Washington[1], oficiauament loDistricte de Columbia e mei correntamentWashington, D.C., es la capitalafederau deusEstats Units d'America. Unic districte federau deu país dab un estatut protegit per laconstitucion, se situa sus las ribas dePotomac entre los Estats deVirgínia e deMaryland. Es lo sièti de las institucions centralas deu govèrn estatsunidenc. En2013, la soa populacion èra estimada a647 000 abitants, mes la vila èra lo centre d'ua aglomeracion mei importanta de 6,3 milions d'abitants que constitueish la punta sud de l'aglomeracion deu Nòrd-Èst deus Estats Units.
La populacion urbana de2023 èra de679 000 abitants. Aqueth nombre es relativament estable dab ua demografia compresa enter572 000 e802 000 abitants despuish laDusau Guèrra Mondiau. La vila es lo centre d'ua metropòli de 6,3 milions d'abitants. Ua particularitat d'aquera populacion es la proporcion de Negres dehèt superiora a la mejana nacionau (49% en2014 contra 13,2%). Aquò s'explica peu ròtle de Washington dens l'emancipacion de las populacions d'esclaus deu Sud.
La vila dispausa d'infrastructuras de transpòrt eficaças dab sètautorotas principalas, dus aeropòrts internacionaus e un aeropòrt nacionau e ua gara centrala. Causa rara per ua metropòli estatsunidenca, Washington a tanben unmètro hèra utilizat per la populacion (275 milions de passatgèrs/an).
Pendent laGuèrra d'Independéncia deus Estats Units (1775-1783), los insurgents utilizèn ueitvilas comcapitala tad arcuélher loCongrès Continentau[4]. Lasmilícias locaus èran cargadas d'assegurar la proteccion de l'assemblada. Totun, en junh de1783, los parlamentaris amassats aFiladèlfia estónmenaçats per un grop de milicians exigint lo pagament d'ua arrèrpaga. Confrontats au refús de las autoritats de la vila d'interviéner, los membres deu Congrès devón quitarFiladèlfia e lo generauGeorge Washington mandè ua fòrça de1 500 òmes tà restablir l'òrdre[5]. Atau, après lo conflicte, lo Congrès decidí de fondar ua capitala hicada devath la soa autoritat tad evitar ua crisi similiara[6]. Discussions sus l'emplaçament de la vila opausèn los Estats deu Nòrd e deu Sud dinc a1790. Finalament, enescambi d'ua mutualizacion deus deutes de guèrra deu Nòrd au nivèufederau, la vila estó bastida dens los Estats deu Sud[7][8].
A l'origina, lo territòri deu comtat de Washington èra un carrat de 259 km² integrant las vilas portuàrias deGeorgetown e d'Alexandria[9]. Totun,Virgínia recuperè los sons territòris en1846-1847 eGeorgetown estó absorbit per Washington en1871. Aquò daishè un territòri de 177 km² situat sus la riba orientau dePotomac.George Washington, president de1789 a1797, causí l'arquitèctefrancésPierre Charles L'Enfant (1754-1825) tad establir los plans de la vila. Inspirat per l'arquitectura francesa deu sègle XVIII, imaginè ua vila organizada segon unplan ipodamic dab diagonalas tà facilitar la circulacion. Au centre, dus lòcs èran reservats tà la construccion de l'Ostau Blanc e deuCapitòli. Los tribalhs iniciaus s'acabèn en1800-1801 e Washington vienó la capitala deusEstats Units lo 27 de heurèr de1801. Totun, los prumèrs bastiments oficiaus de la vila estónencendiats peusBritanics pendent laGuèrra de 1812[10].
Après la reconstruccion, Washington demorè ua borgada modèsta pendent mei de 50 ans. En efèit, lo Congrès n'èra pas desirós d'investir d'argent public tà desvolopar la vila e la creishença de Washington estó lenta dinc a laGuèrra de Secession. Aqueth conflicte li donè d'importància peu primèr còp en viéner lo simbèu de l'unitat nacionala. De mei, la soa populacion aumentè pr'amor de l'installacion d'esclaus en hueita dens lo districte federau (75 000 abitants en1860,132 000 en1870). Totun, aqueth desvolopament non s'acompanhè pas de la construccion d'infrastructuras modèrnas e parlamentaris prepausèn de transferir la capitala dens ua auta vila. Lo presidentUlysses S. Grant refusè, modifiquè l'organizacion de la vila tà crear ua autoritat locau e nomentèAlexander Robey Shepherd com governador deu districte en1873. Un an mei tard, pr'amor de las despensas de Shepherd, la vila èra en falhita mes tribalhs decisius èran estats iniciats. En1878, ua organizacion comunau, dab la creacion d'un conselh locau nomentat peu Congrès, estó adoptada. Permetó de perséguer la modernizacion de la capitala.
Lacrisi economica deus ans 1930 e laDusau Guèrra Mondiau entrainèn l'arribada d'ua populacion novèla pr'amor de la creacion d'emplecs dens l'administracionfederau (486 869 abitants en1930,802 178 en1950). La construccion deuPentagòne, de1941 a1943, data d'aqueth periòde. Après lo conflicte, la vila vienó un centre de las manifestacions popularas nacionalas (drets civics, guèrra de Vietnam, temptativa de còp d'Estat de 2021, etc.). Vienó tanben un centretoristic dab lo passatge de 24 milions de visitaires en2019.
Washington es lo sièti d'un nombre important demusèus e d'institucions culturaus. Las mei importantas son probable laLibrerie deu Congrès, la mei grana [[bibliotèca deu monde dab 36 milions d'obratges, e laSmithsonian Institution, ua institucionscientifica qu'administra 21 musèus estatsunidencs (mei que mei situats en la capitala).
↑(en) Kenneth R. Bowling, «New light on the Philadelphia Mutiny of 1783: Federal-state confrontation at the close of the war for independence»,Pennsylvania Magazine of History and Biography, vol. 101, n° 4, 1977, pp. 419-450.
↑(en) Harvey W. Crew, William Bensing Webb e John Wooldridge,Centennial History of the City of Washington, United Brethren Publishing House, 1892, p. 66.
↑(en) Jacob E. Cooke, «The Compromise of 1790»,William and Mary Quarterly, n° 27, octòbre de 1970, pp. 523-545.
↑(en) Norman K. Risjord, «The Compromise of 1790: New Evidence on the Dinner Table Bargain»,William and Mary Quarterly, n° 33, abriu de 1976, pp. 309-314.
↑(en) Harvey W. Crew, William Bensing Webb e John Wooldridge,Centennial History of the City of Washington, United Brethren Publishing House, 1892, pp. 124-127.
↑(en) Anthony S. Pitch,The Burning of Washington, Annapolis, Naval Institute Press, 2000.
↑(en) Lois A. Craig,The Federal Presence: Architecture, Politics and National Design, The MIT Press, 1984.
.jpg)
