Movatterモバイル変換


[0]ホーム

URL:


Jump to content
Wikipedia
Buska

Helium

Di Wikipedia, e ensiklopedia liber
Helium
Tubu di gas ku helium
Konfigurashon elektroniko
Liña visibel pa ku spektrum di emishon di hidrógeno
General
SímboloHe
Number atómiko2
Seri kímikoGas inerto
Propiedat kímiko
Masa atómiko4.002602 u
Konfigurashon elektróniko 1s²
Imágen ribaWikimedia CommonsWikimedia Commons
UnidadnanSI yCSTP ta wordo uza,
a menos cu ta indica al contrario.
[Editá Wikidata] · [Manual]

Helium ta eelemento kímiko símboloHe kunumber atómiko 2. E ta ungas inerto sin koló, sin holó, sin smàk, intóksiko. Su punto di herebé i smelt ta esun di mas abou den e elementonan anto e ta eksistí solamente komo un gas ku eksepshon di kondishonnan ekstremo. Despues dihidrógeno e ta e di dos elemento mas abundante den euniverso, i ta komponé 24% di e masa di nos galaksia.

Deskubrimento

[editá |editá fuente]

Helium a wòrdu deskubrí na 1868 independientemente dor di e franses Pierre Janssen i e ingles Norman Lockyer. Pierre Janssen a studia e lus di e kromosfeer diSolo durante uneklipse solar ku a tuma lugá dia 18 di ougùstùs di e aña ei. Usando un spektroskop el a deskubrí un emishon na un largura di onda di 587,49 nm, ku ta originá di un elemento deskonosí na e momento ei. Dos luna despues, dia 20 di òktober, Norman Lockyer a deskubrí e mesun emishon den spektrum di Solo. Tur dos a publiká nan deskubrimentunan ariba e mesun dia.

Laser di helium
Lampi di deskarga yená ku helium

Edward Frankland a konfirmá e opservashonnan di Janssen i a sugerí pa duna e elemento e nòmber di Solo (Griego:ἥλιος,helios). Pensando ku e lo ta unmetal, el a skohe esufiho-ium.

Na aña 1907, Ernest Rutherford i Thomas Royds a mustra ku partíkulanan alfa no tabata nada otro ku núkleonan di helium. Na 1908, e físikohulandes Heike Kamerlingh Onnes tabata e promé pa kombertí helium den un fase líkido dor di fria e gas te na 0,9 kelvin. El a haña un premio Nobel pa esaki. Su studiante Willem Keesom, tabata e promé pa a logra kombertí helium den un fase sólido bou di preshon altu na 1926.

Okurensia i produkshon

[editá |editá fuente]

Helium ta wòrdu okurí den gas natural, ku hopi bia ta un meskla di gas ku aproksimadamente 1 porshento di helium pa volúmen. Na 2016, un gran reservo di helium a wòrdu deskubrí den tera na Lago Rukwa naTanzania.[1]

Helium ta forma mas o ménos 19% di e kapa di gas eksterior di Neptuno. E komponente prinsipal di Neptuno tahidrógeno; e koló blou-bèrdè ta wòrdu kousa pa metan.

Helium ta e elemento mas abundante di e universo despues di hidrogeno. Streanan iplanetanan gigante di gas ta kontené un proporshon signifikante di helium. Den strea, helium ta wòrdu formá for di hidrogeno. Esaki ta e fuente prinsipal di energia di Solo. Durante un tormenta solar, un kantidat relativamente chikitu di helium ta wòrdu libera.

E formashon di helium for di hidrógeno, un reakshon di fushon nuklear ku ta libera kantidatnan enorme di energia, ta e base di produkshon di energia den streanan i operashon di bòm di hidrógeno (of bòm H). Helium tambe por wòrdu sintetisá dor di bombardiálithium òf boor ku protonnan hopi lihé. Esaki ta relashoná ku e echo ku radioaktivo dekaí ta libera rayonan-α, ku en realidat ta núkleonan di helium.

Propiedatnan

[editá |editá fuente]

Helium ta ungas inerto sin koló i sin holó i tin un punto di herebé sumamente abou (4,2 K), esun di mas abou ditur elemento. E ta kímikamente inerto den mayoria kondishon. E ta e elemento mas abundante denuniverso despues di hidrogeno. Helium ta konsistí di atòmnan individual.

Helium ta e úniko elemento ku no ta bira sólido na preshon normal bou di sierto temperatura.4He por unikamente bou di preshon altu (mínimo 2.6 MPa) wòrdu kombertí den fase sólido. E forma sólido di3He i4He tin e propiedat úniko ku e volúmen por redusí ku mas ku 30% bou di preshon mas altu. Na temperaturanan bou di 1 K i bou preshon di 2,6 MPa ta sufisiente pa kombertí helium den fase sólido. Esaki ta oumentá lihé na temperaturanan mas haltu. Por ehèmpel, na 15 K un preshon di alrededor di 100 MPa ta nesesario, i na temperatura di kamber (~20°C) mas o menos un preshon di 20 GPa ta nesesario.

Helium ta un gas inerto i kímikamente inerte den kasi tur kondishon, pero ora e ta wòrdu bombardiá ku elektrón e por reakshoná ku wolfram, yodo, flúor, suafel i fòsfòr. Di turgas, helium ta disolvé e pió denawa.

Aplikashon

[editá |editá fuente]
Graf Zeppelin, un tipo di avion di balon

Helium ta muchu mas lihé ku airu. P’esei hopi bia e ta wòrdu utilisá den balòn i avion di balòn (p.e., Zeppelin). Helium ta prefera en bes dihidrógeno, ounke mas lihé, ta altamente inflamabel. E kapasidat di subi di helium ta 93% di esun di hidrógeno. Helium ta hopi mas karu ku hidrógeno, pa e motibu ku e ta mas difísil pa ekstrae.

Medio di friu

[editá |editá fuente]

Komo ku helium tin e punto di smèlt i herebé mas abou di tur elemento, e ta un medio di fiu masha adekuá pa hopi aplikashon ku ta rekerí temperaturanan sumamente abou, manera magnet superkonduktivo (p.e., MRI den forma likido) of reaktornan nuklear.

Sambuyamentu

[editá |editá fuente]

Sambuyadó di laman profundo hopi bia ta hala rosea di un meskla di helium ioksígeno, parsialmente pasobra oksígeno ta tóksiko na preshon mas altu initrógeno na preshon altu por kondusí narkose di nitrógeno i malesa di sambuyadó. Door di emplasá un parti di nitrógeno ta limitá e efekto narkótiko. E densidat abou di helium ta redusí mas ainda e viskosidat di e meskla di hala rosea, hasiendo e mas fásil pa hala rosea na preshon altu.

Referensia
  1. Tom Metcalfe,In Photos: Massive Underground Helium Reserve Found in Tanzania.livescience.com(6 òktober 2017).Konsultá dia15 novèmber 2024.
For di "https://pap.wikipedia.org/w/index.php?title=Helium&oldid=170702"
Kategoria:
kategoria Skondí:

[8]ページ先頭

©2009-2026 Movatter.jp