Los pòbles avent una basa de numeracion decimala utilizèron, amb lo temps, de tecnicas variadas per representar los nombres. Ne vaquí d'exemples.
- Amb de chiffres per un, dix, cent, mille, etc.
Los sistèmas de numeracion que los chifres representan las poténcias de detz son de tipe additiu. Es lo cas de lanumeracion egipciana. Exemple: 1506 s'escriut
en ecritura ieroglifica (1000+100+100+100+100+100+1+1+1+1+1+1).
- Amb de chifres per un, cinq, dix, cinquanta, cent, cinc cents, etc.
De tals sistèmas de numeracion son tanben de tipe additiu, mas fan intervenir un sistèma quinari auxiliar. Es le cas de las numeracions atica, etrusca,romana e chovaa. Exemple : 2604 s'escriu MMDCIIII. en chifres romans (1000+1000+500+100+1+1+1+1). La numeracion romana coneis tanben una varianta additiva e sostractiva: 2604, alara, s'escriu MMDCIV. (1000+1000+500+100-1+5).
- Amb de chifres per un, dos, ..., nòu, detz, vint, ..., cent, dos cents, ..., nòu cents, etc.
Los sistèmas de numeracion utilizant nòu chifres per las unitats, a tanben per las desenas, las centenas, etc. son encara de tipe additiu. Es le cas de las numeracions armeniana,araba alfabetica, gotiica, grèga e ebraïca. Exemple : 704 s'escriu ψδ en chifres grècs ionics (700+4).
- Amb de chifres de un a nòu, e per detz, cent, mila, etc.
Los sistèmas de numeracion que los chifres representon las unitats e las poténcias de detz son de tipe ibrid. Es lo cas de las numeracions chinesa e japonesa. Exemple : 41007 s'escriu 四万千七 dins lo sistèma japonés (4×10000+1000+7). Lo sistèma chinés utiliza en mai lo zèro per indicar de posicions voidas abans las unitats : 41007, s'escriu 四萬千〇七 en chifres chinés (4×10000+1000+0+7).
- Amb de chifres de zèro a nòu
Los sistèmas de numeracion que los chifres representant las unitats son de tipeposicional. Es lo cas de las numeracions araba nonalfabetica, europèas, fòrça numeracions indianas e de numeracions mongòla e taï. Exemple : 8002 s'escriu ๘๐๐๒ en chifres taïs (8002).
Per passar d'un nombre en basa decimala cap a un nombre en baseN, existís lo metòde seguent:
SiáK lo nombre en basa decimala de convertir en basaN.
- Realizar la division entièra deK perN. SiáD lo resultat d'aquesta division eR lo rèste
- SeD >=N, recomençar a 1
- Senon, l'escritura en baseN deK es egal a laconcatenacion del darrièr resultat e de totes los rèstes en començant pel darrièr.
Exemple : conversion en base exadecimala (basa setze) del nombre 3257 escrich en basa decimala
- 3257 / 16 =203,5625 siá
- 3257 = 203 × 16 +9
- 203 =12 × 16 +11
Sabent que 11 (onze) se nòta B e que 12 (dotze) se nòte C, l'escritura de 3257 (tres mila dos cent cinquanta e sept) en basa exadecimala es CB9.
Per passar d'un nombre en basaN cap a un nombre en basa decimala, existís lo metòde seguent:
SiáK lo nombre en basaN de convertir.Per tot chifrec de rengr dinsK, se calculac×Nr. La representacion deK en basa detz es la soma totes los produchs.
Le comptage de r comença a zèro de la drecha cap a l'esquèrra.
ExempleLo nombre « 10110 » en basa binara s'escriu en basa detz:
- 1×24 + 0×23 + 1×22 + 1×21 + 0×20 = 22 (basa detz)
ExempleLo nombre « 3FA » en basa setze s'escriu en basa decimala:
- 3×162 + 15×161 + 10×160 = 1 018 (basa detz)
Remembre: F en basa setze val quinze, A en basa setze val detz.
