechów rzemieślniczych igildii kupieckich.

W dobieOdrodzenia dość powszechnie korzystano zarmii zaciężnych, od czego w wieku XVIII zaczęto odchodzić na rzecz armii z poboru, przy czym najszersze jej użycie miało miejsce w XIX i XX wieku odwojen napoleońskich dowojny wietnamskiej.

Obecnie coraz częściej odstępuje się od poboru na rzecz armii zawodowej, znacznie mniejszej liczebnie, natomiast o wysokim stopniu profesjonalizmu. W takim rozwiązaniu, trzon armii składający się z żołnierzy czynnej służby wojskowej, może być w mniejszej lub większej mierze wspierany przezżołnierzy rezerwy[9].

Podział

[edytuj |edytuj kod]

Żołnierzy można podzielić:

Zobacz też

[edytuj |edytuj kod]
Informacje w projektach siostrzanych
 Multimedia wWikimedia Commons
 Cytaty wWikicytatach
 Definicje słownikowe wWikisłowniku
Zobacz w Wikiźródłach tekst
Encyklopedia staropolska/Żołnierz

Uwagi

[edytuj |edytuj kod]
  1. Rekonstrukcja historyczna sylwetki.

Przypisy

[edytuj |edytuj kod]
  1. żołnierz, [w:]Encyklopedia PWN [online],Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2024-10-04] .
  2. abLaprus (red.) 1979 ↓, s. 395.
  3. Mała Encyklopedia Wojskowa Tom 3 ↓, s. 151.
  4. INFOR.PL – Służba mundurowa [online], www.infor.pl [dostęp 2024-05-21] (pol.).
  5. Balcerowicz 2010 ↓, s. 24-36, 100-101, 123.
  6. Dopuszczalność pozbawienia życia kombatanta w świetle międzynarodowego prawa humanitarnego
  7. Pojęcia „osoba cywilna” oraz „bezpośredni udział w działaniach zbrojnych”. pl.ism.uw.edu.pl. [zarchiwizowane ztego adresu (2017-02-06)]. s. 61n.
  8. Laprus (red.) 1979 ↓, s. 369.
  9. Williams, John Allen. The Military and Society Beyond the Postmodern Era. „Orbis”. 2 (52), s. 199-216, 2008. Elsevier Science.DOI:10.1016/j.orbis.2008.01.003. ISSN 0030-4387. (ang.). 

Bibliografia

[edytuj |edytuj kod]
  • Bolesław Balcerowicz: Siły zbrojne w stanie pokoju, kryzysu, wojny. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2010.ISBN 978-83-7383-469-9.
  • Mała Encyklopedia Wojskowa (R-Ż). T. 3. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1971.
  • Marian Laprus (red.): Leksykon wiedzy wojskowej. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1979.ISBN 83-11-06229-3.
Kontrola autorytatywna (stanowisko):
Źródło: „https://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Żołnierz&oldid=78844532
Kategorie:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp