Żmerynka (ukr. Жмеринка) – miasto naUkrainie, wobwodzie winnickim, siedziba władzrejonu żmeryńskiego. Położone na historycznymPodolu.
Ważnywęzeł kolejowy[2][3].
Pierwsza pisemna wzmianka o osadzie pochodzi z XVIII wieku[4].
Do 1793 Żmerynka leżała w granicachwojewództwa bracławskiegoKorony Królestwa Polskiego, po czym została zagarnięta przezRosję wII rozbiorze Polski.
Prawa miejskie od 1903[3].
W okresie walk o niepodległość Ukrainy 1917–1921 Żmerynka wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk. Miasto przez 12 dni pełniło funkcję stolicyUkraińskiej Republiki Ludowej. W 1920 znalazło się w granicachUSRR, później w składzieZwiązku Radzieckiego[5].
W 1941 Żmerynka została zajęta przezNiemców, a następnie przekazana w zarządRumunii jako część tzw.Transnistrii[6]. Od marca 1944 ponownie pod kontrolą ZSRR[5]. Od 1991 w granicach niepodległejUkrainy.
Najważniejszym zabytkiem Żmerynki jestdworzec kolejowy zbudowany pod koniec XIX wieku w stylu eklektycznym łączącymsecesję zbarokiem, uważany za jeden z najpiękniejszych dworców na Ukrainie[7][8][9].
W mieście działają zakłady remontowe taboru kolejowego[10]. Ponadto w mieście rozwinął się przemysł tytoniowy, odzieżowy oraz futrzarski[10].
- 1926 – 19 560
- 1939 – 23 703
- 1959 – 29 368[2]
- 1971 – 36 300[2]
- 1989 – 41 080[3][11]
- 2013 – 35 390[12]
- ↑Чисельність населення (за оцінкою) на 1 листопада 2019 року. Головне управління статистики у Вінницькій області. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑abcЖмеринка // Большая Советская Энциклопедия. / под ред. А. М. Прохорова. 3-е изд. том 9. М., «Советская энциклопедия», 1972.
- ↑abcЖмеринка // Большой энциклопедический словарь (в 2-х тт.). / редколл., гл. ред. А. М. Прохоров. том 1. М., "Советская энциклопедия", 1991. стр.439
- ↑Історія Жмеринки. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑abІсторія. Жмеринська міська рада. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑Nicolae M. Popp: Transnistria. Incercare demonografie regionala. T. 2. Bucureşti: Biblioteca Revistei "Moldova Nouă", 1943, s. 197, seria: GEOGRAFIAPOLITICA. (rum.).
- ↑Топ-9 найоригінальніших українських вокзалів. Український тиждень. [dostęp 2025-11-03]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (ukr.).
- ↑Ворота міста або найкрасивіші вокзали України. Рідна країна. [dostęp 2025-11-03]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (ukr.).
- ↑15 найкрасивіших залізничних вокзалів України. igotoworld.com. [dostęp 2025-11-03]. [zarchiwizowane ztego adresu]. (ukr.).
- ↑abŻmerynka, [w:]Encyklopedia PWN [online],Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2025-04-26] .
- ↑Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу. [dostęp 2025-11-03]. (ukr.).
- ↑Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України, 2013. [dostęp 2023-09-02]. [zarchiwizowane ztego adresu (2013-09-21)]. (ukr.).
- ↑r,Sędziszów Małopolski ma pierwsze w swojej historii miasto partnerskie [online], Portal polsko-ukraiński, 4 marca 2016 [dostęp 2023-07-31] (pol.).
.jpg)
49°02′33″N 28°05′57″E/49,042500 28,099167
_(5).jpg)
