Dins la vila excavada d’Ebla, dins lo nòrd-oèst de Siria, los arqueològs descobriguèron en1975 los vestigis d’un grand empèrisemita, que s'estendiá del nòrd de lamar Roja aTurquia e fins enMesopotamia dins sa part orientala.
Siria es un país mportant dins l'istòria delcristianisme.Pau de Tarse, lo futur sant Pau, foguèt convertit al cristianisme sus la rota deDamasc, e establiguèt una Glèisa d'en primièr aAntiòquia en Siria antica (uèi en Turquia). D'aquel pòrt partiguèt per maites de sos viatges de mission.
Damasc foguèt fondada alIIIen millenni abans JC[2]; es una de las vilas pus ancianas del monde e foguèt abitada sens interrupcion (comaBenarés eJericó).Après l’arribada dels conquistairesmusulmans, Damasc venguèt la capitala de l’Empèri omeia, e atenguèt un prestigi e un poder encara inegalats dins l'istòria siriana. Aquel empèri s'estendiá d’Espanha a l’Asia centrala (661 a750apr.J.-C.). Après la casuda dels omeiads, un empèri novèl foguèt creat aBagdad, l’Empèri abassida.En1260, Damasc es venguda la capitala provinciala de l’empèri delsMamelocs.En1400, la vila foguèt destruita en granda part perTamerlan: Damasc foguèt gaireben entièrament incendiada, e los artesans damasquins foguèron enlevats per trabalhar aSamarcanda.Un còp tornar bastida, Damas serviguèt de capitala entrò1516. En1517, la vila e lo país caiguèron jos ocupacion otomana.Losotomans regnèron sul país pendent mai de 400 ans entrò 1918, levat una passa ont l’egipcianIbrahim Pacha occupèt lo país de1832 à1840.
Pendent un brèu periòde dins lo decenni de 1970, Siria ambLibia eEgipte formèt unafederacion que pretendiá d'èsser l'embrion de l'unitat aràbia definitiva. Aquela federacion èra estada impulsada de manièra decidida pel cap libianMoammar al-Gaddafi, mas fracassèt, per encausa dels conflictes d'interèsses entre los tres païses que se vegèron dividits entre autres per sa postura fàcia a Israèl.En1970, après une seria de dictaturas militaras instablas,Hafez el-Assad, alavetz ministre de la Defensa, prend lo poder per un nòu còp d'estat. Son regim fortament autoritari, estructurat a l'entorn d'un partit unic, lopartit Baas, a mes en plaça un contraròtle de l'ensemble de la vida politica siriana. Es responsable delchaple de Hama[4].
A sa mòrt en2000, son filh,Bashar al-Assad, li succediguèt e mantenguèt lo regim instaurat per son paire, amb un certan destibament de las libertats al començament del mandat[5].
Al cap d'annadas de guèrra civila, lo regim, que reçaup pas pus d'ajuda de Russia, es pasmens desrocat en decembre de 2024, per una coalicion eteroclita sostenguda per Turquia.
De manifestacions comencèron en Siria lo26 de genièr de2011 influénciada per las autres manifestacions de la region; lo meteis jorn, un cas d'autoimmolacion foguèt raportat. Los manifestants demandavan de refòrmas politicas, lo retorn dels dreches civils, e la fin de l'estat d'urgéncia mes en plaça dempuèi 1963.[6]Aquelas manifestacions contre lo govèrn deBashar al-Assad, començadas dins lo contèxte de laPrima Aràbia foguèron reprimidas amb violéncia per las fòrças governamentalas. Lo conflicte se transformèt pauc a pauc en rebellion armada apès de meses de sètge militar.[7]
L'oposicion armada consistís en divèrses grops que se formèron long del conflicte, d'en primièr l'Armada Siriana Liura, que foguèt la primièra de prene las armas en 2011, e loFront Islamic format en 2013. En 2013, loHezbollah dintrèt dins la guèrra en supòrt de l'armada siriana.[8][9] A l'èst, l'Estat Islamic, un grop jihadista militant originari d'Iraq, obtenguèt de victòrias rapidas a l'encòp en Siria e en Iraq, dintrant tanben en conflicte amb los autres grops rebels. En julhèt de 2014, contrarotlava un terç del territòri sirian e una granda part de sa produccion depetròli e de gas, çò que ne fasiá de fach la principala fòrça d'oposicion. En febrièr de 2019, una aliança arabo-curda lancèt son ofensiva finala contra l'ultim recapte d'aquel grop.
Dins lo país se destinguisson, d'oèst en èst, tres regions: a l'oèst se tròba una plana litorala, separada de l'interior pelJabal Ansaria, una doble serra a l'interior de la qual sorgisson diversas vals; lo centre del país es format per un plan accidentat amb diverses pics volcanics e qu'es traversat del nòrd-èst al sud-oèst per una serra que i se destinguisson diversas formacions:Jabal Abd al-Aziz,Jabal Visir,Jabal Buwaida,Jabal Saar,Jabal al Sarqi eJabal Garbi; la region de l'èst es constituïda per la val d'Eufrates. Aqueste es lo principal riu que traversa lo país, que penetra per l'èst e sortís pel nòrd-oèst; son importants tanben los afluentsJabur eOrontes, a l'oèst. A l'extrèm nòrd-èst, la frontièra amb Turquia seguísTigre. A la part oèst del país loclima es mediterranèu, mas en s'avançant cap a l'èst ven pus sec e caud.
La populacion se concentra dins los territòris plaçats a l'oèst; lo taus de creissença vegetativa es fòrça naut.
Síria ten 14províncias o governorats (muhafazat, singular:muhafazah), devesidas en 60 districtes,manatiq (sing.mintaqah), que al seu torn se subdevesisson en subdistrictes, onawahi (sing.Nahia). Losnawahi se compausan de vilas o ciutats, que son las unitats administrativas pus pichonas.
De veire:Economia de Siria. En çò que tanh a l'economia lo país es en via de desvolopament, e mai se dempuèi1973, e a causa de de problèmas politics que li an fach destinar part del sieu pressupòst a de despensas militaras, l'inflacion a frenat aqueste progrès.
.svg)
